II SA/Bk 593/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2022 roku numer [...] UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2022 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] czerwca 2022 r. znak [...], którą odmówiono przyznania A. B. świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 19 maja 2022 r. A. B. wystąpiła do Prezydenta Miasta S. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Do wniosku załączyła decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] sierpnia 2014 r. o bezterminowym przyznaniu zasiłku dla opiekuna od 1 lipca 2013 r. oraz wypis z orzeczenia lekarza orzecznika KRUS z 6 czerwca 2003 r. zaliczającego matkę wnioskodawczyni do osób niezdolnych do pracy w gospodarstwie rolnym i stwierdzającego jej niezdolność do samodzielnej egzystencji. W dniu 25 maja 2022 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy. Decyzją z [...] maja 2022 r. Prezydent Miasta S. odmówił przyznania A. B. świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnianie wszystkich ustawowych przesłanek jego uzyskania. Organ pierwszej instancji ustalił, m.in. na podstawie wywiadu środowiskowego, że niepełnosprawna matka wnioskodawczyni jest niezdolna samodzielnej egzystencji; jest osobą schorowaną i wymaga pomocy osób drugich w codziennym funkcjonowaniu; zmaga się z problemami natury psychicznej, a co za tym idzie wymaga stałego nadzoru córki; stale przyjmuje leki; na zewnątrz wychodzi jedynie w asyście córki, rzadko zostaje sama w domu, ponieważ w dłuższej perspektywie nie jest w stanie samodzielnie poradzić sobie z problemami dnia codziennego. Wnioskodawczyni zajmuje się nią całodobowo, załatwia sprawy urzędowe, lekarskie, sprząta, gotuje, pierze, wychodzi na spacery. Organ wskazał, że co prawda wnioskodawczyni należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnej matki (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dalej: u.ś.r.), zatem należy do kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ale w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja o przyznaniu jej zasiłku dla opiekuna, co jest przesłanką negatywną uzyskania świadczenia (art. 27 ust. 5 pkt 5 i art. 17 ust. 5 pkt 1bu.ś.r.). Nadto niepełnosprawność matki strony powstała po ukończeniu przez nią wieku wskazanego w u.ś.r., co również wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Konkludując Prezydent Miasta wskazał, że niespełnienie niektórych przesłanek ustawowych wyklucza uwzględnienie wniosku, zwłaszcza że normy prawne zawarte w u.ś.r. są normami bezwzględnie obowiązującymi. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. B. Wskazała, że jej matka potrzebuje całodobowej opieki i z tego względu odwołująca nie może być zatrudniona. Stan matki jest coraz gorszy i wymaga pilnowania. Mają niskie dochody, które nie wystarczają na miesięczne wydatki, mieszkają na stancji. Wysokie opłaty sprawiają, iż nie są w stanie opłacić stancji, którą gospodarz wypowiedział z uwagi na długie opóźnienie w spłacie należności. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Wywiodło, że nie wszystkie okoliczności wskazane przez Prezydenta Miasta uzasadniały odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawą do wydania decyzji odmownej nie mógł być w szczególności moment powstania niepełnosprawności u matki wnioskodawczyni, gdyż konstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. zawierającego limit wiekowy została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13 (Dz. U. poz. 1443). Od opublikowania tego wyroku, tj. od 23 października 2014 r., przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie. Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji, zdaniem Kolegium, w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia lub po ukończeniu 25. roku życia (dla kontynuujących naukę) oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W ocenie Kolegium, nie jest również negatywną przesłanką uwzględnienia wniosku pobieranie przez wnioskodawczynię zasiłku dla opiekuna, bowiem odwołującej się teoretycznie przysługuje prawo wyboru korzystniejszego świadczenia i tym samym wyeliminowania tej przeszkody (art. 27 ust. 5 u.