I SA/Kr 1423/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec 2020 r. - maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Pismem z dnia 10 lipca 2020 r. D. C. (dalej płatnik, skarżący) poinformował, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że dnia 29 maja 2020 roku wysłał listem priorytetowym wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tyt. składek z dnia 28.05.2020. Logując się na platformie PUE zauważył, że nie ma informacji o zwolnieniu go ze składek ZUS co wskazuje, że wniosek RDZ nie dotarł do inspektoratu lub zaginął. Zwrócił się o pozytywne rozpatrzenie prośby, gdyż ze względu na panującą sytuację w związku z pandemią covid-19 oraz charakterem prowadzonej działalności gospodarczej, głównie w sferze rozrywkowej, w związku z odgórnym rozporządzeniem o zakazie prowadzenia działalności nie miał możliwości jej prowadzenia. W początkowej fazie pandemii zawiesił działalność gospodarczą, jednak ze względów głównie finansowych i braku perspektyw na rychłe przywrócenie możliwości wznowienia dotychczasowej formy działalności w ostatnich dniach został niestety zmuszony do jej likwidacji. Na koniec płatnik poinformował, że przesyła w załączeniu prawdopodobnie zaginiony druk RDZ. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2020 r., nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając na zasadzie art. 31zq ust 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. póz. 374, z późn. zm.) – dalej w skrócie ustawa o COVID -19 w związku z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. póz. 266, z późn. zm.), odmówił płatnikowi prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe, wypadkowe, ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy , Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył przepis art. 31zp ust 1 ustawy o COVID – 19, zgodnie z którym wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek , o których mowa w art. 31 zo , należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. zwany dalej wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń, nie później niż do 30 czerwca 2020 r. Jednocześnie organ zauważył , że w jego ewidencji wniosków RDZ nie figuruje wniosek , który wysłał płatnik listem zwykłym priorytetowym w dniu 29.05. 2020 r. ZUS wskazał, iż z uwagi zatem z uwagi na niedopełnienie ustawowych warunków dotyczących wniosku nie przysługuje płatnikowi prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe, wypadkowe, ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy , Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca do maja 2020 r. Z wydaną przez organ decyzją nie zgodził D. C. , składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w której podtrzymał swoje stanowisko w zakresie zwolnienia z opłacania składek ZUS za okres od marca do maja 2020 r. Podniósł, że wniosek RDZ prawdopodobnie zaginął albo został źle wysłany. Zwrócił uwagę na trudną sytuację materialną spowodowana pandemią z odgórnym zakazem prowadzenia działalności w sferze rozrywkowej oraz brakiem możliwości otwarcia lokalu pod groźbą grzywny w wysokości 3000 zł. Ostatecznie w dniu 3 lipca był zmuszony do likwidacji działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w niniejszej sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast skarżący terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o tym fakcie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej "k.p.a."), lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn bezpośrednio w niej podniesionych . Jak wynika z treści wydanej niniejszej sprawie przez ZUS decyzji zasadniczym powodem nie uwzględnienia wniosku skarżącego z dnia 29 maja 2020r. w zakresie w jakim dotyczył on zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020r. było ustalenie przez organ, iż płatnik nie złożył w terminie wniosku o zwolnienie z obowiązku płacenia należności z tytułu składek ( Druk RDZ). Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w ślad za stanowiskiem WSA w Krakowie zawartym w wyroku z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 903/21 – które to stanowisko Sąd w całości podziela i przyjmuje za własne - zawraca jednak uwagę na obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Co niezwykle istotne, ww. przepisy wprost uwzględniają sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepis ten wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, to jest 16 grudnia 2020 r., to niewątpliwie obejmuje zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę stanowisko dopuszczające zastosowanie omawianego przepisu w tym okresie zasługuje na aprobatę (por. wyroki WSA: w Bydgoszczy z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 406/21; w Szczecinie z 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 593/21, w Poznaniu z 8 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 160/21 i sygn. akt . III SA/Po 162/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1332/21). Sąd dostrzega, że w dacie wydania decyzji w niniejszej sprawie tj. dnia 31 sierpnia 2020 r., przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie obowiązywały, jednak nie mogą one być obecnie przez Sąd i organ pomijane. Przywołana regulacja wyznacza bowiem również kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej daleko idącej i bardzo korzystnej z punktu widzenia interesów płatników regulacji prawnej. Podkreślić też zdecydowanie należy, że płatnicy składek nie powinni być traktowani w różny sposób w zależności jedynie od tego, kiedy zostanie złożony wniosek i kiedy zostanie od rozpatrzony tj. czy przed datą wejścia w życie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, czy też po tej dacie, co ma bezpośrednie znaczenie jeśli chodzi o obowiązki organu pouczania w zakresie możliwości przywrócenia terminów, także zawitych. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji .