III OSK 1685/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. L. o wyłączenie sędziego NSA Rafała Stasikowskiego od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej S. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 180/19 w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 listopada 2018 r. nr 1208/kadr/18 w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 15 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 180/19) oddalił skargę S. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył S. L. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 11 października 2022 r. sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w 1 grudnia 2022 r. w składzie: Przewodniczący – sędzia NSA Rafał Stasikowski oraz sędzia NSA Mirosław Wincenciak i sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński (sprawozdawca). W punkcie 2 pisma z 27 października 2022 r. skarżący zawarł wniosek na podstawie art. 19 ustawy z 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Rafała Stasikowskiego z powodu uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności. We wniosku skarżący opisał przebieg kariery zawodowej ww. sędziego, okoliczności jego powołania na sędziego NSA oraz publikacje internetowe na jego temat. Zdaniem skarżącego wadliwość powołania KRS, a w dalszej konsekwencji także powołania sędziego Rafała Stasikowskiego uprawdopodobniają zarzut niemerytorycznych, lecz wyłącznie politycznych podstaw jego powołania, co z kolei wiąże się z uzasadnionymi wątpliwościami co do jego niezależności, bezstronności i niezawisłości. Ponadto skarżący wskazał na udział sędziego Rafała Stasikowskiego w składzie orzekającym Sądu, w którym w jego ocenie inna sędzia złamała zasadę bezstronności oraz szereg przepisów postępowania i prawa materialnego, uprzedzając właściwe rozpoznanie sprawy. Sędzia NSA Rafał Stasikowski oświadczył, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu, albowiem brak jest podstaw do wyłączenia od rozpoznawania sprawy sędziego NSA Rafała Stasikowskiego. Wyjaśnić należy, że instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej P.p.s.a.). Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 P.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 538/17, LEX nr 2508334, postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 203/16, LEX nr 2003508 oraz z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 40/15, LEX nr 1640591). Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.". Wskazując na powyższe, stwierdzić trzeba, że przedstawione we wniosku okoliczności nie dają podstaw do uznania, że w sprawie wystąpiły okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego NSA Rafała Stasikowskiego. Kwestionowanie sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa nie przekłada się automatycznie na możliwość uznania, że w sprawie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego z art. 19 P.p.s.a., bowiem pozostaje to bez związku z indywidualną oceną zachowania sędziego lub jego powiązań ze stronami postępowania (por. postanowienie NSA z 27 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18). Ponadto wskazane wątpliwości muszą mieć charakter realny a nie potencjalny (postanowienia NSA z 23 września 2022 r. sygn. akt III OZ 474/22 oraz 12 października 2022 r. sygn. akt III OSK 4686/21). Nawiązując do argumentacji przedstawionej we wniosku dotyczącej przebiegu kariery zawodowej ww. sędziego oraz treści medialnych pojawiających się na jego temat i mając na uwadze treść art. 19 P.p.s.a., nie można stwierdzić wpływu powyższej argumentacji na brak bezstronności sędziego w rozpoznaniu tej konkretnej sprawy. Za brakiem bezstronności sędziego w rozpoznaniu danej sprawy nie może przemawiać również fakt, że brał on udział w rozpoznaniu innej sprawy, której prawidłowość podważa strona skarżąca. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej odczucia. Ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy sędzia NSA Rafał Stasikowski złożył stosowne oświadczenie, a wskazane we wniosku okoliczności nie podważały prawdziwości tego oświadczenia ani nie wskazywały na wystąpienie przesłanek z art. 18 i art. 19 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.