II GPP 15/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi O. D. i K. I. na przewlekłość i bezczynność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GPP 10/21 w sprawie ze skargi O. D. i K. I. na bezczynność i przewlekłość Prezydenta m.st. Warszawy w rozpatrywaniu wniosków o stypendia sportowe postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość i bezczynność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GPP 10/21. UZASADNIENIE I Wyrokiem z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt VI SAB/Wa 27/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę O. D, i K. I. na bezczynność i przewlekłość w czynnościach Prezydenta m. st. Warszawy w rozpatrywaniu wniosków o stypendia sportowe (wnioski z 2012 r.). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GPP 15/21, oddalił skargę O. D. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 27/19 w sprawie ze skargi O. D. i K. I. na bezczynność i przewlekłość Prezydenta m.st. Warszawy w rozpatrywaniu wniosków o stypendia sportowe. Na skutek skargi kasacyjnej O. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt VI SAB/Wa 27/18, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. II GSK 1240/20 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę odrzucił. W dniu 8 lipca 2022 r. O. D. oraz K. I. wnieśli w jednym piśmie: skargę "na kolejną przewlekłość i bezczynność" przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 34/22, "wcześniej VI SAB/Wa 27/19" oraz skargę "jako negatywny wynik Il GPP 10/21 – braku kontroli i nadzoru incydentalnego przewlekłości przed WSA, jako skarga na przewlekłość sądową również NSA, ogólnie i w tej sprawie skarżącego". Pismo to zostało uzupełnione pismami z dnia 27 oraz 29 lipca 2022 r. Pismo z dnia 8 lipca 2022 r. zostało zarejestrowane w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z dnia 19 lipca 2022 r. (zob. k. 309 akt sądowych) - z zaznaczeniem, że dotyczy sprawy o sygn. akt VI SAB/Wa 34/222 oraz sprawy o sygn. akt Il GPP 10/21. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość i bezczynność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GPP 10/21 podlega odrzuceniu. Odnosząc się w pierwszej kolejności do skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 należy zauważyć, iż sprawa ta została wpisana do repertorium pod tą sygnaturą na skutek przekazania przez NSA do ponownego rozpoznania sprawy o sygn. akt VI SAB/Wa 27/19, po uchyleniu wyroku WSA w Warszawie wyrokiem NSA o sygn. akt II GSK 1240/20. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę odrzucił. W tym kontekście wyjaśnić należy, że podstawowym celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest więc dyscyplinowanie organu w konkretnej toczącej się sprawie administracyjnej. Nieograniczona pod względem czasowym w ramach prowadzonego postępowania możliwość uruchomienia procedury służącej dokonaniu oceny prawidłowości działania organu nie powinna być rozumiana jako uprawnienie do wszczynania postępowań kontrolnych o charakterze historycznym. (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2020 r., II OSK 3804/18). Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Wniosek taki znajduje swoje uzasadnienie w normatywnej treści pojęć bezczynności i przewlekłości, a wspiera go wspólna na gruncie regulacji postępowania administracyjnego i postępowania przed sądami administracyjnymi instytucja ponaglenia. Termin "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca w art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a."), a który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy (por. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, str. 326, a także uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., I OPS 5/19). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że postanowieniem z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 34/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił O. D. i K. I. na bezczynność i przewlekłość w czynnościach Prezydenta m. st. Warszawy w rozpatrywaniu wniosków o stypendia sportowe (wnioski z 2012 r.). Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego O. D. oraz K. I. Skargę na "kolejną przewlekłość i bezczynność" przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 34/22, "wcześniej VI SAB/Wa 27/19" wniósł w dniu 8 lipca 2022 r. O. D. oraz K. I. W tym miejscu wskazać należy, że skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75; dalej jako: "ustawa") w toku postępowania w sprawie, nie zaś po jej zakończeniu, jak to nastąpiło w niniejszej sprawie. W związku z powyższym przechodząc do skargi na przewlekłość postępowania przed NSA w sprawie o sygn. akt II GPP 10/21, a więc w postępowaniu w sprawie rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 27/19 należy ponownie podkreślić, iż stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Skarga na przewlekłość traktowana jest jako doraźna interwencja przeciwdziałająca trwającej przewlekłości postępowania (por. postanowienie SN z dnia 8 lipca 2005 r., III SPP 120/05, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 102), jako środek zapewniający szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu i służący dyscyplinowaniu czynności podejmowanych na danym etapie toczącego się jeszcze postępowania w określonej sprawie (por. uchwałę SN z dnia 16 listopada 2005 r., III SPP 42/04, OSNP 2005 nr 5, poz. 71; postanowienie SN z dnia 19 stycznia 2006 r., III SPP 162/05; postanowienie SN z 18 lutego 2005 r., III SPP 19/05, OSNP 2005 nr 17, poz. 277). Podnosi się, bowiem, że celem skargi jest zlikwidowanie opieszałości Sądu, przed którym sprawa zawisła, poprzez wymuszenie należytej sprawności sądu i nadanie sprawie odpowiedniego biegu (por. uchwałę SN z dnia 18 stycznia 2005 r., III SPP 113/04, OSNP 2005 nr 9, poz. 134, czy postanowienie SN z dnia 12 maja 2005 r., III SPP 76/05, OSNP 2005 nr 21, poz. 345). Natomiast, jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 17 listopada 2004 r., III SPP 42/04 (OSNP 2005 nr 5, poz. 71), w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. przewidziano szczególny środek odwoławczy (prawny) przeciwdziałający przewlekłości postępowania w czasie jego trwania, nazwany skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Z art. 15 i 16 ustawy wynika, że po prawomocnym zakończeniu postępowania, co do istoty sprawy, strona może dochodzić od Skarbu Państwa naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości postępowania, przy czym dotyczy to zarówno sytuacji, gdy strona nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania w jego toku, jak i sytuacji, gdy jej skargę w toku postępowania uwzględniono. Odpowiednia suma pieniężna, którą można przyznać w wyniku uwzględnienia skargi, nie stanowi więc pełnego zaspokojenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych. Wynika z tego, że skarga na przewlekłość w toku postępowania ma charakter wstępny i stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą bieżącej (trwającej) przewlekłości postępowania. Jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego, sprawnego biegu procesowego (por. uchwała SN z dnia 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13 oraz postanowienie NSA z 17 października 2019 r. I GPP 22/19 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Konsekwencją takiej interpretacji przepisów ustawy jest stwierdzenie, że postępowanie ze skargi powinno koncentrować się na aktualnym etapie postępowania w sprawie, wobec czego za spóźnione uznaje się zarzuty dotyczące poprzedniego (zamkniętego) jego etapu, gdyż nie pozwalają one osiągnąć zakładanego przez ustawodawcę celu (por. postanowienia SN z dnia: 12 maja 2005 r., III SPP 76/05, 27 lipca 2005 r., III SPP 127/05, PiZS 2005 nr 11, poz. 25, 9 lutego 2011 r., III SPP 34/10, 21 kwietnia 2011 r., III SPP 2/11; 26 stycznia 2012 r., III SPP 42/11, 27 marca 2012 r., III SPP 8/12; 9 września 2012 r., III SPP 20/11 oraz postanowienie NSA z 17 października 2019 r. I GPP 22/19 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie II GPP 10/21, a więc w postępowaniu w sprawie rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 27/19 ze skargi O. D. i K. I. na bezczynność i przewlekłość Prezydenta m.st. Warszawy w rozpatrywaniu wniosków o stypendia sportowe już się nie toczy, ponieważ zostało zakończone prawomocnym postanowieniem NSA z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GPP 10/21, którym oddalono skargę na przewlekłość postępowania. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego O. D.. Skarga na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. akt II GPP 10/21 została wniesiona 8 lipca 2022 r., tj. już po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Natomiast, o czym była już mowa, skarga na przewlekłość traktowana jest jako doraźna interwencja przeciwdziałająca trwającej przewlekłości. Jej celem jest zlikwidowanie opieszałości sądu, przed którym sprawa zawisła, poprzez wymuszenie należytej sprawności sądu i nadanie sprawie odpowiedniego biegu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, a także na podstawie art. 178 i 180 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.