II OSK 1991/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.) Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 493/09 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na broń oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 493/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na broń. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art.18 ust.1 pkt 2 w związku z art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 roku o broni i amunicji ( Dz. U. z 2004r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) o cofnięciu J. W. pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia [...] lipca 2008 r., sygn. akt [...] J. W. skazany został za przestępstwo z art. 178a § 1 kk, tzn. za prowadzenie pojazdu mechanicznego po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości. Z treści przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji wynika, iż podstawą cofnięcia pozwolenia na broń, było ustalenie, że w stosunku do posiadacza broni istnieje uzasadniona obawa, że może jej użyć w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Obawa ta zachodzi w szczególności w przypadku popełnienia przez posiadacza broni przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Użycie przez ustawodawcę słowa " w szczególności" wskazuje, że katalog okoliczności uzasadniających "obawę" nie jest zamknięty. Przedmiotem ochrony objętej art. 178 § 1 kpa, który usytuowano w rozdziale XXI kk. " Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji", jest życie i zdrowie człowieka. Ochrona życia i zdrowia w interesie publicznym. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości wywołuje tragiczne skutki w postaci wypadków powodujących śmierć, kalectwo, utratę mienia. Fakt skazania J. W. za takie przestępstwo, zdaniem organu, uzasadnia obawę, że może on użyć posiadaną broń w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, zachodziły więc przesłanki do cofnięcia mu pozwolenia na broń myśliwską. Komendant nadto wskazał, iż nie był to jedyny przypadek prowadzenia przez J. W. pojazdu w stanie nietrzeźwości, bowiem w dniu 27 maja 2001r. kierował samochodem, mając we krwi 3,1% alkoholu, a więc ponad pięciokrotnie powyżej dopuszczalnej normy określonej w art. 115 § 16 kk. Skargę na powyższą decyzję złożył J. W., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 18 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Skarżący podniósł, że przestępstwo z art. 178a § 1 kk wskazuje na fakt prowadzenia pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości, natomiast w żadnym wypadku nie wskazuje na istnienie uzasadnionej obawy użycia broni palnej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dla wykazania takiej uzasadnionej obawy należałoby uzyskać konkretne dowody, lecz organy obu instancji tego nie uczyniły. Skarżący zarzucił naruszenie art. 75 § 1 kpa poprzez przyjęcie dowodu jego karalności w warunkach ustawowego zatarcia skazania. Organ odwoławczy w sposób niedopuszczalny poszerzył materiał dowody, nieznany organowi I instancji, o wyrok Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 6 września 2001r. , [...], skazujący go za przestępstwo z art. 178 § 1 kk na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem na okres 3 lat. Zgodnie z art. 106 § 3 kk z chwilą zatarcia skazanie uważa się za niebyłe. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że kontrolowane decyzje odpowiadają prawu, a wszystkie zarzuty skargi są nieuzasadnione. Sąd podniósł, iż zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust.1 pkt 2-6 ustawy. Sformułowanie " cofa pozwolenie na broń" jest kategoryczne, co oznacza obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w razie zaistnienia którejkolwiek przesłanek z art. 15 ust.1 pkt 2-6. Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do jego interpretacji. Sąd wskazał, iż katalog przestępstw wymienionych w tym przepisie jest zamknięty, pojęcie "uzasadniona obawa" jest pojęciem niedookreślonym, a jej istnienie opiera się na prognozach, które przeprowadza się w oparciu o te fakty, które wydarzyły się do daty czynienia prognozy. Sąd wskazał, iż przestępstwo z art. 178a § 1 kk, za które skarżący został skazany nie mieści w katalogu zawartym w art. 15 ust. 1 pkt 6. Organ, w ocenie Sądu, dokonał wyczerpujących ustaleń i zasadnie przyjął, iż z faktu skazania za przestępstwo wynika uzasadniona obawa użycia przez skarżącego broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sąd stwierdził, że podziela ocenę organu, że przestępstwo, którego dopuścił się skarżący, powoduje, że nie można go uznać za osobę o nieskazitelnym charakterze, która stosuje się do obowiązujących zasad porządku publicznego. Osoba o takiej postawie nie daje gwarancji zgodnego z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego posiadania i używania broni. Oceny tej, zdaniem Sądu, nie zmienia pozytywna opinia wśród sąsiadów, w środowisku myśliwych, a także prawidłowe przechowywanie broni, bowiem okoliczności te nie niwelują oceny postawy J. W. wynikającej z rodzaju i okoliczności popełnionego przez niego czynu oraz jego społecznej szkodliwości. Sąd