III OSK 4392/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 749/20 w sprawie ze skargi Wojewody Warmińsko – Mazurskiego na uchwałę Rady Miejskiej w D. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w sprawie zgłoszenia kandydata na ławnika do Sądu Rejonowego w O., które pozostawia się bez dalszego biegu I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, II. zasądza od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz Gminy D. kwotę 510 (pięćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 749/20, po rozpoznaniu skargi Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na uchwałę Rady Miejskiej w D. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w sprawie zgłoszenia kandydata na ławnika do Sądu Rejonowego w O., które pozostawia się bez dalszego biegu, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że powyższą uchwałą Rada Miejska w D. stwierdziła, że zgłoszenie J. N., kandydata na ławnika do Sądu Rejonowego w O., dokonane przez Stowarzyszenie [...] w D. w dniu [...] czerwca 2019 r. zawiera brak formalny w postaci braku na karcie zgłoszeniowej podpisu osoby reprezentującej podmiot zgłaszający, w związku z czym zgłoszenie kandydata, o którym mowa w ust. 1, uznano za niespełniające wymogów formalnych i pozostawiono bez dalszego biegu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowisko Rady Miejskiej jest nieuzasadnione i niezrozumiałe, bowiem nie ma odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Zwrócono uwagę, że na karcie zgłoszenia kandydata na ławnika J. N. w rubryce "C" zawierającej dane podmiotu zgłaszającego kandydata wskazane zostało Stowarzyszenie "[...]" (l.1), jako imię i nazwisko osoby zgłaszającej kandydata uprawnionej do reprezentacji wpisano A. T.(l.2) i jej też personalia widnieją w rubryce przeznaczonej na podpis osoby zgłaszającej kandydata, uprawnionej do reprezentacji (l.3). Jednocześnie z wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego datowanego na 25 czerwca 2019 r. – a zatem na trzy dni przed zgłoszeniem kandydata - wynika, że prezesem Stowarzyszenia "[...]" jest A. T. i że jako prezes (względnie wyznaczony przez niego członek zarządu) reprezentuje rzeczone stowarzyszenie na zewnątrz. Skoro rzeczony podpis osoby uprawnionej do reprezentacji podmiotu zgłaszającego jest widoczny, prima facie na karcie zgłoszenia kandydata z dnia 29 czerwca 2019 r., uchwała Rady Miejskiej w D. z dnia [...] października 2019 r. w sposób oczywisty naruszyła art. 162 § 10 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52) zwanej dalej w skrócie P.u.s.p. uznając, że zgłoszenie J. N. na kandydata na ławnika nie spełniało wymagań formalnych, o których mowa w § 2-5 tego artykułu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina D. zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. poprzez orzeczenie nieważności uchwały Rady Miejskiej w D. nr [...] z dnia [...] października 2019 r. w sprawie zgłoszenia kandydata na ławnika do Sądu Rejonowego w O., które pozostawia się bez dalszego biegu w sytuacji, gdy zawarte w niej rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem, w szczególności z przepisem art. 162 § 10 P.u.s.p.; b) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że na karcie zgłoszeniowej kandydata na ławnika – J. N. nie brakuje podpisu osoby uprawnionej do reprezentacji podmiotu dokonującego zgłoszenia; c) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie w treści uzasadnienia wyroku stanowiska Gminy, tj. argumentów podnoszonych w odpowiedzi na skargę Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, w efekcie czego nie wiadomo jakiej oceny prawnej dokonał Sąd; 2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 162 § 10 P.u.s.p. poprzez uznanie, że pozostawienie zgłoszenia kandydatury J. N. na ławnika bez dalszego biegu dokonane uchwałą Rady Miejskiej w D. nr [...] z dnia [...] października 2019 r. w związku z brakiem na karcie zgłoszeniowej kandydata na ławnika podpisu osoby reprezentującej podmiot zgłaszający naruszało art. 162 § 10 P.u.s.p. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Sprawa ta podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. przeprowadzenia rozprawy. Skarga kasacyjna jest zasadna. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie oceny prawidłowości dokonania zgłoszenia J. N.. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgłoszenie to nie zawierało żadnych braków formalnych, natomiast strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że zgłoszenie to takie braki zawierało. Zgodnie z art. 162 § 2 P.u.s.p. zgłoszenia kandydata na ławnika dokonuje się na karcie zgłoszenia wraz z dołączonymi do takiej karty dokumentami. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sama karta zgłoszenia została wypełniona prawidłowo, ponieważ w części "C" w rubryce 2 wpisano imię i nazwisko osoby zgłaszającej kandydata i uprawnionej do reprezentacji organizacji zgłaszającej daną osobę na kandydata. Skoro J. N. zgłosiło Stowarzyszenie "[...]", które reprezentowała A. T. i nazwisko tej osoby jest w rubryce nr 2, a w rubryce nr 3 jest jej podpis, to zgłoszenie jest prawidłowe. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca w skardze kasacyjnej Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 162 § 10 P.u.s.p. polegające na przez uznaniu, że pozostawienie zgłoszenia kandydatury J. N. na ławnika bez dalszego biegu dokonane uchwałą Rady Miejskiej w D.nr [...] z dnia [...] października 2019 r. w związku z brakiem na karcie zgłoszeniowej kandydata na ławnika podpisu osoby reprezentującej podmiot zgłaszający naruszało art. 162 § 10 P.u.s.p. Zarzut ten jest zasadny. Treść zgłoszenia zawiera załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2011 r. w sprawie sposobu postępowania z dokumentami złożonymi radom gmin przy zgłaszaniu kandydatów na ławników oraz wzoru karty zgłoszenia (Dz. U. z 2011 r. Nr 121 poz. 693). Zgodnie z tym załącznikiem zawierającym kilka części zaznaczonych literami A, B, C i poniżej części C znajdują się cztery miejsca, które powinny być uzupełnione. Dwa z nich to wskazanie na wyrażenie zgody przez samego kandydata na ławnika na kandydowanie (podanie miejscowości, daty wypełnienia zgłoszenia oraz czytelnego podpisu kandydata a ławnika). Te części zostały w tej sprawie wypełnione przez kandydata na ławnika J. N.. Poniżej nich znajdują się kolejne dwie części zgłoszenia, które wymagają wskazania miejscowości, daty wypełnienia oraz czytelnego podpisu prezesa sądu albo osoby reprezentującej podmiot uprawniony do zgłoszenia kandydata bądź podpisu jednego z pięćdziesięciu obywateli zgłaszających kandydata. Te części karty zgłoszenia kandydata J. N. na ławnika nie zostały wypełnione (są puste). Wprost wynika to z karty nr 10 akt sprawy. Ponadto poniżej znajduje się pieczęć z datą [...] września 2020 r. potwierdzającą zgodność z oryginałem tak dokonanego zgłoszenia. Oznacza to, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji zgłoszenie z dnia [...] czerwca 2019 r. J. N. kandydata na ławnika zawierało braki formalne polegające – w związku ze zgłoszeniem kandydata na ławnika przez stowarzyszenie - na braku podpisu osoby reprezentującej to stowarzyszenie potwierdzające prawidłowość danych zawartych w tej karcie oraz braku podania miejscowości i daty wypełnienia. Zgodnie z art. 162 § 10 P.u.s.p. zgłoszenie kandydata, które nie spełnia wymagań formalnych, o których mowa w art. 162 § 2-5 tej ustawy, pozostawia się bez dalszego biegu. Pozostawienie zgłoszenia bez dalszego biegu rada gminy stwierdza w drodze uchwały. Tym samym skoro zgłoszenie kandydata J. N. zawierało braki formalne, które nie zostały usunięte do końca terminu zgłoszenia (tj. w tej sprawie do [...] czerwca 2019 r.), to obowiązkiem organu stanowiącego Gminy w D. było podjęcie uchwały o pozostawieniu bez dalszego biegu zgłoszenia kandydata na ławnika zawierającego braku formalne. Obowiązek rygorystycznego przestrzegania warunków dokonania zgłoszenia na kandydata na ławnika wynika z art. 182 § 10 P.u.p.a., który wprost stanowi, że wada formalna zgłoszenia zobowiązuje radę gminy do podjęcia uchwały o pozostawieniu takiego zgłoszenia bez dalszego biegu. Takie też stanowisko dominuje w doktrynie akcentujące konieczność pozostawienia bez dalszego biegu takiego zgłoszenia kandydata, które nie spełnia wymogów formalnych (G. Ott, [w:] Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz, pod red. A. Górskiego, LEX 2013, teza nr 2 do art. 162). Również w orzecznictwie sądów administracyjnych zajęto stanowisko, zgodnie z którym pełna odpowiedzialność za prawidłowe wypełnienie karty zgłoszenia zgodnie z wymogami przepisów Prawa u ustroju sądów powszechnych ponosi wnioskodawca i to on do upływu terminu do zgłaszania kandydatów może jeszcze zweryfikować dane zawarte w karcie zgłoszenia, a po upływie terminu do dokonania zgłoszenia nie można w żadnym zakresie uzupełnić karty zgłoszenia i załączników (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2803/12, opubl. w LEX nr 1608242). Zasadnym jest także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji pominął ustalania stanu faktycznego sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując zaskarżoną uchwałę oceniał jedynie sposób wypełnienia części "C" zgłoszenia J. N. jako kandydata na ławnika, a całkowicie pominął – najistotniejszą w tej sprawie – kontrolę zaskarżonej uchwały w zakresie wypełnienia pozostałych części samego zgłoszenia. Na braki formalne w tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie wskazywała już w odpowiedzi na skargę, a mimo to w ogóle nie zostały one ocenione przez Sąd pierwszej instancji, który pominął ocenę skutków, jakie wynikają z niewypełnienia dwóch opisanych powyżej miejsc w samym zgłoszeniu. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że na skutek dokonania błędnej wykładni art. 162 § 10 P.u.s.p. Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, mimo że uchwała Rady Miejskiej w D. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w sprawie zgłoszenia kandydata na ławnika do Sądu Rejonowego w O. nie zawierała naruszenia prawa. Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej Gminy D. i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na uchwałę Rady Miejskiej w D. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w sprawie zgłoszenia kandydata na ławnika do Sądu Rejonowego w O., które pozostawia się bez dalszego biegu. Kontrolując zaskarżoną uchwałę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest niezasadna i nie nastąpiło naruszenie prawa przez Radę Gminy w D. Zgłoszenie J. N. jako kandydata na ławnika zawierało braki formalne, nieuzupełnione do chwili upływu terminu do dokonywania zgłoszeń, a tym samym organ stanowiący Gminy D. podjął uchwałę o pozostawieniu tego zgłoszenia bez dalszego biegu. Skarga Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na tę uchwałę nie zasługiwała na uwzględnienie i została oddalona. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.