IV SA/Po 642/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 07 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. R. i W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 01 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części obejmującej rozpatrzenie odwołania M. S.; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę. UZASADNIENIE IV SA/Po 642/22 U Z A S A D N I E N I E Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 54, w związku z art. 64 ust. 1 oraz na podstawie art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 503, dalej jako u.p.z.p.) oraz art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 735 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) ustalił na wniosek E. G. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie jedenastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych z garażami, budowie sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych z garażami w zabudowie bliźniaczej ora: budowie wewnętrznej drogi dojazdowej, na terenie położonym w K. przy ul. [...] oraz przy ul. [...], oznaczonym w ewidencji gruntów i budynków jako dz. nr [...], [...] i [...] (obręb [...]). Powyższa decyzja została doręczona stronom postępowania. M. R., W. C. oraz M. S. jako strony postępowania otrzymały ww. decyzję w dniu 26 kwietnia 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. R. i W. C. w dniu 5 maja 2022 r. oraz M. S. w dniu 13 maja 2022 r. W swym odwołaniu M. R. i W. C. zarzuciły naruszenie ich słusznego interesu polegające na jego całkowitym pominięciu przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji. M. S. w swym odwołaniu wniosła o uchylenie w całości ww. decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z nakazem wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wyłącznie budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących, zgodnie z przepisami i uniemożliwiającej dokonanie ewentualnych podziałów działki [...] i budowę budynków w granicy z moją działką nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 01 sierpnia 2022 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił m.in., że planowana inwestycja spełnia wszystkie wymogi związane z uzyskaniem warunków zabudowy, Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosły M. R. i W. C. zarzucając, że nie uwzględniono wymagań ochrony interesów osób trzecich, to jest wymagań ochrony interesów właścicieli sąsiednich działek. Nie przeprowadzono wnikliwej analizy terenów bezpośrednio i pośrednio sąsiadujących. Uwzględniono tylko potrzeby wnioskodawcy decyzji o warunkach zabudowy E. G.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 19 października 2022 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875). Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), natomiast stwierdzenie nieważności decyzji następuje, jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2). Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej odwołania M. S., co uzasadniało stwierdzenie jego nieważności w tej części (pkt 1 wyroku). W myśl przepisu art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Z kolei zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany m. in. jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego. Należy wskazać, że w świetle przedłożonej dokumentacji akt administracyjnych decyzja organu I instancji została doręczona M. S. w dniu 26 kwietnia 2022 r., co wynika z dowodu doręczenia. Odwołanie od ww. decyzji zostało natomiast nadane pocztą w dniu 13 maja 2022 r., a więc po terminie, który upłynął z dniem 10 maja 2022 r. Organ odwoławczy, zgodnie z treścią art. 134 k.p.a., po wpływie odwołania, a jeszcze przed dokonaniem merytorycznej oceny podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności jest zobowiązany do zbadania dopuszczalności odwołania, zachowania terminu jego wniesienia oraz warunków formalnych jego sporządzenia. Ujawnienie na etapie wstępnego postępowania organu odwoławczego niedopuszczalności odwołania bądź uchybienia terminu do jego wniesienia prowadzi do stwierdzenia powyższego faktu w drodze postanowienia. W przypadku stwierdzenia przez organ odwoławczy, że złożone przez stronę odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Organ odwoławczy nie uczynił zatem zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 134 k.p.a. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Jednocześnie z zasady ogólnej ochrony trwałości decyzji administracyjnej wynika, że po upływie terminu do złożenia odwołania decyzja staje się ostateczna i podlega ochronie w tym znaczeniu, że jej wzruszenie może nastąpić tylko w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych Kodeksem postępowania administracyjnego (zob. postanowienie WSA w Szczecinie z 27 września 2013 r., I SA/Sz 725/13). Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 1999 r., I SA 330/99). Powyższe rozważania należy też uzupełnić o regulację art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), której zastosowanie nie zostało rozważone przez organ. W myśl ust. 1 przywołanego przepisu, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Uchybienie przez M. S. terminowi złożenia środka odwoławczego nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii z powodu COVID-19. Stan ten ogłoszono dnia 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii; Dz. U. z 2020 r., poz. 491), natomiast został on odwołany z dniem 16 maja 2022 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii; Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Stąd też organ nie rozważył dokonania w sprawie zawiadomienia w powyższym trybie o uchybieniu przez stronę terminu. W rezultacie kontrola sądowoadministracyjna rozpoznawanej sprawy doprowadziła do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez organ odwoławczy, poprzez merytoryczne rozpoznanie odwołania M. S. i skierowanie do niej decyzji II instancji. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę powinien uwzględnić uwagi poczynione przez Sąd. Następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności rozpoznając ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części obejmującej rozpatrzenie odwołania M. S.. Skarga w pozostałym zakresie została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.