II SA/Bk 492/10

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. oddala skargę UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] o wymeldowaniu I. Z. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. A. [...] w B. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek, działającego przez pełnomocnika E. Z. z dnia 19 stycznia 2010 r. We wniosku podano, że I. Z. od 14 lat nie mieszka pod powyższym adresem. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że lokatorskie prawo do spornego lokalu zostało nabyte w trakcie trwania związku małżeńskiego wnioskodawcy z I. Z. Prawomocnym wyrokiem sądu z dnia [...] marca 1998 r., w związku z zaległościami czynszowymi, nakazano małżonkom opróżnienie lokalu, wydanie go B. Spółdzielni Mieszkaniowej w B. i przyznano im uprawnienie do lokalu socjalnego. Z dniem 12 września 2007 r. małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową (wyrok z dnia [...] listopada 2007 r.), a następnie wyrokiem z dnia [...] grudnia 2007 r. został rozwiązany ich związek małżeński. W trakcie toczącego się postępowania o podział majątku wspólnego ustalono, że po ustaniu wspólności ustawowej obie strony złożyły deklaracje przystąpienia do spółdzielni mieszkaniowej w zasobach której znajduje się przedmiotowy lokal oraz że I. Z. mieszkała w lokalu do 1994 r., kiedy to musiała go opuścić i wyprowadziła się do syna i synowej. Postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie podziału majątku wspólnego z dnia [...] listopada 2009 r. stwierdzono, że w skład tego majątku wchodzi m.in. kwota stanowiąca równoważność wkładu mieszkaniowego związanego z prawem do przedmiotowego lokalu i przyznano ją w całości E. Z. ze spłatą na rzecz byłej małżonki. W dniu 14 stycznia 2010 r. E. Z., po uprzednim dokonaniu spłaty zadłużenia, uzyskał ponownie lokatorskie prawo do spornego lokalu mieszkalnego. I. Z. złożyła wniosek o wynajęcie w 2011 r. lokalu socjalnego. Lokal nie był wskazywany (pismo ZMK w B. z dnia 15 marca 2010 r.). Przesłuchana w sprawie H. B. podała, że dokładnie nie wie od kiedy I. Z. nie mieszka w przedmiotowym lokalu ale być może już od 16 lat. W chwili obecnej w lokalu mieszka tylko E. Z. (dowód: protokół z przesłuchania z dnia 5 lutego 2010 r. k. 30 akt administracyjnych). Syn I. Z., będący również jej pełnomocnikiem, podał że w kwietniu 1994 r. została ona zmuszona do opuszczenia lokalu. Do dnia dzisiejszego mieszka u niego. Fakt uniemożliwiania jej korzystania z lokalu był jednokrotnie przez niego zgłaszany na Policji, ale postępowanie zostało umorzone. Sama I. Z. nie zgłaszała faktu uniemożliwiania jej korzystania z lokalu ani też nie składała pozwu o przywrócenie posiadania lokalu. Zamki w drzwiach przedmiotowego lokalu zostały wymienione jeszcze w 1994 r. Nowe klucze nie zostały nigdy jej wydane w związku z czym nie mogła zabrać swoich rzeczy osobistych. Do lokalu był wpuszczany tylko on i to tylko do czynności z udziałem biegłego sądowego (był w lokalu w maju 2009 r. podczas oględzin biegłego i nie było żadnych rzeczy osobistych I. Z.). Gdy chciał odebrać jej rzeczy otrzymał tylko worek szmat niezdatnych do użytku. Nie ma możliwości aby mama zamieszkała w spornym mieszkaniu, ale też nie ma możliwości zameldowania jej w innym miejscu (w 2007 r. chciał ją zameldować u siebie ale zarządca mieszkania nie wyraził na to zgody). I. Z. nie wyraża zgody na wymeldowanie dlatego, że funkcjonuje prawomocny wyrok przyznający jej uprawnienie do lokalu socjalnego (dowód: pismo z dnia 29 stycznia 2010 r. k. 27 oraz protokół przesłuchania z dnia 5 lutego 2010 r. k. 31 akt administracyjnych). W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji orzekł o wymeldowaniu I. Z. Odwołanie od tej decyzji złożyła zainteresowana i podała, że mimo iż utraciła tytuł prawny do przedmiotowego lokalu to nie opuściła go jako miejsca stałego pobytu. Jest to bowiem lokal z którym łączy ją zamiar stałego pobytu. Definicja miejsca zamieszkania, czy też miejsca pobytu składa się z dwóch elementów: miejsca rzeczywistego pobytu, zamiaru stałego przebywania w danym miejscu. W jej przypadku nastąpiło jedynie – nie z jej woli – opuszczenie miejsca pobytu stałego. Niemniej nadal posiada zamiar stałego pobytu w przedmiotowym lokalu, cały czas zamierza w nim przebywać, a w obecnym miejscu faktycznego pobytu nie może i nie zamierza pozostać na stałe. Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne i wyjaśnił, że w świetle treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.) jedyną przesłanką warunkująca wymeldowanie jest dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego. Przy czym za równoznaczną z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu przyjmuje się taką sytuację, w której osoba nie mieszka w lokalu z powodu stawianych jej przeszkód, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie wynika, że I. Z. nie mieszka w spornym lokalu od 1994 r. Została zmuszona do jego opuszczenia, jednak od tego czasu przez 16 lat nie podjęła skutecznych działań prawnych zmierzających do powrotu do lokalu, umożliwienia jej korzystania z lokalu, czy chociażby zabrania rzeczy osobistych. W ocenie organu okres zamieszkiwania poza miejscem stałego zameldowania jest na tyle długi, że świadczy o faktycznej