III SAB/Gl 122/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie wydania zaświadczenia oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z 3 czerwca 2020 r. R.S.wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie wydania zaświadczenia. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że 26 maja 2020 r. złożył w administracji Aresztu Śledczego w S. dwa wnioski, w których domagał się wydania zaświadczeń zawierających następującą treść: - okres osadzenia wnioskodawcy w zakładzie karnym (początek i koniec odbywania kary); - czy wnioskodawca jest zatrudniony, a jeżeli nie, to czy składał prośbę o zatrudnienie, jeżeli tak, to kiedy, a jeżeli nie, to jaki jest powód braku zatrudnienia; - posiadane w okresie ostatnich trzech miesięcy środki pieniężne wymienione w art. 113 § 2 KKW oraz środki pieniężne wymienione w art. 126 KKW; - wysokość posiadanego zadłużenia alimentacyjnego; - zajęcie komornicze; - pobierane wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy albo zapomogi pieniężne, w tym otrzymywane w okresie ostatnich trzech miesięcy wpłaty od rodziny bądź inne. 2 czerwca 2020 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w S. zaświadczył, że wnioskodawca nie posiadał do swojej dyspozycji żadnych pieniędzy, a te zgromadzone na rachunku sum depozytowych w banku A (akumulacja) wynosiły [...] zł, jego zadłużenie alimentacyjne w sprawie prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. R.L. wynosi [...] zł. Ponadto potwierdził, że R.S. został przyjęty do Aresztu Śledczego w S. [...] r. i od przyjęcia nie otrzymał zapomogi pieniężnej, środków pieniężnych i innych wpływów z zewnątrz. Nie otrzymuje też środków pieniężnych z wynagrodzenia, natomiast otrzymał środki pieniężne tytułem zasiłku chorobowego z Zakładu Karnego w S. nr [...], które nie zostały podjęte przez osadzonego w związku z czym środki pieniężne zostały zwrócone na pisemne oświadczenie skazanego do nadawcy. W zaświadczeniu tym, zdaniem skarżącego, brakuje informacji dotyczących terminu odbywania kary pozbawienia wolności oraz zatrudnienia, a to oznacza, że Dyrektor Aresztu Śledczego do dnia złożenia skargi pozostawał w zwłoce, czym naruszył przepis art. 217 § 3 K.p.a. - wskazany tam siedmiodniowy termin wydania zaświadczenia, dlatego zasadne jest żądanie stwierdzenia bezczynności organu, nałożenia na organ grzywny w maksymalnej wysokości, ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zwolnienia z opłat i kosztów sądowych oraz zasądzenia zwrotu wszystkich kosztów poniesionych w sprawie. W piśmie z 4 czerwca 2020 r. "Sprawozdanie z czynności wyjaśniających ...", które Sąd potraktował jako odpowiedź na skargę, organ podniósł, że obie prośby skarżącego z 26 maja 2020 r. zostały pozytywnie rozpatrzone w terminie wynikającym z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2013 r., poz. 647), to jest w terminie 14 dni. Skarżący otrzymał żądane zaświadczenia, o które wnosił, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Na potwierdzenie powyższego organ przedłożył zaświadczenie z 2 czerwca 2020 r. oraz zaświadczenie z 3 czerwca 2020 r., z którego wynikało, że R.S. aktualnie odbywa karę w Areszcie Śledczym w S. Przebywa w izolacji penitencjarnej od [...] r. Ostateczny koniec kary przypada na 26 listopada 2028 r. Składał pisemną prośbę w celu podjęcia jakiejkolwiek pracy odpłatnej 23 grudnia 2019 r. Pracy nie otrzymał, a zatem nie jest zatrudniony odpłatnie z powodu dodatkowych ograniczeń budżetu na wypłaty dla osadzonych wykonujących prace porządkowe i pomocnicze na rzecz jednostek organizacyjnych SW wynikających z sytuacji epidemicznej w kraju. W świetle powyższego organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. W piśmie procesowym z 29 lipca 2020 r. skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu jakoby w sprawie miał zastosowanie § 8 ust. 1 rozporządzenia MS z dnia 13 sierpnia 2003 r. W jego ocenie zaświadczenia powinny były zostać wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni, o których mowa w art. 217 § 3 K.p.a. To oznacza, że zaświadczenie z 3 czerwca 2020 r. zostało wydane po terminie, a organ pozostawał do tego czasu w bezczynności. Dlatego też ponowił wniosek o nałożenie na Dyrektora Aresztu Śledczego grzywny w kwocie 5.000,00 zł zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał pismo Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w S. z [...] r. oraz pismo Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w O. nr [...], zgodnie z którym w przypadku wydawania zaświadczeń właściwe jest stosowanie przepisów k.p.a., a nie przepisów rozporządzenia MS z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2013 r., poz. 647). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga R.S. podlega oddaleniu. Właściwość sądu administracyjnego w tej sprawie wynika z art. 3 § 2 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Przepis ten dopuszcza wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przekładając ten tekst na prostszy język – dotyczy on bezczynności lub przewlekłości postępowania, które nie zmierza do wydania decyzji lub postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a.), ani do podjęcia czynności z art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, czyli dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego. Skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania w tego rodzaju przypadkach została przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Art. 3 § 2 pkt 9 tej ustawy dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postpowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego (jak również w wybranych działach Ordynacji podatkowej, co nas nie interesuje w tej sprawie). Art. 1 pkt 4 k.p.a. stanowi o tym, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje (między innymi) postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń. Skoro w nomenklaturze k.p.a. istnieje postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń, to należy przyjąć, że uprawnienia i obwiązki wynikające z Działu VII k.p.a. Wydawanie zaświadczeń są tymi, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc skarga na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest w tej sprawie dopuszczalna. Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2013 r., poz. 647) nie mają tu zastosowania. Należy je stosować do skarg, wniosków i próśb osób osadzonych w zakładach karnych, dotyczących kwestii wynikających z regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia. Taka jest delegacja ustawowa z art. 249 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia z 13 sierpnia 2003 r. Przepisy tego rozporządzenia nie niwelują przepisów k.p.a. dotyczących zaświadczeń, a zatem postępowania, w którym kierownik zakładu karnego występuje wobec osadzonego w charakterze organu administracyjnego, rozstrzygającego jednostronnie o jego prawach lub obowiązkach nie mających umocowania w regulaminie odbywania kary, co ma miejsce, na przykład w przypadku skierowania do racy czy przyznania świadczeń pieniężnych, której to roli Dyrektor Zakładu Karnego "nie wypiera się" Przepisy tego rozporządzenia nie są lex specjalis w stosunku do Działu VII k.p.a., nie wykluczają jego zastosowania i nie stanowią o niedopuszczalności drogi sadowej w tej sprawie. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, a takim środkiem jest, między innymi, ponaglenie przewidziane w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Mowa o ponagleniu skierowanym do organu wyższego stopnia. Nie wynika z akt administracyjnych, by skarżący wyczerpał ten środek zaskarżenia, ale trzeba też zauważyć, że ponaglenie przysługuje wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie (bezczynność) lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie jest tego rodzaju, że czyni bezskutecznym, a nawet bezsensownym, wymaganie wystąpienia z ponagleniem, skoro w dniu wniesienia skargi zaświadczenia żądane przez skarżącego zostały mu wydane. Ponaglenie do dokonania czynności, która została dokonana nie ma sensu. Skarga została zatem oddalona, ponieważ w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy istniejący w dacie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy. Jeżeli w toku postępowania sądowo-administracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi, stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 ustawy p.p.s.a. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte. W świetle powyższego wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 K.p.a., w trakcie postępowania ze skargi na bezczynność organu, a w tym przypadku w dniu wniesienia skargi do sądu, oznacza braku merytorycznych podstaw do wydania wyroku w oparciu o art. 149 i skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., co też Sąd orzekł.