I GSK 3298/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 868/17 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Zarządu Województwa Ś. z dnia 20 czerwca 2017 r. nr 2147/RR/2017 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w Z. na rzecz Zarządu Województwa Ś. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 868/17 oddalił skargę S. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 20 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części dofinansowania projektu współfinansowanego ze środków objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2007 - 2013. Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniósł S. w Z. Sp. z o.o. w Z. zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez braki w należytym uzasadnieniu wyroku, które uniemożliwiają kasacyjną kontrolę zaskarżonego wyroku, a polegają na tym, że w odniesieniu do zarzutu naruszenia przez organ administracyjny przepisów art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) Sąd ograniczył się jedynie do skrajnie lakonicznego i ogólnikowego stwierdzenia, że zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego nie zasługiwał na uwzględnienie, podczas gdy w uzasadnieniu sąd powinien podać szczegółowe wyjaśnienie swojej oceny zastosowania przez organ administracyjny przepisów o postępowaniu dowodowym, w tym w szczególności wskazać, jakie dowody zostały prawidłowo uznane przez organ administracyjny za wiarygodne dla określonych ustaleń faktycznych, a jakie prawidłowo pominięte (w tym czy w ocenie Sądu organ administracyjny słusznie pominął dowód z opinii biegłego z zakresu informatyki i rynku usług informatycznych), co decyduje o uznaniu określonych dowodów za wiarygodne i miarodajne dla ustaleń faktycznych, oraz czy stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony w toku postępowania administracyjnego, mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez wadliwą ocenę postępowania organu administracyjnego i błędne przyjęcie, że postępowanie organu administracyjnego było prawidłowe, podczas gdy w postępowaniu przed organem administracyjnym nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego sprawy i nieprzeprowadzono niezbędnych dowodów w celu ustalenia prawdziwego stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego z zakresu informatyki i rynku usług informatycznych, przy czym organ administracyjny był obowiązany z urzędu podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 7 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawa zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 907 ze zm., dalej: p.z.p.) w związku z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy oraz form w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. z 2013 r., poz. 231) wykonawczego do Prawa zamówień publicznych, poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i błędne przyjęcie, że wymaganie przez skarżącego przedstawienia wraz z ofertą próbki zintegrowanego systemu zarządzania szpitalem spowodowało utrudnienie uczciwej konkurencji, naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów o przesłankach i wymiarze korekty dofinansowania projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, zasądzenie na rzecz skarżącego od organu administracyjnego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zarząd Województwa Śląskiego wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji. Już na wstępie, odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, należy zwrócić uwagę, że o skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest zatem obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje się, że wnoszący skargę kasacyjną jest zobligowany do wykazania wpływu naruszenia przepisów prawa procesowego na wynik sprawy, które stosownie do treści tej normy prawnej winno wykazywać przymiot istotności. Istotność wpływu na wynik sprawy oznacza w kontekście przepisów procesowych wpływ na poczynione przez organy podatkowe ustalenia faktyczne, które następnie tworzą podwaliny do zastosowania określonego przepisu materialnoprawnego stanowiącego podstawę decyzji prawnopodatkowej. Jeśli autor skargi kasacyjnej nie jest w stanie wykazać wpływu uchybień proceduralnych na poczynione ustalenia faktyczne, nie może być mowy o skutecznym kwestionowaniu danego rozstrzygnięcia w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w tym przypadku. W punktach 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej zawarto zarzuty procesowe. Jednakże nie wykazano, że naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Już zatem z ww. powodów zarzuty zawarte w punktach 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Przechodząc jednak do analizy zarzutu zawartego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej należy zwrócić uwagę, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zarzuty i argumenty strony skarżącej mogą zostać zatem ocenione całościowo, co w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dokonano przede wszystkim na stronie 22, wskazując że stwierdzono naruszenie art. 7 ust. 1 w związku z art. 22 ust. 4 ustawy P.z.p., gdyż opis sposobu oceny warunków udziału w zakresie posiadania wiedzy i doświadczenia, a także dysponowania odpowiednim potencjałem technicznym oraz osobami zdolnymi do wykonania zamówienia został przedstawiony w sposób ograniczający możliwość wzięcia udziału w postępowaniu wykonawcom zdolnym do wykonania zamówienia. Dodać należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, gdy lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego akt administracyjny, pozbawiałoby stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Z taką sytuacją w tej sprawie nie mamy jednak do czynienia. Przechodząc w dalszej kolejności do analizy zarzutu zawartego w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej nie można podzielić stanowiska zawartego w tym zarzucie, a dotyczącego wadliwości postępowania ze względu na nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu informatyki i rynku usług informatycznych. Zauważyć jednak należy, że w sprawie rozstrzygnięcie wiązało się z naruszeniem przepisów regulujących zamówienia publiczne. Zamówienie publiczne wiązało się z zamówieniem systemu teleinformatycznego, ale co należy szczególnie podkreślić, problem nie dotyczył specyficznych parametrów sprzętu lub szczegółowych właściwości danego systemu. Problem dotyczył bowiem tego, że wymagana przez Skarżącą próbka systemu w znacznej mierze pokrywa się z zamawianym systemem, co zostało ocenione na podstawie treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, poprzez porównanie treści szczegółowego opisu przedmiotu zamówienia z opisem próbki. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego porównanie to nie wymaga wiadomości specjalnych z zakresu informatyki, co w konsekwencji oznacza, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego celem ustalenia stanu faktycznego było zbędne w tej sprawie. Mając na uwadze powyższe zarzuty oparte na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. okazały się nieusprawiedliwione. Przechodząc do analizy zarzutu zawartych w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej należy zwrócić uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. winny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Podkreślenia wymaga, że w odniesieniu do zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego - aby był skuteczny - musi zostać oparty na wykazaniu, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano skutecznie równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. W tej sprawie autorowi skargi kasacyjnej nie udało się skutecznie zakwestionować stanu faktycznego ustalonego przez organy i zaaprobowanego w dalszej kolejności przez Sąd I instancji. W konsekwencji również ten zarzut okazał się nieuzasadniony. Także nie zasługuje na uwzględnienie zarzut zawarty w punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej. W tym przypadku autor skargi kasacyjnej nie wskazał konkretnych przepisów prawa, których zastosowanie kwestionuje. W świetle postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może się domyślać, zastosowanie których przepisów prawa materialnego autor skargi kasacyjnej miał na myśli. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na zasądzone koszty składa się sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawną, która brała udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.