ś.r.). Natomiast, zdaniem Kolegium, niezbędna jest ocena związku przyczynowego pomiędzy biernością zawodową wnioskodawczyni a sprawowaną przez nią opieką nad matką, niezależnie od uprzednio ustalonego prawa do podobnego świadczenia. Tego związku, jak oceniło Kolegium, brak, bowiem choć trudno twierdzić, że sprawowana opieka nie jest długoterminowa, to jednak w świetle ustaleń pracownika socjalnego możliwe jest łączenie z opieką pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu. Piecza nad niepełnosprawną sprowadza się w istocie do pomocy w zwykłych czynnościach dnia codziennego, które nie są aż tak absorbujące i czasochłonne, a niektóre wykonywane są cyklicznie, niecodziennie. Wnioskodawczyni załatwia sprawy urzędowe, realizuje recepty, podaje leki rano i wieczorem, sprząta itp., dba o utrzymanie kontaktu z lekarzem, pomaga matce w przygotowaniu śniadania, obiadu i kolacji oraz wybranych czynnościach higienicznych, w szczególności przy myciu głowy, farbowaniu włosów, czasami przy kąpieli. Niepełnosprawna samodzielnie porusza się w obrębie mieszkania, spożywa posiłki, załatwia potrzeby fizjologiczne, dba o higienę jamy ustnej. Jej możliwości samoobsługowe nie są aż tak ograniczone. Kolegium nie dało wiary twierdzeniom odnośnie do konieczności całodobowej obecności przy niepełnosprawnej. W jego ocenie, okoliczność ta wiąże się przede wszystkim z wolą utrzymania dobrego samopoczucia psychicznego matki. Jest to istotne, bowiem także organ pierwszej instancji przyznał, że dłuższy pobyt matki strony samej w domu dopiero w dłuższej perspektywie powoduje niemożność poradzenia sobie z problemami dnia codziennego. Kolegium wskazało, że nieopodal matki zamieszkują jej trzej synowie, w równym stopniu zobowiązani do alimentacji. Z uwagi na powyższe Kolegium nie doszukało się związku przyczynowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniało odmowę przyznania świadczenia. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyła do sądu administracyjnego A. B. Zarzuciła naruszenie: 1) art. 17 ust 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię polegającą na błędnym uznaniu, iż nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem matki ; 2) art. 17 ust. 1b u.ś.r. przez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 z 23 października 2014 r. przepis ten został uchylony i nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie; 3) przepisów prawa materialnego polegającego na błędnym uznaniu, iż świadczenie jej nie przysługuje w sytuacji pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy przysługuje jej prawo wyboru świadczenia; 4) przepisów postępowania, w szczególności m.in. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 24 § 3, art. 50, art. 77 § 1 K.p.a. polegające na postępowaniu przez organ pierwszej instancji w sposób niebudzący zaufania, w tym wskazaniu przed wydaniem merytorycznej decyzji na niespełnianie wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wywiódł, że nie zanegował faktu przynależności skarżącej do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji matki (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), skorygował stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 oraz wskazał na możliwość wyboru świadczenia korzystniejszego. Natomiast w ocenie Kolegium w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy uzasadniający przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podczas rozprawy w dniu 11 października 2022 r. skarżąca wskazała, że jej matka choruje od 1972 r., samodzielnie nie może nic robić, trzeba jej pomagać. Nie może zostawić matki samodzielnie nawet na 2-3 godziny. Zorganizowała jej opiekę, aby przyjechać do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną orzekania o świadczeniu pielęgnacyjnym stanowi przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2033 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), dalej: u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, tj. legitymującą się stosownymi orzeczeniami stwierdzającymi określony stopień niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia z uwagi na moment powstania niepełnosprawności u jej matki (nie uwzględniając skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13) oraz posiadanie przez skarżącą prawa do zasiłku dla opiekuna. Nie kwestionował zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką i nie kwestionował związku przyczynowego między rezygnacją przez nią z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Z kolei organ odwoławczy zakwestionował istnienie ww. związku przyczynowego. Niewątpliwie należy odróżnić dwie kwestie, po pierwsze: konieczność sprawowania opieki i udzielania pomocy osobie niepełnosprawnej oraz niezbędny zakres tej opieki i pomocy, co ustala się na podstawie treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, po drugie: stopień faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną przez wnioskodawcę ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne. W sprawie niniejszej matka skarżącej posiada orzeczenie o niezdolności na stałe do pracy w gospodarstwie rolnym i o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydane 6 czerwca 2003 r. przez lekarza orzecznika KRUS. Zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. "c" u.