II SA/Kr 846/08

SENTENCJA sygn. akt II SA/Kr 846/08 Kraków, dnia 27 listopada 2008 roku POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka- Duda po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.R. na decyzję Wojewody z dnia [...], znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. UZASADNIENIE Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek skargi M.R. na decyzję Wojewody z dnia [...], znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, domagał się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, powołując się na aktualną, trudną sytuację finansową, powodującą niemożność uiszczenia wpisu w żądanej wysokości bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wskazał, że ponosi koszty w innych sprawach sądowych i administracyjnych, związanych z ochroną własności. Poczynił co prawda pewne oszczędności na poczet ewentualnych sporów sądowych, ale zostały one już wyczerpane. Jego budżet domowy obciążony jest kilkoma kredytami, które musiał zaciągnąć na remont domu, w którym mieszka, lecz nie jest jego właścicielem. W zestawieniu z zarobkami jego i żony utrzymanie oraz remont domu jest znacznym obciążeniem. Wskazał, że leczy się kardiologicznie, ponosząc wydatki na szpital, wizyty u lekarza, zakup lekarstw i rehabilitację. M.R. oświadczył, że nie jest właścicielem domu ani mieszkania, posiada natomiast działkę budowlaną, gdzie zamierza wybudować dom, aby mieć gdzie mieszkać. Wskazał, że nie posiada oszczędności, a jedynie debet na karcie kredytowej. Nie wskazał sytuacji majątkowej żony, podając jedynie, że otrzymuje ona wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł, on natomiast zarabia [...] zł miesięcznie brutto. Postanowieniem referendarza z dnia [...] października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. We wniesionym w terminie sprzeciwie M.R. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części, zarzucając postanowieniu referendarza formalizm i bezduszność. Podniósł, że zgromadzone przez niego środki finansowe wyczerpały się w postępowaniach o zniesienie drogi koniecznej oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym o sygnaturze akt II SA/Kr 226/08. Wskazał, że działka budowlana nie może stanowić zabezpieczenia kredytu, zwłaszcza, że jako osoba zadłużona nie mógłby go uzyskać, a korzystanie z odnawialnej pożyczki nie dowodzi jego zdolności płatniczej. Zaznaczył, że suma jego wydatków przekracza uzyskiwane dochody. Ponadto, w ślad za sprzeciwem, dołączył szereg kserokopii dokumentów - zaświadczeń lekarskich, rachunków za media oraz faktur za prace remontowe, materiały budowlane oraz instalacyjne, wystawianych w październiku i listopadzie, opiewających na łączną kwotę ponad [...] zł. Zdaniem skarżącego nie na miejscu jest również przyjmowanie, że skoro zaciągnął kredyty, to nie przysługuje mu prawo pomocy, w sytuacji kiedy sąd rozbudował swoją siedzibę kosztem milionów złotych w celu zapewnienia lepszych warunków pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami-oznaczona dalej jako p.p.s.a.) od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika , że w wypadku wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym, stąd żądanie M.R. uchylenia postanowienia zaskarżonego sprzeciwem jest bezprzedmiotowe. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego artykułu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.) Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, że ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis, są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów stan majątkowy skarżącego uzasadnia uznanie, że przy łącznych dochodach małżonków wynoszących miesięcznie [...] zł , jest on w stanie ponieść koszty postępowania, w tym całości wpisu sądowego od skargi na decyzję, nie narażając przy tym ani siebie, ani swojej rodziny na uszczerbek koniecznego utrzymania. Uiszczenie wpisu od skargi, której przedmiotem jest decyzja z zakresu architektury i budownictwa, wynoszącego [...] zł. ( § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193) , czy sukcesywnie innych kosztów postępowania nie przekracza możliwości majątkowych skarżącego, co wynika z następujących okoliczności. Pojęcie utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. należy rozumieć ściśle , a zatem w jego zakres wchodzą koszty wyżywienia, niezbędne opłaty, podstawowa odzież oraz koszty leczenia. Nie są natomiast częścią koniecznego utrzymania koszty remontu, nawet w sytuacji, kiedy jego przeprowadzenie było niezbędne, ten bowiem zmierza ku poprawie sytuacji mieszkaniowej, a nie zaspokojenia w tym zakresie podstawowych potrzeb. Ponadto, skarżący planując remont domu winien był zgromadzić odpowiednią sumę pieniężną na cały jego koszt, zaś gdyby nawet tego nie zrobił, możliwe jest odłożenie w czasie pewnych robót bądź obniżenie ich kosztów. Prawo pomocy jest instytucją stworzoną z myślą o osobach, które nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy bez rezygnacji z niezbędnego dla egzystencji utrzymania, to jest takich, którym odmowa przyznania tego prawa istotnie mogłaby zamknąć im drogę do sądu. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, zaś ich łączny dochód miesięcznie wynosi [...] zł., co nakazuje uznać, że nie należy on do tej kategorii osób. Wymóg poniesienia przez skarżącego na tym etapie postępowania kosztów wpisu, stanowiących nawet jako jednorazowy wydatek relatywnie niewielką część tych dochodów, nie może być uważane za ograniczenie możliwości obrony praw na drodze sądowej, tym bardziej, że odpowiednie środki finansowe mógł on gromadzić w dłuższym okresie czasu. Gdyby nawet mieć na uwadze także wykazywane kserokopiami dokumentów wydatki remontowe , na leczenie i opłaty, należy zauważyć, że przedłożone faktury i rachunki w znacznej części dotyczą okresu dwóch miesięcy - października i listopada, przy sporadycznie odnoszą się także do wcześniejszych, zaległych należności, bądź do kwot należnych w przyszłości. Zestawiając dochody rodziny z wydatkami na niezbędne utrzymanie i remont domu, widocznym jest, że skarżącemu wraz z żoną nadal pozostaje do dyspozycji kwota około [...] zł miesięcznie. Co więcej, trzeba mieć na uwadze, że wśród przedłożonych dokumentów znajdują się faktury za zakup materiałów wykończeniowych i elementów instalacji (kabina prysznicowa, brodzik). Są to koszty ponoszone jednorazowo, które nie mogą uzasadniać wniosku, że wydatki skarżącego na remont w każdym miesiącu kształtowały się i będą się kształtować na tym samym, wysokim poziomie. Skarżący pomimo, że przedstawił szereg dokumentów, nie wykazał, aby poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie miało narazić go na uszczerbek koniecznego utrzymania siebie i rodziny, ponieważ nawet kwota pozostała po odliczeniu udokumentowanych wydatków w zupełności wystarcza zarówno na skromne całomiesięczne utrzymanie dwojga osób, jak i uiszczenie wpisu w wysokości 500 zł. , albo innych potencjalnych związanych z postępowaniem wydatków, na które osoba zapobiegliwa winna także stopniowo gromadzić stosowne środki. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.