II SA/Gl 670/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE W dniu 25.10.2019 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek J. B. (dalej: "skarżący") z dnia 14.10.2020 r. o umorzenie w całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 670 z późn. zm., dalej: "ustawa"). Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił skarżącemu umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną - syna A. S. w kwocie 25 200,- zł. wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 10.12.2019 r. w kwocie 19 159,- zł. (pkt 1) i odmówił umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na tego samego syna w kwocie 12 159,- zł. (pkt 2). W jej uzasadnieniu wskazał, że nie ma możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności alimentacyjnych, w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy, ponieważ egzekucja komornicza nie ma ciągłości w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, tj. 450,- zł. miesięcznie począwszy od dnia 31.10.2007 r. (k. 5 akt administracyjnych). Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, wyrażając w nim niezadowolenie z treści podjętego w jego sprawie rozstrzygnięcia. Podniósł, że o obowiązku alimentacyjnym na nie swojego syna dowiedział się w roku 2002, potem został skazany na 15 miesięcy więzienia. Łącznie odbył karę pozbawienia wolności od [...] do [...] r. i został warunkowo zwolniony. Od roku 2013 jest trwale bezrobotny, bezdomny i społecznie wykluczony oraz ścigają go komornicy. Tymczasem Sąd Rejonowy w G. w dniu [...] r. wydał wyrok, w którym uchylił obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec rzekomego syna, dlatego uważa, że nie jest dłużnikiem alimentacyjnym, a dodatkowo jest niewypłacalny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) decyzją z dnia [...] nr [...] po zapoznaniu się z odwołaniem, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej w skrócie: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Zauważyło, że materialnoprawną podstawą orzekania w sprawie stanowił art. 30 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Po analizie akt sprawy SKO uznało, że z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia [...] wynika, że skarżący nie wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, tj. 450 zł miesięcznie. W okresie od stycznia 2004 r. do kwietnia 2018 r. Komornik Sądowy wyegzekwował od niego nieregularne kwoty na łączną sumę 5 678,89 zł. Pismem z dnia 02.01.2020r. Wójt Gminy M. poinformował, że od skarżącego na konto Urzędu wpłynęły dwie wpłaty tytułem spłaty należności alimentacyjnych: za wrzesień 2011 r. kwota 64,80 zł. i za marzec 2018 r. kwota 117,24 zł. Tym samym nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie przedmiotowego zadłużenia na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy. W osobistej skardze z dnia 17 kwietnia 2020 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organom orzekającym obu instancji zarzucił naruszenie art. 7-8 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie możliwości jego zarobkowania, a także naruszenie art. 30 ust 2 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w realiach niniejszej sprawy jego sytuacja rodzinna i dochodowa nie uzasadnia umorzenia wyliczonych należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odwołał się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego i podniósł, że na jego sytuację dochodową składa się brak możliwości uzyskiwania dochodu. Dodatkowo, sąd powszechny uznał całkowitą jego niewypłacalność w postępowaniu upadłościowym konsumenckim i zwolnił z uiszczania alimentów. Aktualny stan zdrowia skarżącego i jego sytuacja życiowa wyklucza realną spłatę jakichkolwiek zobowiązań finansowych, co uzasadnia umorzenie całości należności wskazanych w decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podzielając argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia podnieść należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości. Po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, należy wyjaśnić, iż materialnoprawną podstawę orzekania w rozpatrywanej sprawie stanowił wyłącznie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 808, w skrócie, jak dotychczas: "ustawa"), zgodnie z którym organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Należy podkreślić, że skarżący w oparciu o art. 30 ust. 1 pkt 1-3 ustawy wnioskował o umorzenie należności powstałych z tytułu wypłacenia zaliczek alimentacyjnych, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nie ulega wątpliwości, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe z tytułu wypłacenia osobie uprawnionej zaliczki alimentacyjnej, jeśli są spełnione, określone w art. 30 ust. 1 ustawy warunki skuteczności egzekucji. Jak wynika z treści wskazanego przepisu, dotyczy on egzekucji należności, o których mowa w art. 28 ust. 1, 2 i 4 ustawy, czyli należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (Dz. U. z 1991r. nr 45, poz. 200 z późn. zm.). Zwrócić trzeba uwagę, że decyzja wydana na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy jest decyzją uznaniową. Organ ma możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności. Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest natomiast wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Wszystkie te elementy, w ocenie Sądu, zostały spełnione w niniejszej sprawie. Analiza zarzutów skargi i jej uzasadnienia, prowadzi do wniosku, iż skarżący uważa, że nie powinien płacić alimentów na nie swoje dziecko, co jego zdaniem potwierdza wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] mocą którego nie jest dłużnikiem alimentacyjnym. Całkowicie jednak pomija okoliczność, że treść sentencji wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] sygn. akt [...] (a nie jak podaje skarżący z dnia [...] r.) jednoznacznie wskazuje, że z dniem [...] ustał obowiązek alimentacyjny skarżącego ustalony wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] sygn. akt [...] w kwocie 450,- zł. miesięcznie. Z tego powodu skarżący od uprawomocnienia się wspomnianego wyroku z dnia [...] sygn. akt [...] co miało miejsce w dniu 5.09.2019 r., nie ma obowiązku płacenia alimentów, ale tylko i wyłącznie od dnia 11.06.2018 r. Jednocześnie wyłączeniu nie podlega okres od dnia 31.10.2007 r. do dnia 10.06.2018 r. Natomiast z treści decyzji organu I instancji wynika, że kwoty należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w kwocie 25 200,- zł. wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 10.12.2019 r. w kwocie 19 159,- zł. oraz w kwocie 12 159,- zł., dotyczą okresu od stycznia 2004 r. do kwietnia 2018 r., a więc nie obejmują okresu od dnia 11.06.2018r. W tym stanie sprawy skład orzekający nie podziela zarzutów skarżącego. Przede wszystkim nie można zgodzić się ze skarżącym, iż w sprawie nie dokonano wystarczających ustaleń faktycznych, dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej. Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych potwierdza, że jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek stały wypłacany regularnie od roku 2017 przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. (k. 9 akt administracyjnych). Ze szczegółowych wyliczeń znajdujących się w aktach sprawy i z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia [...] wynika, że skarżący nie wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, tj. 450 zł miesięcznie. Alimenty w kwocie 450,- zł. miesięcznie były wymagane od skarżącego na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] w sprawie o sygn. akt [...] W okresie od stycznia 2004 r. do kwietnia 2018 r. Komornik Sądowy wyegzekwował od niego nieregularne kwoty na łączną sumę 5 678,89 zł. Pismem z dnia 02.01.2020 r. Wójt Gminy M. poinformował, że od skarżącego na konto Urzędu wpłynęły dwie wpłaty tytułem spłaty należności alimentacyjnych: za wrzesień 2011 r. kwota 64,80 zł. i za marzec 2018 r. kwota 117,24 zł. Tym samym nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie przedmiotowego zadłużenia na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy. Nie zostały bowiem spełnione warunki skuteczności egzekucji, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, a sam skarżący nie kwestionuje dokonanych obliczeń. Wobec powyższego nie było podstaw do uwzględnienia złożonego przez skarżącego wniosku. Wprowadzając instrument w postaci zróżnicowania wielkości umorzenia ustawodawca stworzył zachętę dla dłużników, aby zmobilizować ich do systematycznego regulowania ciążących na nich zobowiązań. Instytucja ta znajduje także pełne uzasadnienie w zasadzie sprawiedliwości społecznej, wyrażającej się w tym, aby osoby zobowiązane do dostarczania środków utrzymania dla osób najbliższych nie przerzucały tego ustawowego obowiązku na inne podmioty. Stanowisko takie zaprezentowane zostało między innymi w orzeczeniach NSA w sprawach o sygnaturach: I OSK 1426/11, I OSK 980/10, I OSK 31/11, I OW 89/09 i 113/09, a także w wyroku WSA w Lublinie z dnia 8 października 2009 r. sygn. II SA/Lu 292/09, wszystkie są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy nie uzależnia umorzenia należności od sytuacji majątkowej i rodzinnej dłużnika, ale przede wszystkim od skuteczności dotychczas prowadzonej egzekucji. Zważywszy na powyżej poczynione rozważania trzeba zaznaczyć, że wniosek skarżącego został rozpatrzony przy uwzględnieniu przedstawionej przez niego sytuacji, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Wszystkie okoliczności, wskazywane w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego, istotne z punktu widzenia oceny istnienia przesłanek do zastosowania ulg, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, były przedmiotem analizy organów administracji. Ocena ta słusznie doprowadziła do konkluzji, iż powyższe okoliczności same w sobie nie mogły stanowić podstawy do umorzenia długu alimentacyjnego. Zebrane w niniejszej sprawie dokumenty, jak i poczynione z urzędu wyjaśnienia, wskazują na brak skuteczności dotychczas prowadzonej egzekucji. Rozpoznanie sprawy, z uwzględnieniem przesłanek umorzenia należności określonych w art. 30 ust. 1 ustawy powoduje, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji niniejszego wyroku.