ś.r. jest to równoznaczne z posiadaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (znacznemu stopniowi niepełnosprawności odpowiada orzeczona stała lub długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwała lub okresowa całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach). Orzeczenie z KRUS stanowi dla organu prejudykat, który wymusza ustalanie okoliczności stanu faktycznego zgodnie z jego treścią. W rozpoznawanej sprawie należało zatem przyjąć, że matka skarżącej jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji na stałe, a więc wymagającą pomocy o charakterze wsparcia codziennej egzystencji a nie wyłącznie pomocy przy niektórych czynnościach dnia codziennego. Natomiast ustalenie okoliczności stanu faktycznego powinno koncentrować się na tym, jaki faktycznie zakres opieki sprawuje skarżąca oraz czy zakres ten odpowiada treści wydanego orzeczenia KRUS i czy pozostaje w związku przyczynowym z rezygnacją lub niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. Może się bowiem zdarzyć sytuacja, w której osoba niepełnosprawna z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności nie wymaga opieki, która absorbuje opiekuna w taki sposób, aby rezygnował z zatrudnienia lub z tego powodu jej nie podejmował. To jednak wymaga wnikliwego postępowania wyjaśniającego, bowiem punktem wyjścia, zwłaszcza przy orzeczeniu lekarskim o niezdolności do samodzielnej egzystencji, jest konieczność sprawowania opieki wymagającej pełnej dyspozycyjności opiekuna. Dodać też należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych – wobec braku w u.ś.r. definicji legalnej "opieki" czy "sprawowania opieki" oraz wobec nieposłużenia się przez ustawodawcę jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter opieki – ukształtował się pogląd, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie chodzi o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w przepisie tym chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia (por. np. wyrok w sprawie I OSK 1939/21 oraz cytowane tam orzecznictwo, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd zwraca więc uwagę, że organ pierwszej instancji nie zakwestionował zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki jako niedostatecznie uzasadniającej niepodejmowanie zatrudnienia. Podstawą odmowy przyznania świadczenia uczynił inne okoliczności niż brak związku przyczynowego między zakresem opieki a niezatrudnieniem skarżącej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Co więcej, w wywiadzie środowiskowym wskazano, iż "istnieje konieczność zapewnienia stałej pomocy matce, która nie poradzi sobie bez pomocy osoby drugiej. Nadzór córki jest niezbędny w codziennym funkcjonowaniu w środowisku". Co prawda matka skarżącej nie jest leżąca, samodzielnie porusza się po mieszkaniu i spożywa posiłki, ale organ nie rozważył charakteru schorzeń, na które cierpi matka skarżącej (nie tylko somatycznych, ale i psychicznych), co wymaga indywidualnego podejścia, w szczególności uwzględnienia stałości opieki i pozostawania do dyspozycji podopiecznego. Nie zostało też należycie uwzględnione i przeanalizowane, że skarżąca otrzymuje zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką (decyzja z 2014 r.), którego przesłankami przyznania było posiadanie przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego, co w przypadku skarżącej nastąpiło od 1 listopada 2010 r. do bezterminowo. Według treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień 1 listopada 2010 r., warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był również związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zastanawiające jest zatem, że organy począwszy od 2010 r. przez prawie 12 lat nie kwestionowały istnienia tego związku przyczynowego, a uczynił to obecnie organ odwoławczy w ogóle nie rozważając, czym różni się zakres opieki sprawowanej