II OZ 972/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2012 r., sygn. akt VII SA/WA 1160/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] wydane w przedmiocie odmowy wydania odpisu i inwentaryzacji geodezyjnej postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1160/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. i S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący posiada środki na poniesienie kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100,00 złotych tytułem wpisu sądowego od skargi, jak również na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Ustalając sytuację majątkową wnioskodawcy Sąd i Instancji wskazał, że W. S. utrzymuje się wraz z rodziną z dochodu o łącznej wysokości 2.219,52 złotych miesięcznie. Posiada on prawie 11 hektarowe gospodarstwo rolne (uprawia ok. 2 ha owsa, 2 ha żyta i 2 ha ziemniaków) oraz dom o powierzchni 200 m². Roczny dochód wnioskodawcy z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego wynosi 11.789,71 złotych. Wnioskodawca posiada min. kombajn Bizon, ciągnik rolniczy Ursus C 360, maszynę do zbioru ziemniaków, są to jednak maszyny stare, odziedziczone po rodzicach i wymagające ciągłych napraw, nie przedstawiające znaczącej wartości handlowej. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo Wójta Gminy K. z dnia [...], z którego wynika m.in., że wnioskodawca w ostatnich latach uzyskał ze sprzedaży nieruchomości położonych w Gminie K. przychody w wysokości ponad 440,000,00 złotych. W piśmie tym wskazano jednocześnie, że wnioskodawca prawdopodobnie uzyskiwał również przychody ze sprzedaży nieruchomości (działek rekreacyjnych) w sąsiedniej gminie R.. W 2005 r. W. S. sprzedał część gruntów za kwotę 215,554,00 złotych, którą w całości wydatkował na spłatę zadłużenia, spłatę rodzeństwa i bieżące potrzeby licznej rodziny. W styczniu 2009 r. był zmuszony sprzedać część jednej działki rolnej za kwotę 229,000,00 złotych. Kwota ta jednak została do dziś w całości wydatkowana na jego leczenie i rehabilitację, leczenie rodziców, drobne inwestycje w gospodarstwie oraz przede wszystkim na opłacenie pomocy prawnej w licznych sprawach sądowych i przed różnymi organami państwowymi. W zażaleniu z dnia 15 października 2012 r., W. S. wniósł o uchylenie postanowienia Sądu I instancji w całości i przyznania mu prawa pomocy zgodnie ze złożonym w tym zakresie wnioskiem. W uzasadnieniu zażalenia W. S. podniósł, że Sąd I instancji dokonał błędnej oceny jego sytuacji majątkowej. Wskazał, że wartość gospodarcza posiadanych gruntów rolnych jest istotnie ograniczona licznymi zobowiązaniami, w tym wynikającymi z umowy dożywocia z dnia 4 stycznia 1999 r., nr aktu notarialnego 23/99. Dodatkowo W. S. wskazywał na pogarszający się stan zdrowia oraz trudne warunki życia jego i jego rodziny. Argumentował, że dochód w wysokości 2.219.52 zł miesięcznie na rodzinę składającą się z ośmiu osób nie pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie W. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu przewidziane w art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) nie ma charakteru absolutnego. Może ono podlegać pewnym ograniczeniom. Należy tu wskazać opłaty sądowe oraz tzw. przymus radcowsko – adwokacki. W przypadku jednak, gdyby ograniczenia te zamykały w konkretnej sprawie prawo dostępu do sądu, każdy ma prawo uzyskania zwolnienia od kosztów postępowania oraz uzyskania pomocy profesjonalnego prawnika z urzędu. Stosownie do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływanej dalej jako p.p.s.a., zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W zakresie częściowym zaś wtedy, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przedstawionego przez wnioskodawcę opisu stanu majątkowego nie wynika, aby nie mógł on ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi, który wynosi w tej sprawie 100 zł. W. S. utrzymuje się wraz z rodziną z dochodu w wysokości 2.219,52 złotych miesięcznie. Dodatkowo, roczny dochód wnioskodawcy z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego wynosi 11.789,71 złotych. Daje to w sumie roczny dochód powyżej 38 tysięcy złotych. Wnioskodawca posiada jednocześnie znacznych rozmiarów (10, 8845 ha) gospodarstwo rolne oraz dom o powierzchni 200 m². Z pisma przesłanego przez Wójta Gminy K. z dnia 26 października 2011 r. wynika zaś m.in., że W. S. w ostatnich latach uzyskał ze sprzedaży nieruchomości położonych w Gminie K. przychody w wysokości ponad 440,000,00 złotych. Okoliczności te wskazują, że W. S. nie jest osobą ubogą, a tylko takim osobom powinno być przyznawane prawo pomocy. Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie wiedzy prawniczej, ale też doświadczenia życiowego, a z tego wynika, że osoba, która dysponuje ponad 10 hektarowym gospodarstwem, które może być uprawiane dzięki posiadanym maszynom rolniczym, ma dom o powierzchni ponad 200 m2 oraz miesięczny dochód na poziomie 3,800 złotych - może opłacić wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. ......................................... s. Małgorzata Jaśkowska