II OSK 3809/18

SENTENCJA Dnia 25 listopada 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Tomasz Stawecki po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1386/17 w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1386/17, oddalił skargę S. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2017 r., którą utrzymano w mocy decyzję tego samego organu administracji z [...] marca 2017 r. o odmowie przywrócenia skarżącemu obywatelstwa polskiego. Skarżący w skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, przytoczył podstawy kasacyjne, z których wynika, że zarzuca naruszenie: - art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi, mimo że w postępowaniu administracyjnym nie zebrano i nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, - art. 141 § 4 oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wadliwą konstrukcję uzasadnienia zaskarżonego wyroku, polegającą na wybiórczym przedstawieniu stanu sprawy i na nieodniesieniu się do wszystkich zarzutów skargi i do całości zebranego materiału dowodowego. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono też o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Ponadto złożono wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Ze skargi kasacyjnej wynika, że obie podstawy kasacyjne związane są z twierdzeniem skarżącego, że w chwili wejścia w życie Konwencji między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie uregulowania obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie, podpisanej w Warszawie dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz.U. nr 32, poz. 143), był niepełnoletni. W związku z tym nie mógł i nie złożył na podstawie powołanej konwencji oświadczenia o wyborze obywatelstwa Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Podstawy kasacyjne związane są też z twierdzeniem skarżącego, że również jego rodzice nie złożyli takiego oświadczenia. Ze skargi kasacyjnej wynika, że skarżący zarzuca, iż Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do tych wszystkich twierdzeń skarżącego. Tak rozumiana podstawa kasacyjna nie jest zasadna. Sąd pierwszej instancji wyraźnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że konwencja, o której mowa, weszła w życie 8 maja 1958 r. i termin jednego roku na złożenie oświadczenia o wyborze obywatelstwa upłynął 8 maja 1959 r., zaś skarżący pełnoletniość osiągnął 24 sierpnia 1958 r. Ponadto Sąd zaakceptował stanowisko organu administracji, który ustalił, że rodzice skarżącego nie składali żadnego oświadczenia o wyborze obywatelstwa ani w imieniu niepełnoletniego jeszcze skarżącego, ani w imieniu własnym. W tej sytuacji (niezłożenia żadnego oświadczenia) powstał skutek wskazany w art. 7 ust. 2 konwencji, mianowicie osoby takie były uważane za obywateli tego państwa (Polski albo ZSRR), na terytorium którego zamieszkiwały. Potwierdzeniem powstania takiego skutku w odniesieniu do skarżącego było to, że był on później obywatelem ZSRR i następnie Ukrainy. Gdyby skarżący bądź jego rodzice, gdy był niepełnoletni, złożyli oświadczenie o wyborze obywatelstwa polskiego, to skarżący jako osoba mieszkająca w czasie działania powołanej konwencji na terenie ZSRR, zgodnie z jej art. 8, miałby prawo nadal tam mieszkać, ale byłby uznawany za cudzoziemca, czyli nie posiadałby obywatelstwa ZSRR i następnie Ukrainy. Uwzględniając powyższe NSA uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Mając to na uwadze NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Odnosząc się do wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazać należy, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. właściwym w sprawie przyznania tych kosztów jest wojewódzki sąd administracyjny. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, mimo wniosku skarżącego kasacyjnie o rozpoznanie jej na rozprawie, na podstawie art. 15zzs4 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 powołanej ustawy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Natomiast stosownie do art. 15zzs4 ust. 2 powołanej ustawy w tym samym okresie wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Z kolei według art. 15zzs4 ust. 3 powołanej ustawy przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku; wówczas na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, gdyż strony postępowania zawiadomione o możliwości przeprowadzenia rozprawy w taki sposób i pouczone o konieczności posiadania warunków technicznych do przeprowadzenia takiej rozprawy, nie wskazały, aby takie techniczne warunki posiadały. Jednocześnie rozpoznanie sprawy było konieczne, gdyż postępowanie przed sądami administracyjnymi w obiektywnie rzecz biorąc nieskomplikowanej sprawie trwa już ponad 3 lata.