I OZ 603/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 29 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt II SO/WA 29/19 o odmowie dopuszczenia R. z siedzibą w L. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie z wniosku F. S. o wymierzenie Dyrektorowi II Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. [...] w [...] grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 lipca 2019 r., sygn. akt II SO/Wa 29/19 odmówił dopuszczenia R. z siedzibą w L. (dalej: "spółka") do udziału w sprawie z wniosku F. S. o wymierzenie Dyrektorowi II Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. [...] w [...] grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z 21 maja 2019 r., przesłanej ponownie 31 maja 2019 r., wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Pismem z 23 marca 2019 r. F. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie Dyrektorowi II Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. [...] w [...] grzywny za nieprzekazanie skargi z 21 maja 2019 r., przesłanej ponownie 31 maja 2019 r., na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z 14 marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Pismem z 11 lipca 2019 r. spółka złożyła do Sądu wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II SO/Wa 29/19, wskazując, że choć nie brała udziału w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej, to wynik postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy bezpośrednio jej interesu prawnego. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Odrębnymi pismami z 11 lipca 2019 r. spółka wniosła również o wyłączenie wymienionych w tym piśmie z imienia i nazwiska sędziów i asesorów sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z uwagi na fakt, że wniosek spółki z 11 lipca 2019 r. o dopuszczenie do udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II SO/Wa 29/19 nie został podpisany, zarządzeniem z 22 lipca 2019 r. spółka została wezwana do własnoręcznego podpisania bądź nadesłania podpisanego pisma za pośrednictwem platformy e-PUAP w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Postanowieniem z 22 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek F. S. o wymierzenie organowi grzywny, z uwagi na brak zdolności procesowej skarżącego. Pismem z 24 lipca 2019 r., przesłanym za pośrednictwem platformy e-PUAP, spółka uzupełniła brak formalny powyższego wniosku z 11 lipca 2019 r. Kolejnymi pismami z 22 lipca 2019 r., które wpłynęły na biuro podawcze Sądu 24 lipca 2019 r., spółka złożyła wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów sądowych oraz formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu, po przytoczeniu treści art. 32 i art. 32 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wyjaśnił, że kluczowym i decydującym o możliwości dopuszczenia spółki do postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy istnieje po jej stronie interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadłe w sprawie z wniosku o wymierzenie grzywny. Podał, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Następnie Sąd zwrócił uwagę, że podstawą wszczęcia niniejszej sprawy był art. 55 § 1 p.p.s.a. Analiza treści tego przepisu pozwala uznanie, że stronami tak zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego mogą być tylko skarżący, którego skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę nie została przez organ przekazana właściwemu sądowi administracyjnemu oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. może nastąpić bowiem tylko na wniosek skarżącego, który to wniosek wszczyna odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. Ponadto Sąd wskazał, że z załączonych do wniosku z 11 lipca 2019 r. dokumentów wynika, że spółka powstała 26 czerwca 2019 r., a zatem po dniu, w którym F. S., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie grzywny. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wobec stwierdzenia powyższych faktów, uznać należy, że osoba trzecia – w niniejszej sprawie spółka - nie może w ogóle brać udziału w charakterze strony, w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawie, której przedmiotem jest wymierzenie Dyrektorowi II Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. [...] w [...] grzywny za nieprzekazanie skargi z 21 maja 2019 r., ponowionej 31 maja 2019 r., na bezczynność tego organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z 14 marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Podmiot ten nie ma interesu prawnego w niniejszej sprawie, której postępowanie ma charakter samoistny i inicjuje je wniosek odrębny od skargi. Ponadto w piśmie z 11 lipca 2019 r. spółka nie wykazała, że posiada status strony. Jednocześnie Sąd podkreślił, że spółka powstała dopiero 26 czerwca 2019 r., a zatem ponad 3 miesiące po zainicjowaniu przez F. S. postępowania przed organem. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 20 § 3 p.p.s.a., przez pozostawienie bez rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziego z 11 oraz 22 lipca 2019 r., pomimo tego, że odnosiły się wyłącznie do rozpoznania wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie, 2. art. 33 § 2 p.p.s.a., przez błędne przyjęcie, że spółka nie ma interesu prawnego w uczestnictwie w postępowaniu o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy. W odpowiedzi na zażalenie F. S. wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W myśl art. 33 § 2 zd. 1 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W myśl powyższego przepisu, ww. podmioty, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczył ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskować o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć zatem interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. postanowienie NSA z 16 stycznia 2018 r., I OZ 1929/17). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego, który uprawniałby do uznania go za uczestnika w niniejszym postępowaniu. Spółka nie powołała żadnej normy prawa materialnego, która mogłaby być źródłem jej interesów prawnych uzasadniających jej udział w toczącym się postępowaniu sądowym. W niniejszej sprawie przedmiot postępowania stanowi wniosek F. S. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi II Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. [...] w [...] za nieprzekazanie w ustawowym terminie jego skargi z 21 maja 2019 r. (przesłanej ponownie 31 maja 2019 r.), na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z 14 marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Powyższy wniosek został oparty na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie wskazuje się, że stronami tak zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego mogą być tylko skarżący, którego skarga (wniosek) wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, nie została przez organ administracji publicznej przekazana właściwemu sądowi administracyjnemu oraz ten organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. może nastąpić bowiem tylko na wniosek skarżącego, który to wniosek wszczyna odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 8 listopada 2019 r., I OPP 67/19). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw aby uznać R. z siedzibą w L. za uczestnika postępowania na prawach strony. Za prawidłowe zatem uznać należy zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.