stwierdził, iż niezasadny jest zarzut naruszenia art. 75 § 1 kpa przez organ odwoławczy, gdyż podstawą cofnięcia pozwolenia na broń był fakt skazania prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Szamotułach, Zamiejscowego Wydziału Grodzkiego w Międzychodzie, za czyn określony w art. 178a § 1 kk – wyrokiem z dnia [...] lipca 2008 r., sygn. akt [...], oskarżonego o to, że w dniu 12 kwietnia 2008 r. kierował pojazdem mechanicznym po drodze publicznej, będąc w stanie nietrzeźwości ( 0,96 mg/l i 1/00 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu). Natomiast fakt wcześniejszego skazania skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 6 września 2001 r. nie stanowił podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Wyrok ten miał jedynie charakter informacyjny dla organu odwoławczego w zakresie oceny postawy, cech charakteru i sposobu dotychczasowego postępowania skarżącego. Fakt zapoznania się z tym wyrokiem przez organ świadczy jedynie o tym, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, którego oceny organ dokonał zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, 77 i 80 kpa. J. W. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa) przez: 1. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji poprzez uznanie, że organ administracji publicznej słusznie cofnął pozwolenie na broń myśliwską, pomimo że nie należał on do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6, ponieważ cieszy się bardzo dobrą opinią w miejscu zamieszkania oraz w środowisku Polskiego Związku Łowieckiego i nie istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, nie został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jak również nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o takie przestępstwa, 2. błędną wykładnię przepisu art. 106 kodeksu karnego poprzez uznanie przez Sąd, że fakt skazania go mimo zatarcia skazania z mocy prawa może stanowić dla organu informację w zakresie oceny postawy i cech charakteru, a dla Sądu podstawę wnioskowania o cechach charakteru i niepoprawności postępowania jego, podczas gdy art. 106 kk nakazuje uznać skazanie za niebyłe i zakazuje powoływania się na fakty i treść zatartego skazania. Na tych podstawach kasator wniósł alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji organ obu instancji, lub o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. W myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm., dalej jako ubia) właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Z treści art. 18 ust.1 "cofa pozwolenie na broń" wynika, że decyzja w sprawie pozwolenia na broń ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że przepis ten nakłada na organ Policji obowiązek wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ubia. Ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów, które uzasadniają jego posiadanie. Jedną z takich przesłanek są okoliczności przewidziane w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia, w myśl którego, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z literalnego brzmienia art. 15 ust.1 pkt 6 ubia wynika, że ma on zastosowanie do osób skazanych za którekolwiek przestępstwo w nim wymienionym. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 przyjęto: "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)" ( http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, użycie w art. 15 ust. 1 pkt 6 słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Innymi słowy, sam fakt popełnienia takiego przestępstwa uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, zatem organ nie musi wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Jeżeli więc organ prawidłowo ustali, że określona osoba w dacie wydania decyzji była osobą skazaną za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, bądź toczy się wobec niej postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa, to fakt ten przesądza, iż należy ona do kręgu osób, które zdaniem ustawodawcy stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa i nie mogą tą bronią dysponować. Oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności organ Policji jest nią związany, jako przesłanką dla odmowy udzielenia pozwolenia na broń, i zarazem dla wydania decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. Możliwe jest także cofnięcie pozwolenia na broń także innej osobie podejrzanej (oskarżonej), bądź skazanej za przestępstwo innego rodzaju, niż określone w powyższym przepisie. W takim jednak przypadku sam fakt skazania za popełnienie przestępstwa, bądź też toczące się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa nie stanowi samodzielnej przesłanki do cofnięcia pozwolenia na broń. Konieczne jest stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zatem więc, w przypadku skazania danej osoby bądź prowadzenia przeciwko niej postępowania karnego o popełnienie przestępstwa innego niż przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu niezbędne jest wykazanie przesłanki z art. 15 ust.1 pkt 6 ubia dotyczącej przewidywanych zachowań posiadacza broni. Taką ocenę może uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby ( np. uprzednia karalność, nadużywanie alkoholu, stosowanie przemocy, popełnienie czynów nagannych), jak również cechy osobowe sprawcy ( np. konfliktowość, brak opanowania, porywczość). W takiej sytuacji nie jest wystarczające powołanie się na skazanie prawomocnym wyrokiem, bądź na toczące się postępowanie karne, gdyż niezbędnym warunkiem cofnięcia pozwolenia na broń jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy popełnieniem przez skarżącego danego przestępstwa, a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego ( por. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1615/09). Skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia [...] lipca 2008 r. za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 kk. Fakt ten nie budzi wątpliwości. Przestępstwo opisane w art. 178a kk zawarte jest w Rozdziale XXI Kodeksu karnego pt. " Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji". W doktrynie prawa karnego podkreśla się, że "Przedmiotem ochrony art. 178a są te same dobra prawne co w innych typach rozdziału XXI kk życie, zdrowie i minie. Błędem jest odnoszenie ochrony do mającego abstrakcyjny charakter pojęcia bezpieczeństwa w komunikacji" ( G. Bogdan, [w:] A. Barczak-Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll, Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz do art. 117-277 k.k., tom II, Zakamycze, 2006). Przestępstwo z art. 178a § 1 kk nie jest przestępstwem wymienionym expresis verbis w art. 15 ust.1 pkt 6 ubia, to jednak osobie skazanej za to przestępstwo, albo wobec której toczy się postępowanie karne o jego popełnienie, jak wskazano wyżej, może być cofnięte pozwolenie na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia pod warunkiem zaistnienia przesłanki uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust.1 pkt 6. Przesłanka ustanowiona w art. 18 ust.1 pkt 2 w związku z art. 15 ust.1 pkt 6 ubia stwarzająca po stronie organu administracji publicznej obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń, ma charakter typu abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. Oznacza to, że do wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń nie jest konieczne stwierdzenie użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, lecz wystarcza uzasadniona obawa takiego użycia broni. Takie unormowanie prawne ma przede wszystkim chronić obywateli i zapobiegać przestępstwom przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, nie zaś stanowić reakcję na dokonane już naruszenie tych dóbr. Zatem w konkretnych okolicznościach sprawy uzasadnione może być przyjęcie, że osoba, która popełniła przestępstwo z art. 178a § 1 kk nie daje gwarancji, iż nie użyje broni w stanie nietrzeźwości. W takiej sytuacji zachodzić będzie uzasadniona obawa, że osoba ta może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że prawidłowa była ocena organów Policji, że czyn skarżącego naruszający porządek prawny może rodzić uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie ulega wątpliwości, że osoba, która prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, wykazuje lekceważący stosunek do prawa i nawet jednorazowe nieodpowiedzialne zachowanie osoby posiadającej pozwolenie na broń rodzić może uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zgodzić się należy z Sądem Wojewódzkim, iż postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, przy wydawaniu decyzji rozważono wszystkie okoliczności sprawy, dokonano wszechstronnej oceny zebranych dowodów. Należy wyraźnie wskazać, że ocena takich dowodów jak opinia środowiskowa, opinia koła łowieckiego wprawdzie stanowi istotny element orzekania, lecz nie ma decydującego znaczenia dla kierunku rozstrzygnięcia organu i Sądu. W świetle powyższych rozważań zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu prawa materialnego - art. 18 ubia - nie znajduje uzasadnienia. Niezasadny jest też zarzut naruszenia przez ten Sąd art. 106 kk. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wyraźnie stwierdził, iż podstawą cofnięcia pozwolenia na broń był fakt skazania skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia [...] lipca 2008 r., sygn. akt [...]. Natomiast wcześniejszy wyrok Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia [...] września 2001 r. skazujący skarżącego za przestępstwo z art. 178 § 1 kk miał charakter informacyjny w zakresie postawy, cech charakteru i sposobu dotychczasowego postępowania skarżącego. Takie stanowisko znajduje oparcie zarówno orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego oraz doktrynie, gdzie jednakowo przyjmuje się, iż zgodnie z dyspozycją art. 75 § 1 kpa, organ administracyjny może w granicach prawa przeprowadzić wszelkie dowody (np. z przesłuchania świadków) co do zdarzeń, które w innym postępowaniu zostały zakwalifikowane jako przestępstwa, mimo że później skazanie zostało zatarte (vide: wyroki NSA z dnia: 12 maja 1999 r., Lex 45099 oraz 22 października 1981 r., ONSA 1981/2/103, wyrok SN z dnia 27 listopada 1984 r., OSNC 1985/8/105). Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.