I SA/Gd 888/17

SENTENCJA Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 11 lipca 2017 r. złożonym na formularzu PPF, którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 14 sierpnia 2017 r. (data stempla pocztowego), skarżący M. M. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że uzyskuje okazjonalny dochód z prac dorywczych w wysokości 800 zł miesięcznie, ma na utrzymaniu małoletniego syna, nie posiada żadnego majątku, posiada natomiast zasądzone zobowiązania cywilnoprawne w wysokości 137.000 zł oraz z tytułu niespłaconego kredytu konsumpcyjnego w kwocie 3.500 zł i publicznoprawne w wysokości 12.219.365 zł. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego i zarządzeniem z dnia 21 sierpnia 2017 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ odpisów wszystkich złożonych zeznań podatkowych za rok 2016 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich niezłożenia za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych, maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie od 1 maja br., a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; c/ oświadczenia, czy wnioskodawca ma status osoby bezrobotnej, a jeżeli tak przedłożenia zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego te okoliczność; d/ dowodu potwierdzającego wysokość dochodów wnioskodawcy z tytułu tzw. prac dorywczych osiągniętych w okresie od 1 maja br. (umów zleceń, o dzieło, oświadczeń zleceniodawców); e/ w związku z zadeklarowanymi niskimi i nieregularnymi (okresowymi) dochodami i brakiem zasobów finansowych – wyjaśnienia, czy wnioskodawca wraz z małoletnim synem prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a jeżeli tak wskazania, z jakich środków ponosi konieczne, stałe koszty utrzymania siebie oraz syna (jak zakup żywności, środków higienicznych oraz kosztów eksploatacji zajmowanej nieruchomości), czy też wraz z synem pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z członkami rodziny, na których utrzymaniu pozostaje, a jeśli tak wskazania tych osób (i ich stopnia pokrewieństwa) oraz podania informacji na temat wysokości ich dochodów i posiadanego majątku; f/ oświadczenia, czyją własność stanowi nieruchomość, w której zamieszkuje wnioskodawca wraz z synem (położona przy ul. [...]), wskazania tytułu prawnego, na podstawie którego zajmuje tę nieruchomość (umowa użyczenia, najmu) oraz podania, czy poza małoletnim synem zamieszkuje ją z innymi osobami, wskazania tych osób oraz stopnia pokrewieństwa łączącego ich z wnioskodawcą i podania, w jakiej części każda z nich partycypuje w kosztach utrzymania tej nieruchomości; g/ oświadczenia, czy wnioskodawca otrzymuje alimenty na rzecz małoletniego syna; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu obrazującego ich wysokość wraz z dokumentem, będącym ich podstawą (umowa/ugoda/wyrok sądu); w przypadku, gdy wnioskodawca nie otrzymuje alimentów na syna – złożenia oświadczenia o przyczynie, z jakiej nie są one przekazywane przez matkę wraz z podaniem, czy ubiega się o ich wypłatę z Funduszu Alimentacyjnego; jeżeli zaś wnioskodawca zrezygnował z ubiegania się o przyznanie alimentów na rzecz syna – złożenia oświadczenia, z jakiej przyczyny; h/ oświadczenia, czy wnioskodawca otrzymuje pomoc finansową, rzeczową od członków rodziny lub innych osób prywatnych, a jeżeli tak wskazania wysokości udzielonej wnioskodawcy pomocy w okresie od 1 maja br., jej rodzaju i częstotliwości wraz z oświadczeniami osób, które udzielają wnioskodawcy pomocy; i/ oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, w tym świadczeń rodzinnych, świadczenia wychowawczego 500 plus (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia (lub ich odmawiających); j/ dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawcy, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne; k/ zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość innych zobowiązań wnioskodawcy (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów). Skarżący został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 7 września 2017 r. (potwierdzenie odbioru, k. 28). Skarżący w piśmie złożonym w dniu 14 września 2017 r. (data stempla pocztowego) wniósł o przedłużenie o terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów o 14 dni z uwagi na obszerność żądanej dokumentacji. Zarządzeniem z dnia 20 września 2017 r. referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącego w części, przedłużając termin o 7 dni, o czym skarżący został poinformowany w dniu 4 października 2017 r. (potwierdzenie odbioru, k. 34). Skarżący w dniu 10 października 2017 r. (data stempla pocztowego) przedłożył jedynie część wymaganych dokumentów wyszczególnionych w wezwaniu, pomijając pozostałe. Skarżący nie przedłożył dowodów na okoliczność wysokości uzyskiwanego dochodu i aktualnej wysokości posiadanego zadłużenia. Nie złożył też oświadczenia co do wskazania osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, ich majątku i dochodów oraz ilości osób zamieszkujących zajmowaną przez niego nieruchomość. Wśród nadesłanych dokumentów znajdują się: wydruk złożonego przez skarżącego wspólnie z małżonką M. M. zeznania podatkowego PIT-37 (z załącznikiem PIT-O) za 2016 r., wyciągi z rachunków bankowych, odpis postanowienia komornika sądowego z dnia 16 listopada 2015 r. o przekazaniu sprawy oraz dodatkowe oświadczenie wnioskodawcy. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, iż jest on niepełny i nie usuwa wszystkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej skarżącego. Podkreślenia wymaga, iż skarżący pomimo wezwania, poinformowania go o skutkach jego niewykonania oraz przedłużenia terminu nie wyjaśnił, z kim faktycznie zamieszkuje i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Powstałe wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego, który w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie wskazał innych (poza małoletnim synem) osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, potęguje okoliczność, iż skarżący sam oświadczył (odpowiadając na wezwanie), iż w kosztach utrzymania pomaga mu małżonka, akcentując przy tym istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej. Nadto przedłożył zeznanie podatkowe PIT-37 z załącznikiem PIT/O za 2016 r., złożone wspólnie z małżonką M. M., w którym małżonkowie odliczyli od podatku ulgę na dziecko. Pomimo to skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego pominął małżonkę – a w konsekwencji także jej dochody i majątek – w złożonym przez siebie oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zwłaszcza jeżeli z uwagi na okazjonalność jego dochodów pozostaje na jej utrzymaniu. Z przedłożonych dokumentów wiadomo jedynie, iż roczny łączny dochód małżonków za ubiegły rok wyniósł 56.840,52 zł, z czego kwotę 46.408,02 zł stanowił dochód małżonki. Brak jest natomiast jakichkolwiek informacji o aktualnej wysokości dochodów małżonki i składnikach jej majątku, co jest szczególnie istotne w kontekście ciążącego na małżonkach obowiązku wzajemnej pomocy, obejmującego swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej. Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto należy zauważyć, iż skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów na okoliczność wysokości dochodu z prac dorywczych osiągniętego przez niego od maja br. Uchylił się również od wyjaśnienia, kto i w jakiej części ponosi koszty związane z eksploatacją zamieszkiwanej przez niego nieruchomości, będącej własnością jego rodziców. W tych okolicznościach stwierdzić należy, iż skarżący, uchylając się od podania informacji oraz przedłożenia dokumentów istotnych dla oceny jego sytuacji, sam uniemożliwił ustalenie jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W konsekwencji nie można przyjąć, iż nie jest on w stanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w szczególności należnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Przypomnieć raz jeszcze należy, że obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w zakresie udzielenia dodatkowych informacji, mających na celu weryfikację wskazanych we wniosku danych. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżący tego nie uczynił, co musi skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.