I OSK 1329/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński Sędziowie: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 246/10 w sprawie ze skargi B.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia odwołania od decyzji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 246/10 oddalił skargę B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia odwołania w sprawie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu Sąd podał okoliczności w jakich zapadł powyższy wyrok stwierdzając, co następuje: Decyzją z dnia [...] września 2009 r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdańska – Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...] września 2008 r., odmawiającą przyznania B. P. zasiłku okresowego. Od decyzji tej B. P. wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] października 2009 r. W związku z treścią art. 129 § 1 i 2 k.p.a. termin czternastodniowy do wniesienia odwołania upłynął [...] października 2009 r. Odwołanie datowane na dzień [...] października 2009 r. zostało złożone osobiście przez stronę w biurze podawczym MOPS w Gdańsku w dniu [...] października 2009 r., a więc z uchybieniem terminu. W takim przypadku organ odwoławczy zgodnie z art. 134 k.p.a. stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co oznacza, iż istnieje taki obowiązek. Skargę na powyższe postanowienie wniósł B. P. zarzucając naruszenie art. 57 § 4 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. W tej sprawie ostatni dzień terminu przypadał na sobotę, a więc dzień ustawowo wolny od pracy, zatem odwołanie wniesione w poniedziałek [...] października 2009 r. nastąpiło w terminie. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołał się na przepis art. 57 § 4 k.p.a. i stwierdził, iż sobota nie stanowi dnia wolnego od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. Zastosowanie tego przepisu prowadzić musi do wskazania w obowiązującym systemie prawnym przepisu ustawy (aktu zrównanego z ustawą), który uznaje konkretny dzień jako dzień "wolny od pracy". Pojęcie dnia wolnego wyjaśnia ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28 z późn. zm.), poprzez wskazanie, że dniami wolnymi od pracy są: 1 stycznia – Nowy Rok, pierwszy dzień Wielkiej Nocy, drugi dzień Wielkiej Nocy, 1 maja – Święto Państwowe, 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja, pierwszy dzień Zielonych Świątek, dzień Bożego Ciała, 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, 1 listopada – Wszystkich świętych, 11 listopada – Narodowe święto Niepodległości, 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia i 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia oraz niedziele. W ustawie tej, ani innym akcie prawnym rangi ustawy sobota nie jest wymieniona jako dzień wolny od pracy. W uchwale z dnia 25 kwietnia 2003 r. składu siedmiu sędziów, III CZP 8/03, podjętej przez Izbę Cywilną Sądu Najwyższego wskazano, że sobota nie jest dniem ustawowo uznanym za dzień wolny od pracy w rozumieniu art. 115 k.c. w związku z art. 165 § 1 k.p.c. (OSNC 2004, nr 1, poz. 1). Sąd podzielił stanowisko zawarte we tej uchwale. Podobne stanowisko zajęły również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt I OSK 60/07 (Lex nr 360279), WSA w Krakowie w wyroku z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 940/08 (Lex 519803), WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 135/09 (Lex nr 552526), WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 29 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV S/Gl 943/07 (Lex nr 497596). Sąd podzielił stanowisko, iż istnieją uzasadnione argumenty do dokonania zmiany ustawy w tym zakresie i dostosowania przepisów k.p.a. do regulacji przewidzianych w art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) oraz art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), gdzie wprost wskazuje się, iż jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się dzień następny. Konieczność wprowadzenia takiego odrębnego uregulowania dotyczącego sobót w cytowanych przepisach świadczy dodatkowo o tym, iż dzień ten nie jest przez ustawodawcę uznawany za dzień ustawowo wolny od pracy, a wskazane regulacje nie mogą służyć rozszerzającej wykładni innych, nieodsyłających do nich przepisów. W ocenie Sądu wobec braku analogicznego uregulowania w k.p.a., brak jest podstaw do skutecznego zarzucenia organowi administracji, iż stosując art. 57 § 4 k.p.a. dopuścił się naruszenia prawa procesowego. Wykładnia tego unormowania nie powinna bowiem pozostawać w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Wydane postanowienie w ocenie Sądu nie narusza zatem prawa. Przyznając istnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych również odmiennego stanowiska odnośnie do interpretacji treści art. 57 § 4 k.p.a. dopuszczającego uznanie, iż sobota stanowi dzień wolny od pracy w oparciu o funkcjonalną wykładnię tego przepisu. (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2006 r. sygn. SA/Wa 831/05, Lex nr 197589). Sąd upatruje w tym okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zatem skarżący może jeszcze złożyć wniosek o przywrócenie uchybionego terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., w przewidzianym w art. 58 § 2 k.p.a. terminie 7 dni od daty doręczenia mu wyroku, co umożliwi mu skuteczna ochronę jego praw jako strony postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) oddalił skargę jako bezzasadną. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. P., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu i zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie przepisu art. 57 § 4 przez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi do złożenia odwołania. Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Gdańsku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, iż skarżący pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że sobota jest traktowana jako dzień ustawowo wolny od pracy nie tylko przed sądami administracyjnymi, ale także w postępowaniu przed organami administracji publicznej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają definicji "dnia ustawowo wolnego od pracy", to jednakże określenie sobót jako dnia ustawowo wolnego od pracy znalazło uregulowanie w art. 161 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są różne stanowiska odnośnie interpretacji art. 57 § 4 k.p.a. I tak stosując wykładnię funkcjonalną art. 57 § 4 k.p.a. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznano soboty za dzień równoważny z dniem ustawowo wolnym od pracy (uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2001 r. sygn. akt FPS 7/00 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 2011/08). Skarżący, który dotychczas nie był reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego nie był świadomym, iż może złożyć wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna zawiera uzasadnioną podstawę. Przepis art. 57 § 4 k.p.a. reguluje sposób obliczania terminu gdy jego koniec przypada na dzień ustawowo wolny od pracy. Zgodnie z art. 57 § 4 k.p.a. jeżeli koniec termin przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Zasadnie skarga kasacyjna w uzasadnieniu wskazuje na istniejącą rozbieżność w orzecznictwie co do uznawania soboty za dzień ustawowo wolny od pracy. Rozbieżności te dostrzega również Sąd pierwszej instancji, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd przyjął, opierając się na pojęciu, wynikającym z ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy, która zawiera zamknięty katalog dni wolnych od pracy, a nie wymienia w nim sobót, iż sobota nie jest dniem wolnym od pracy, o którym stanowi przepis art. 57 § 4 k.p.a. W związku z zachodzącymi w orzecznictwie rozbieżnościami Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OPS 1/11 wyjaśnił, iż sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. (ONSAiWSA 2011, nr 5, poz. 95). W uzasadnieniu uchwały NSA opowiedział się za tym kierunkiem orzecznictwa, który przyjęto w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2001 r. sygn. akt FPS 7/00, stwierdzającej, że jeżeli dzień wolny od pracy w pięciodniowym tygodniu pracy przypada na sobotę to dzień ten należy uznać za równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. (ONSA 2001, nr 4, poz. 149). Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował również zamieszczone w uchwale z dnia 25 czerwca 2001 r. stanowisko, iż "obecnie są dwie kategorie dni wolnych od pracy te, które wynikają z ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy oraz te, które wynikają z ustawowej zasady pięciodniowego tygodnia pracy. Należy podkreślić, że pięciodniowy tydzień pracy ma charakter ustawowy i powszechny a w praktyce dniem wolnym od pracy ustalonym w zakładach pracy, jest z reguły sobota". W omawianej uchwale NSA z dnia 15 czerwca 2011 r. zwrócono uwagę na fakty, iż w soboty są nieczynne zarówno urzędy organów administracji publicznej jak i przeważająca większość urzędów pocztowych. Ogranicza to możliwość dochowania przez wszystkich uczestników postępowania terminu kończącego się właśnie w tym dniu. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż traktowanie soboty jako dnia powszedniego, a w konsekwencji przyjmowanie, że nie ma do niej zastosowania art. 57 § 4 k.p.a. naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. W sytuacji gdy w dużych aglomeracjach funkcjonują wybrane urzędy pocztowe całodobowo lub w skróconym czasie, zaś w innych miejscowościach działają one w ramach pięciodniowego tygodnia pracy – miejsce zamieszkania strony postępowania administracyjnego decydowałoby w praktyce o zakresie uprawnień przy obliczaniu terminów. Dla mieszkańców mniejszych miejscowości termin do dokonania czynności upływałby w piątek, bądź też jego dochowanie wiązałoby się z koniecznością dojazdu do innej miejscowości, w której funkcjonuje urząd pocztowy w sobotę. Jako kolejny argument uwzględniono rozwiązanie przyjęte w art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej i w art. 83 § 2 p.p.s.a., uznających sobotę za dzień, który powinien być traktowany na równi z dniami ustawowo wolnymi od pracy. W takiej sytuacji odmienne traktowanie soboty, jako dnia powszedniego w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. byłoby sprzeczne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa. Podzielając wykładnię dokonaną w omawianej uchwale NSA z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OPS 1/11 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tę sprawę stwierdza, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, polegającym na błędnej wykładni przepisu art. 57 § 4 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do oddalenia skargi, mimo iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W odniesieniu do orzeczenia w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu stosownie do art. 254 § 1 k.p.a. w sprawie tej właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, do którego ze stosownym wnioskiem winien zwrócić się pełnomocnik składając równocześnie oświadczenie, o którym stanowi przepis § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).