I SA/Wa 1290/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi M. J., M. J. (syn P.), W. J., B. J., K. J., A. J., M. S., M. G., M. J. i M. J. (syn T.) w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1515/16 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy M. J., M. J. (syn P.), W. J., B. J., K. J., A. J., M. S., M. G., M. J. i M. J. (syn T.) sumę pieniężną w wysokości po 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. J., M. J. (syn P.), W. J., B. J., K. J., A. J., M. S., M. G., M. J. i M. J. (syn T.) solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE M. J., M. J.1 (syn P.), W. J., B. J., K. R., A. W., M. S., M. G., M. J.2 i M. J.3 (syn T.) (dalej: "skarżący") pismem z 13 kwietnia 2022 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: "Prezydent") wyroku tego Sądu z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1515/16. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 26 marca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie pn. [...] dz. nr 2,6,7,8,9 - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 22 marca 2017 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1867/17 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 złotych; stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mimo to sprawa odszkodowania nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy skarżący po raz kolejny wezwali Prezydenta do wykonania wyroku (pismem z 24 lutego 2022 r.), a następnie wnieśli przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny; na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", przyznania na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., w oparciu o komunikat Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w 2021 r.; zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; a także rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Akta administracyjne sprawy, wraz z odpisem prawomocnego wyroku, po wymierzeniu pierwszej grzywny, zwrócone zostały organowi 11 lipca 2018 r. W motywach skargi przedstawili przebieg dotychczasowego postępowania, zwracając uwagę na pięcioletnią zwłokę w wykonaniu wyroku oraz bezskuteczność uprzednio zastosowanego środka służącego zdyscyplinowaniu organu i wystosowywanego do niego wezwania. Podkreślali, że w związku z długotrwałą bezczynnością Prezydenta w rozpoznaniu niniejszej sprawy skarżący ponoszą wiele negatywnych konsekwencji, w tym oddziałuje to negatywnie na ich zdrowie. Stres spowodowany długotrwałym postępowaniem źle wpływa na ich kondycję psychiczną i fizyczną. Zwrócili również uwagę, że większość z nich jest osobami w podeszłym wieku, dlatego też zależy im, aby zakończyć niniejsze postępowanie jeszcze za ich życia. Przy takim procedowaniu Prezydenta istnieje uzasadniona obawa, że skarżący nie dożyją zakończenia sprawy. Zdaniem skarżących suma pieniężna stanowiłaby swego rodzaju rekompensatę za ich krzywdę wywołaną przez długi okres oczekiwania na zakończenie niniejszego postępowania. Stwierdzili także, że w niniejszej sprawie bez wątpienia istnieje obawa dalszego niewykonywania przez organ wyroku, gdyż od dnia wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w przedmiotowej sprawie, organ nie podjął żadnych merytorycznych czynności w sprawie. Mimo kilkakrotnego podjęcia środków dyscyplinujących wobec Prezydenta, nadal pozostaje on w bezczynności, którą ocenili jako rażącą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. Podkreślił, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) dalej: "k.p.a.", obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz określeniu czy grunt objęty roszczeniem spełnia przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) w toku prowadzonego postępowania podejmował szereg czynności mających na celu możliwie najpełniejsze wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Wskazał, że w tym celu skierowano szereg wystąpień do organów administracji publicznej, Archiwum Państwowego w Warszawie, Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, dokonano kwerendy w zasobach archiwalnych Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu m.st. Warszawy w Dzielnicy Mokotów oraz w zasobach Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu m.st. Warszawy, a także Wydziału Obrotu Nieruchomościami Urzędu Dzielnicy Mokotów, sporządzono badania hipoteczne nieruchomości objętej wnioskiem, wystąpiono z wnioskiem do Ministerstwa Finansów o zweryfikowanie układów indemnizacyjnych. Ponadto zweryfikowano dokumenty potwierdzające następstwo prawne stron przedmiotowego postępowania po byłych współwłaścicielach nieruchomości objętej wnioskiem. Jednocześnie, tut. Biuro złożyło dyspozycję sporządzenia przez geodetę uprawnionego opracowania geodezyjnego w przedmiocie rozliczenia nieruchomości objętych zakresem złożonego wniosku o odszkodowanie i ustalenia jej przeznaczenia według Ogólnego planu zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia 11 sierpnia 1931 r., sygn. K 262, wraz z odpowiednim opisem dotyczącym ww. nieruchomości, zaznaczenie ww. nieruchomości na zdjęciach lotniczych pochodzących z lat 1945, 1955, 1960 oraz zaznaczenie zakresu lokalizacji obejmujących przedmiotową nieruchomość. Wskazując, że o konieczności wykonania ww. opinii geodezyjnej oraz o terminie załatwienia sprawy pełnomocnik skarżących został poinformowany pismem z 20 maja 2022 r. Powołując się na znaczny stopień skomplikowania stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz znaczną liczbę prowadzonych postępowań administracyjnych w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomości objęte działaniem ww. dekretu, wskazał, że w chwili obecnej miały zostać podjęte czynności mające na celu merytoryczne załatwienie sprawy, w tym dokonanie analizy uzupełnionego materiału dowodowego pod kątem jego zupełności i zgodności z treścią zarządzenia Prezydenta z 15 grudnia 2019 r. nr 1826/2019. Podniósł, że z uwagi na konieczność przekazania kompletu akt postępowania administracyjnego wraz z odpowiedzią na przedmiotową skargę, a także z uwagi na stopień skomplikowania oraz złożoności stanu faktycznego, który powinien być ustalony w toku postępowania o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, konieczne jest posiadanie oryginałów akt postępowania administracyjnego. Wskazał, że podjęcie decyzji co do sposobu rozstrzygnięcia wniosku o odszkodowanie jest zbyt wielkiej wagi, aby móc prowadzić postępowanie administracyjne opierając się wyłącznie na aktach zastępczych (kopiach), o czym pełnomocnik skarżących został poinformowany pismem z 20 maja 2022 r. Następnie przy piśmie z 21 października 2022 r. (k-59 akt sądowych) organ nadesłał odpis decyzji z 21 października 2022 r. nr 544/SD/2022, którą po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku z 26 marca 2015 r. odmówił skarżącym przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. Czerskiej, ozn. jako "Osada Poniatówka" rej hip. W-1154 dz. nr 2,6,7,8,9 stanowiącą obecnie działkę ew. nr 79 oraz część działki ew. nr 80/7 obie z obr. 1-03-06. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a., który w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy czym w myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że na dzień wniesienia przedmiotowej skargi, Prezydent nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem z 26 marca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie pn. [...] dz. nr 2,6,7,8,9 - w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 16 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1515/16, który to termin ekspirował 22 lipca 2017 r. Uczynił to bowiem dopiero 21 października 2022 r., a więc już po wniesieniu skargi, wydając wówczas decyzję nr 544/SD/2022 o odmowie ustalenie odszkodowania. Oznacza to, że w sprawie miała miejsce bezczynność Prezydenta, która w tym przypadku przybrała postać kwalifikowaną, a wiec rażąco naruszyła prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a., jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taka jej ocena jest uzasadniona przede wszystkim czasem w jakim sprawa była rozpatrywana po wyroku z 16 grudnia 2016 r. jak i zakresem i intensywnością czynności jakie wówczas organ podejmował. Zwłaszcza jeśli wziąć popod uwagę ostatnie dwa lata prowadzonego postepowania, w których brak jest – w świetle dokumentacji zgromadzonej w aktach- jakiejkolwiek jego aktywności. Co przy tym znamienne przed tym okresem, część z czynności podejmowanych przez Prezydenta nie była podyktowana dążeniem do ustalenia istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, ale nosiła znamiona czynności pozornych, ukierunkowanych na przedłużenie postepowania. Tak bowiem traktować należy choćby wystąpienie z 6 maja 2019 r. do pełnomocnika skarżących o przedłożenie odpisu postanowienia spadkowego z 3 września 2004 r. III Ns 941/04, które to postanowienie było zmienione Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie z 26 września 2006 r. I Ns 953/06, czego Prezydent miał świadomość. Nic do sprawy nie wnosiło także oczekiwanie na przedłożenie przez strony odpisu testamentu T. J. na podstawie, którego Sąd stwierdził ww. postanowieniem z 23 września 2006 r. nabycie spadku przez M. G., M. J.2 i M. J.3 – o który to odpis organ wezwał pełnomocnika skarżących przy piśmie z 24 lipca 2018 r. . Powyższe czyni zatem uzasadnionym żądanie wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy z tytułu zaistniałej opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny, przy wymiarze której uwzględniono zarówno okres zwłoki w wykonaniu wyroku ze skargi na bezczynność (przeszło 5 lat) jak i okres jaki upłynął od zwrotu akt wraz z ostatnim wydanym w tożsamym przedmiocie prawomocnym wyrokiem tut. Sądu (przeszło 4 lata). Zasadne także okazało się w tych uwarunkowaniach żądanie przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej. Decydując o zastosowaniu tej ostatniej sankcji finansowej Sąd, stanął na stanowisku, iż przyznanie stronie bezskutecznie oczekującej na wykonanie przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku, ma uświadomić jej, że nie jest ona bezbronna, a sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich ona doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jej sprawy i że obejmuje ją swoją ochroną. Niewątpliwie zaś trwające ponad 5 lat po wydaniu wyroku (a 7 - licząc od złożenia wniosku) postępowanie administracyjne jest nie tylko dotkliwe przez sam fakt długotrwałości jego prowadzenia, ale również ze względu na konieczność przez cały ten okres realizowania obowiązków procesowych, jak choćby informowania organów o ewentualnych zmianach adresowych, ponawiania różnego rodzaju czynności, czy wreszcie ponoszenia kosztów pomocy prawnej. Jakkolwiek zaznaczyć należy, że suma pieniężna nie jest instrumentem uzyskiwania dochodu przez strony skarżące zwłokę organu w załatwieniu sprawy, czy ekwiwalentu dochodzonego w postępowaniu administracyjnym odszkodowania. Mając przy tym na względzie, że sprawa finalnie została przez organ załatwiona, wymiar owej sumy Sąd ograniczył do kwoty 2000 złotych, na rzecz każdego ze skarżących. Ustalenie tej sumy w wymiarze przez nich oczekiwanej (odpowiadającej połowie kwoty, o której mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a.), w sytuacji gdy funkcja dyscyplinujący tego środka straciła obecnie na znaczeniu, stanowiłoby zbyt daleko idącą represję. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).