I SA/Wa 736/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Mirosław Gdesz (spr.) WSA Jolanta Dargas Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2009 r. sprawy ze skargi S. G. i D. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Wojewoda M., po rozpatrzeniu odwołania S. G. i D. J. (dalej powoływani jako skarżący), od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 1988 r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w W. w rejonie ul. [...] i [...] o powierzchni [...] m2 z ogólnej pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej "[...]", uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., po rozpatrzeniu wniosku skarżących orzekł o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia powołanej decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 1988 r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części opisanej powyżej nieruchomości stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] i [...] o (z obrębu [...]). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazali, iż stwierdzenie wygaśnięcia przedmiotowej decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Od powyższej decyzji odwołali się skarżący wnosząc o jej uchylenie. Wojewoda uchylając decyzję Prezydenta i umarzając postępowanie stwierdził, że zgodnie z art. 61 § 1 Kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zdaniem organu, jeżeli strona składa wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego to organ ma obowiązek zbadania, czy zostało wszczęte przez osobę uprawnioną a w przypadku stwierdzenia, że wniosek złożyła osoba nie legitymująca się przymiotem strony organ ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, pełnomocnik skarżących. D. , wykazał, że W. B. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego W. z dnia [...] marca 2000 r. sygn. akt [...] nabyła przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 1967 r. własność nieruchomości położonej w W. przy [...] i ulicy [...] składającej się z działki gruntu nr [...] o pow. [...] m2 (aktualnie stanowi ona działki ew. nr nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2). Prawa do tej nieruchomości zostało następnie zbyte aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2000 r. (Rep. A nr [...]), S. i A. małż. G. oraz D. i B. małż. J. Powołana na wstępie decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] sierpnia 1988 r. skierowana została do W. B. i M. S. W związku z powyższym, wniosek o wygaśnięcie ww. decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt. 1 Kpa powinien pochodzić od ww. osób lub ich spadkobierców. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2009 r. stwierdził, że organ pierwszej instancji pominął zbadanie legitymacji procesowej wnioskodawcy i prowadził postępowanie administracyjne zakończone merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, wszczęte na wniosek podmiotu, który nie był stroną. Zdaniem organu w sytuacji, gdy Prezydent W. wszczął postępowanie na wniosek podmiotu nie będącego stroną, podlega ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Na powyższą decyzję Wojewody [...] S. G. i D. J. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podnieśli, że ich zdaniem jako aktualni właściciele części uprzednio wywłaszczonej nieruchomości mają interes prawny do żądania wygaszenia powołanej decyzji wywłaszczeniowej. W ocenie skarżących pozostawanie decyzji wywłaszczeniowej w obrocie prawnym jest niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym tej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 162 Kpa jest decyzją wydaną w nowej sprawie, (tak Naczelny Sąd Administracyjny wyrok z dnia 7 lipca 1988 r. II SA 1676/87). Za całkowicie nieuprawnione należy w związku z tym uznać stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wniosek o wygaśnięcie decyzji może złożyć tylko i wyłącznie strona, która brała udział w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji, której dotyczy postępowanie prowadzone w trybie art. 162 Kpa względnie jej spadkobierca. Podobnie jak w każdym postępowaniu nadzorczym stroną takiego postępowania, jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki wygaśnięcia decyzji. Właśnie kwestia tego, czy wygaśnięcie decyzji wpłynie na prawa i obowiązki danego podmiotu ma znaczenie dla określenia stron postępowania nadzorczego. Zdaniem Sądu nie ulega żadnym wątpliwościom, że skarżący jako ujawnieni w księdze wieczystej właściciele części nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową – w przedstawionych okolicznościach sprawy – mają oczywisty interes prawny do występowania w postępowaniu o wygaszenie powołanej decyzji wywłaszczeniowej. W tym względzie nieprawidłową interpretację zastosował organ w zaskarżonej decyzji. Nie było jakichkolwiek podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na brak interesu prawnego po stronie skarżących. Skoro skarżący byli uprawnieni do złożenia wniosku o wygaszenie decyzji, to niedopuszczalne było przez Wojewodę [...] uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i jednoczesne rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania nadzorczego. Ponadto konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. wynika z faktu pominięcia w postępowaniu części stron postępowania. Jednym z podstawowych obowiązków organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie - zgodnie z zasadą ogólną unormowaną w art. 10 Kpa - jest zapewnienie czynnego udziału stronom w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem aktu oraz fazę wydawania aktu. Uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę do jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, a zarazem podstawę do uchylenia decyzji kontrolowanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym niezależnie od zaistnienia innych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego – art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji pominęły w ogóle strony pierwotnego postępowania wywłaszczeniowego tj. wywłaszczanych oraz wywłaszczonego, które to powinny uczestniczyć w tym postępowaniu, jak również obecnych właścicieli względnie użytkowników wieczystych pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości – ponieważ wniosek skarżących dotyczył wycofania z obrotu prawnego powołanej decyzji wywłaszczeniowej w całości. Również współmałżonki skarżących nie brały udziału w postępowaniu. Skoro organ nadzoru nie dopełnił obowiązku zapewnienia udziału w postępowaniu wszystkim osobom mającym przymiot strony, to oznacza, że nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny kierować się zasadą określoną w art. 10 Kpa i rozpoznać ją z udziałem wszystkich stron postępowania, które powinny w niej uczestniczyć od momentu wszczęcia postępowania, aż do chwili jego zakończenia ostateczną decyzją administracyjną. Mając na względzie wszystkie powyżej omówione okoliczności, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b i c oraz art. 152 ppsa, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.