rezygnacji z przebywania w tym miejscu. Stąd też wyrażony w odwołaniu zamiar stałego przebywania w przedmiotowym lokalu jawi się jako werbalna deklaracja złożona na użytek wniesionego środka zaskarżenia bez rzeczywistych intencji, czy chęci faktycznego zamieszkiwania z byłym mężem. Nadto organ podał, że z wyjaśnień pełnomocnika I. Z. wynika, że z zameldowaniem w spornym lokalu łączy ona osiągnięcie celu w sprawie lokalu socjalnego. Skargę od powyższej decyzji do sądu administracyjnego wywiodła I. Z. i podała, że z treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione kumulatywnie: opuszczenie miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania. Organy w niniejszej sprawie błędnie ustalił, że przesłanki te zostały spełnione. W sprawie nie jest sporne, że skarżąca opuściła lokal oraz że opuszczenie tego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Z racji tego, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego zasadne jest uchylenie kwestionowanej decyzji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby w oznaczonym miejscu. W ten sposób zameldowanie spełnia funkcję ewidencyjną, gdyż potwierdza przebywanie osoby pod oznaczonym adresem. Z faktu, że zameldowanie ma tylko walor ewidencyjny, wynika że organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Konsekwencją takiego rozumienia ewidencji ludności i zameldowania jako potwierdzenia danych ewidencyjnych jest również to, że organy mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania przez czas określony w art. 15 ust. 2 ustawy. Koniecznym i wystarczającym warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2323/02, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt IIOSK 561/05, Lex nr 194344). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, kiedy osoba dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu jak też w sytuacji, kiedy dochodzi do wyprowadzenia się z lokalu bez woli osoby, jednak nie podejmuje ona prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania. W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego w B. przy ul. A. [...] I. Z. W ocenie Sądu zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organów administracyjnych w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Bezspornym w sprawie pozostawał fakt, że skarżąca została zmuszona do opuszczenia przedmiotowego lokalu w 1994 r. (okoliczność przyznana w skardze przez samą skarżąca, jak i jej pełnomocnika na etapie postępowania administracyjnego). W ocenie skarżącej to, że opuściła lokal nie z własnej woli świadczy o tym, że jego opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego a w konsekwencji brak było podstaw do wymeldowania. Istotnie nie może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu, takie opuszczenie do którego strona została zmuszona ale tylko pod warunkiem, że strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (tak też: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3078/00, Lex nr 78937). Skarżąca nie wykazała, aby w okresie 16 lat od opuszczenia lokalu skorzystała z przysługujących jej środków prawnych przewidzianych zarówno w prawie karnym jak i w przewidzianej w prawie cywilnym ochrony posesoryjnej tzn. przywrócenia utraconego posiadania. Z wyjaśnień M. K. wynika, że fakt uniemożliwiania skarżącej korzystania z lokalu był jednokrotnie przez niego zgłaszany na Policji, ale postępowanie zostało umorzone. Sama skarżąca nie zgłaszała faktu uniemożliwiania jej korzystania z lokalu ani też nie składała pozwu o przywrócenie posiadania lokalu. Nadto z wyjaśnień M. K. wynika, że od momentu wyprowadzenia się z lokalu skarżąca nie próbowała ponownie w nim zamieszkać, nie przychodziła do tego lokalu i nie interesowała się nim, nie próbowała nawet odzyskać swoich rzeczy osobistych. W ocenie Sądu powyższe świadczy o tym, że I. Z. nie miała zamiaru rzeczywistego powrotu do przedmiotowego lokalu. Sam pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że nie ma możliwości aby skarżąca zamieszkała w spornym mieszkaniu. Ustalając czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przez zamiar należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie mieć, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będzie między innymi koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Zamiar ten należy więc określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności (vide: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., II OSK 133/06, Lex 327831, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2007 r., IV SA/Wa 2451/06, Lex 322339). Fakt, że przedmioty lokal przez 16 lat nie stanowił centrum życiowego skarżącej w którym skoncentrowane byłby jej osobiste i majątkowe interesy oraz to, że nie podjęła ona jakiejkolwiek próby umożliwienia jej dostępu do tego lokalu świadczącą o tym, że nie miała ona zamiaru powrotu do niego i zamieszkania w nim. Z analizy akt sprawy wynika, że właściwie jedynym powodem, dla którego skarżąca nie zgadza się na jej z wymeldowanie, są kwestie związane z uzyskaniem lokalu socjalnego oraz brakiem możliwości zameldowania w innym lokalu. Okoliczności te zaś nie stanowią przesłanek wyłączających możliwości wymeldowania. Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.).