I SPP/Go 77/20

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE I.M., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 rok. Jednocześnie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielem domu wczasowego o pow. 440m² poł. w [...]. Nie posiada oszczędności, wierzytelności czy innych praw majątkowych. Otrzymuje zasiłek przedemerytalny w kwocie 1.034 zł. Wśród zobowiązań i stałych wydatków wymieniła alimenty na syna w wysokości 338,35 zł i koszty komornicze w kwocie 163,04 zł. Dodała, że zobowiązania i egzekucje z tego tytułu pozostają w jurysdykcji komornika sądowego . W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów, pełnomocnik nadesłał kopie przekazów pocztowych świadczenia z ZUS w kwocie 532,61 zł każdy za okres od maja do sierpnia 2020 r., kopię zeznania podatkowego PIT-37 z wykazanym dochodem za 2019 r. w kwocie 14.581,88 zł, kopię wypisu z protokołu ugody z dnia [...] stycznia 2018 r. w której skarżąca zobowiązuje się do płacenia alimentów na rzecz syna K.M. w kwocie 1.300 zł miesięcznie oraz miesięcznych rat w kwocie 520 zł tytułem zaległych alimentów, a także kopię aktu notarialnego z dnia [...] września 2013 r., na podstawie którego skarżąca przeniosła własność swojego udziału w nieruchomości na rzecz P.Ż. w celu zwolnienia z długu. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że skarżąca nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, nie ma też czynnych rachunków bankowych. Obecnie mieszka wraz z synem i jego ojcem i nie ponosi z tego tytułu żadnych kosztów. Pismem z dnia [...] września 2020 r. nadesłano zestawienie aktualnie prowadzonych wobec skarżącej postępowań egzekucyjnych wraz z aktualnym stanem zadłużenia. W odpowiedzi zaś na wezwanie z dnia 29 września 2020 r. dotyczące sposobu wykorzystania Domu Wczasowego poł. w [...] i ewentualnych dochodów skarżącej z tego tytułu, pełnomocnik oświadczył, że skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu posiadania ww. nieruchomości, bowiem została ona nieodpłatnie użyczona P.M., który prowadzi tam działalność gospodarczą. Na potwierdzenie tego pełnomocnik przedłożył kopię umowy użyczenia z dnia [...] grudnia 2017 r. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej zwanej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżący - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona ma inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16, wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie skarżąca podniosła, że nie ma środków finansowych na uiszczenie wymaganych kosztów sądowych. Uzyskuje zasiłek przedemerytalny w wysokości 532,61 zł, który w całości przeznacza na alimenty na syna oraz pokrycie kosztów komorniczych. Wobec niej prowadzone są postępowania egzekucyjne. Mieszka u syna i jego ojca, nie ponosząc z tego tytułu żadnych kosztów. Skarżąca nie posiada oszczędności, rachunków bankowych i pojazdów mechanicznych. Podkreślić jednak należy, że brak środków pieniężnych nie stanowi automatycznie przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Orzekając o przyznaniu prawa pomocy sąd/referendarz sądowy powinien mieć na uwadze nie tylko osiągany dochód, ale również samą możliwość zarobkowania przez wnioskującego, a także posiadany majątek, czyli obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Ich posiadanie wyklucza bowiem przyznanie prawa pomocy, gdyż pomoc państwa może być przyznana jedynie ze względu na trudną sytuację osób, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem (postanowienie NSA z 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11). Przypomnieć bowiem należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu zauważyć należy, że skarżąca jest właścicielem Domu Wczasowego poł. w [...] o pow. 440 m² i wartości 1.000.000 zł. Nie podnosiła przy tym, aby była w jakikolwiek sposób ograniczona w rozporządzaniu ww. nieruchomością czy też, aby ta nieruchomość była zajęta (np. hipoteką). Tymczasem, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, właściciela nieruchomości, które nie służą zaspokojeniu jej podstawowych potrzeb mieszkaniowych, nie sposób uznać za osobę ubogą, gdyż posiada ona wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego nawet, że jego dochód miesięczny jest nieznaczny (postanowienia NSA z 19 maja 2005 r. sygn. akt II FZ 211/05, z 4 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1444/15). Posiadanie przez stronę majątku, w szczególności nieruchomości, która nie służy zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy albowiem strona może uzyskać środki pieniężne w drodze jej zbycia, wydzierżawienia bądź obciążenia, celem uzyskania np. pożyczki hipotecznej (postanowienie NSA z 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Co więcej, na podstawie umowy z dnia [...] grudnia 2017 r., skarżąca nieodpłatnie użyczyła ww. nieruchomość P.M. w celu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Nie podważając prawa każdego obywatela do swobodnego kształtowania swojej sytuacji finansowej, nie można jednak zaakceptować postawy skarżącej polegającej na świadomym pozbawieniu się dodatkowego źródła dochodu i jednoczesnym występowaniu o pomoc państwa, z uwagi na brak środków finansowych. W świetle powyższego, w ocenie referendarza sądowego, brak jest przesłanek przemawiających za uwzględnieniem wniosku strony. Tym samym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.