II GZ 1267/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 września 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 419/16 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. UZASADNIENIE W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2016 r., w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za samowolne zajęcie pasa drogowego M. R. wniósł o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Skarżący podniósł, że jest osobą ubogą, samotną i schorowaną i brak wstrzymania wyrządzi mu znaczną szkodę. Wyjaśnił, że zadośćuczynienie obowiązkowi uiszczenia kary spowoduje pozbawienie go całości miesięcznego dochodu, realnie zagrażając egzystencji. Wskazał przy tym, że otrzymuje 1080 zł emerytury, natomiast nałożona kara wynosi 1100 zł. Zarządzeniem z dnia 27 lipca 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do wyjaśnienia, kto jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. P. [...] oraz jaki był koszt wykonania przyłącza wodociągowego. W odpowiedzi na powyższe wyjaśniono, że właścicielem nieruchomości przy ul. P. [...] jest skarżący, natomiast koszt wykonania przyłącza wyniósł 3500 zł oraz za przyłączenie do sieci wodociągowej uiszczono opłatę w wysokości 208,61 zł. Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Kolejno w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 5 sierpnia 2016 r. strona wyjaśniła, że przyłącze do działki położonej przy ul. P. [...] wykonane było dla celów ogrodowo-rekreacyjnych. Na działce znajdują się zabudowanie rekreacyjne wzniesione przez poprzednika skarżącego powstałe na wzmocnieniach betonowych po dawnej stajni. Skarżący wyjaśnił, że działka jest niezamieszkała. Postanowieniem z dnia 28 września 2016 r. Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc w uzasadnieniu, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie decyzji objętej wnioskiem wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Podane przez skarżącego informacje dotyczące jego sytuacji są niespójne. Skarżący wskazał bowiem, że otrzymuje emeryturę w wysokości 1080 zł, w oświadczeniu o stanie majątkowym wyjaśnił, że nie ma żadnych oszczędności, natomiast był w stanie pokryć koszty przyłącza wodociągowego w kwocie ponad 3700 zł. Zdaniem WSA, wskazane okoliczności świadczą o braku rzetelności w zobrazowaniu swojej sytuacji majątkowej. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej i na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na powyższe postanowienie M. R. wniósł zażalenie, zaskarżając je w całości oraz domagając się jego zmiany poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez wadliwe zastosowanie skutkujące odmową wstrzymania zaskarżonej decyzji pomimo ziszczenia się ustawowych przesłanek, a to w wyniku błędnego ustalenia co do sytuacji majątkowej i życiowej skarżącego oraz postawienia skarżącemu bezpodstawnego zarzutu nierzetelności w zobrazowaniu swojej sytuacji majątkowej. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd I instancji wydając zaskarżone postanowienie oparł się na błędnych ustaleniach i domniemaniach rzekomej nierzetelności, pomimo że z samego oświadczenia majątkowego załączonego do skargi wynikało, ze skarżący spłaca stałe zobowiązanie kredytowe w kwocie 266 zł , a kredyt ten został spożytkowany na sfinansowanie wykonanie przyłącza. Skarżący podkreślił, że decyzja o zaciągnięciu kredytu, sfinansowaniu i wykonaniu przyłącza została zrealizowana jeszcze za życia małżonki skarżącego, kiedy to skarżący liczył jeszcze na utrzymanie z dwóch źródeł dochodu (swojego i małżonki). Kara została natomiast nałożona decyzją z października 2015 r. i obowiązek jej uiszczenia w 2016 r. powstał w całkowicie odmiennej sytuacji materialnej i życiowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zatem zobligowana do wykazania, że w sytuacji wykonania decyzji, o wstrzymanie której wnioskowała, zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo przytoczył treść przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. jednakże nie dokonał prawidłowej analizy treści wniosku strony, badając go pod kątem zdolności finansowych skarżącego i jego możliwości płatniczych, nie zaś pod kątem możliwości wystąpienia przesłanek, o których mowa we wskazanym przepisie, tj. wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji należy rozumieć w ten sposób, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki, to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Nie można zatem utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, że w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Co istotne, oceny takich okoliczności w rozpoznawanej sprawie, zdaniem NSA, zabrakło. Zdaniem sądu kasacyjnego, co najmniej przedwczesne – bez zbadania ewentualności ziszczenia się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. – było stwierdzenie przez Sąd I instancji, że skarżący nie wykazał ich spełnienia. Sąd I instancji nie zakwestionował twierdzeń skarżącego dotyczących jego niskich dochodów, oceniając przy tym jego zdolność płatniczą i możliwość pokrycia kosztów przyłącza wodociągowego – bez wiedzy zakresie okoliczności uiszczonych przez stronę w tamtym okresie wydatków. Uznał jednak, że skarżący złożył informacje niespójne w oświadczeniu o stanie majątkowym i zarzucił stronie brak rzetelności w zobrazowaniu jego sytuacji majątkowej. Tymczasem, jak wskazano wyżej, przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest istnienie ryzyka, że jej wykonanie spowoduje nieodwracalną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie ma na celu zagwarantowania stronie minimum egzystencji, lecz służy zabezpieczeniu strony w sytuacji, gdy skutki wykonania decyzji będą na tyle poważne, że po jej ewentualnym uchyleniu przez sąd nie będą mogły zostać w prosty sposób odwrócone. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji nie wykazał w sposób dostateczny, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wykonanie decyzji nakładającej karę pieniężną w wysokości 1100 zł, w powiązaniu z faktem, że dochód skarżącego wynosi 1080 zł może, zdaniem NSA, w konkretnych okolicznościach sprawy spowodować nieodwracalne skutki lub znaczną szkodę po stronie skarżącego. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji, winien rozważyć, czy w przypadku strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, biorąc w szczególności pod uwagę złożone przez wnioskodawcę oświadczenia obrazujące jego sytuację majątkową oraz zmianę okoliczności faktycznych z powodu śmierci małżonki, która dotychczas partycypowała w kosztach ponoszonych na życie (w tym również w kosztach związanych ze spłatą kredytu zaciągniętego na wykonanie przyłącza wodociągowego). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.