poprzednio i obecnie, tzn. czy uległ zmianie w ten sposób, że skarżąca uzyskała możliwość zarobkowania choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skoro zaś nie zakwestionowały zmian w zakresie rozmiaru opieki, to nie dość wszechstronnie rozważone zostały przesłanki przyznania świadczenia. Sąd zwraca też uwagę, że matka skarżącej urodzona jest w 1940 r., zatem w momencie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w 2010 r. miała 70 lat, obecnie ma 82 lata. Jak wskazuje doświadczenie życiowe, świadczy to raczej o konieczności zwiększenia a nie zmniejszenia zakresu faktycznie sprawowanej opieki, zwłaszcza przy orzeczonej niezdolności do samodzielnej egzystencji. W świetle powyższego, decyzja odwoławcza dotknięta jest nieprawidłowościami. Przede wszystkim została podjęta z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), która stanowi o obowiązku dwukrotnego, merytorycznego rozpoznania sprawy. Wobec stanowiska organu pierwszej instancji (niekwestionującego istnienia związku przyczynowego), dostrzegając brak tego związku organ odwoławczy "zaskoczył" skarżącą pozbawiając ją faktycznie jednej instancji i możliwości obrony w tym zakresie. Tym samym decyzja zaskarżona nie może się ostać jako naruszająca art. 15 K.p.a., ale również naruszająca zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego (art. 7 § 1 K.p.a.), bowiem nie uwzględnia okoliczności wyżej wskazanych przez sąd. Odmawiając obecnie świadczenia organy naruszyły również zasadę jednolitej praktyki, a tym samym ogólną zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organu. Zgodnie bowiem z art. 8 K.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (§ 1); organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (§ 2). Tym samym także i uzasadnienie zaskarżonej decyzji należy uznać za dotknięte wadami, co stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. Dodatkowo sąd nie podziela stanowiska Kolegium, iż oprócz skarżącej są jeszcze inne osoby, które mogą jej pomóc w opiece nad matką, tj. jej bracia, którzy są także zobowiązani do alimentacji względem matki. Należy podkreślić, że zarówno skarżąca, jak i jej rodzeństwo należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa, która z takich osób powinna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. Gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że są jeszcze inne osoby, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia. Reasumując, kwestionując zakres sprawowanej opieki przez skarżącą, a w konsekwencji związek przyczynowy między opieką a nieodejmowaniem zatrudnienia, Kolegium w istocie nie rozważyło wszystkich okoliczności, które powinny zostać przeanalizowane przed sformułowaniem tezy o występowaniu bądź niewystępowaniu związku przyczynowego. Odmiennie od organu pierwszej instancji ustaliło stan faktyczny odnośnie kluczowej okoliczności. Tymczasem aby podważyć zakres sprawowanej opieki jako uniemożliwiający zatrudnienie (przy sprawowaniu opieki nad osobą o orzeczonej niezdolności do samodzielnej egzystencji) – należy dogłębnie zbadać zakres tej opieki (w nawiązaniu do orzeczenia KRUS i specyfiki schorzeń matki skarżącej) i wykazać, że mimo iż przez kilkanaście lat opieka ta była sprawowana i jej zakres nie był kwestionowany, obecnie należy go podważyć mimo postępującego wieku podopiecznej i w szczególności jej schorzeń. Nie wystarczy ogólne wskazanie, że opieka jest niezbędna wyłącznie dla podtrzymania dobrostanu psychicznego matki skarżącej, skoro wykwalifikowany lekarz orzecznik uznał jej niezdolność do samodzielnej egzystencji na stałe. Z uwagi na to, że zakres niezbędnego wyjaśnienia jest istotny i wymaga zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania, sąd uchylił również decyzję organu pierwszej instancji. Natomiast sąd w całości podziela stanowisko Kolegium, iż w obecnym stanie prawnym nie jest przesłanką odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ani wiek, w jakim powstała niepełnosprawność dorosłego podopiecznego (z uwagi na skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13), ani okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna (z uwagi na możliwość wyboru świadczenia korzystniejszego na zasadzie art. 27 ust. 5 u.ś.r.). W tym zakresie stanowisko organu odwoławczego jest zgodne z prawem, co jednak wobec stwierdzonych uchybień nie mogło prowadzić do oddalenia skargi. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.