II OW 123/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia WSA del. Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S. a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. - Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia odwołania P. K. od decyzji Starosty S. z dnia [...] marca 2018 r. ustalającej linię brzegu rzeki M., obręb R. i K. postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wystąpiło z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. - Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie poprzez wskazanie Dyrektora jako organu właściwego do rozpatrzenia odwołania P. K. od decyzji Starosty S. z dnia [...] marca 2018 r. ustalającej linię brzegu rzeki M., obręb R. i K.. Kolegium wskazało, iż pismem z dnia 24 maja 2018 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S., działający jako organ Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, przekazał mu przedmiotowe odwołanie. W poprzednio obowiązujących przepisach organem odwoławczym w sprawach ustalenia linii brzegu był dyrektor właściwego regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Przepisy powyższe znajdują nadal zastosowanie, stosownie do art. 545 ust. 2 ustawy Prawo wodne z 2017 r. W sytuacji bowiem wejścia w życie nowej ustawy, wszystkie zadania i kompetencje dotychczasowego dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej przejął dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, w tym również kompetencje organu odwoławczego w powyższych sprawach - stosownie do przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. Kolegium podkreśliło także, że obecnie obowiązująca ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne w art. 220 ust. 5 pkt 2 wskazuje jako organ właściwy w sprawach ustalenia linii brzegu wód płynących ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej. Ustawodawca zatem, także w nowych przepisach, rozstrzyganie w zakresie ustalenia linii brzegowej przekazał organowi wyspecjalizowanemu. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, iż gdyby ustawodawca chciał, aby dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie był organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w sprawach dotyczących ustalenia linii brzegu, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, to wyraziłby to wprost w przepisie art. 545 ust. 2 tej ustawy podobnie jak to zrobił w przypadku Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przepisie ark 545 ust. 4 Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne i spory o właściwość, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. W tej sprawie wniosek podlega oddaleniu, albowiem żaden z organów pozostających w sporze nie jest właściwy do rozpatrzenia odwołania P. K. od decyzji Starosty S. z dnia [...] marca 2018 r. ustalającej linię brzegu rzeki M., obręb R. i K.. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Podstawą działania organów administracji jest prawo materialne i procesowe, aktualnie obowiązujące w dniu wydania decyzji. W przypadku zmiany prawa zasadą jest stosowanie prawa nowego, szczególnie prawa procesowego i prawa regulującego kompetencje organów. Stosowanie prawa dotychczasowego do spraw niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy jest dopuszczalne, jeżeli przepis szczególny wyraźnie tak stanowi. Przedmiotem sporu kompetencyjnego w tej sprawie jest właściwość organu do rozpatrzenia odwołania od decyzji ustalającej linię brzegu wydanej przez starostę na podstawie art. 15 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.) po wejściu w życie nowej ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566). Właściwość rzeczowa i instancyjna w sprawach o ustalenie linii brzegu określona była w art. 15 ust. 2 oraz art. 4 ust. 3 i 4 Prawa wodnego z 2001 r. Organem pierwszej instancji był: właściwy terenowy organ administracji morskiej - dla morskich wód wewnętrznych wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej oraz wód morza terytorialnego (art. 15 ust. 2 pkt 1) właściwy marszałek województwa - dla wód granicznych oraz śródlądowych dróg wodnych (art. 15 ust. 2 pkt 2) oraz właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej - dla pozostałych wód (art. 15 ust. 2 pkt 3). W myśl art. 4 ust. 3 i 4 Prawa wodnego z 2001 r. funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do marszałków województw pełnił Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, a w stosunku do starostów realizujących zadania z zakresu administracji rządowej - właściwy dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Zatem w świetle tych przepisów starosta, wydając decyzję o ustaleniu linii brzegu, realizował zadanie z zakresu administracji rządowej, a organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od tej decyzji był dyrektor regionalny zarządu gospodarki wodnej, tj. organ administracji rządowej niezespolonej właściwy w sprawach gospodarowania wodami (art. 92 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r.). Po wejściu w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. nowej ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne nastąpiły istotne zmiany w strukturze organów administracji wodnej oraz zmiany właściwości niektórych innych organów w sprawach gospodarowania wodami. Zgodnie z art. 525 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy zniesiony został Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej. Zgodnie z art. 14 ust. 1 nowej ustawy organami właściwymi w sprawach gospodarowania wodami są: minister właściwy do spraw gospodarki wodnej (pkt 1), minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej (pkt 2), Prezes Wód Polskich (pkt 3), dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich (pkt 4), dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich (pkt 5), kierownik nadzoru wodnego Wód Polskich (pkt 6), dyrektor urzędu morskiego (pkt 7), wojewoda (pkt 8), starosta (pkt 9), wójt, burmistrz lub prezydent miasta (pkt 10). Przepisy przejściowe Prawa wodnego z 2017 r. nie określają wprost, który z organów jest organem wyższego stopnia w stosunku do starosty, który wydał decyzję w przedmiocie ustalenia linii brzegu na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. Prawa wodnego z 2001 r. Organ wyższego stopnia, tj. Prezes Wód Polskich został wyraźnie wskazany w art. 545 ust. 4 tej ustawy, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Sprawy o ustalenie linii brzegu (wymienione w art. 545 ust. 2) zostały jednak wyłączone z zakresu stosowania tego przepisu. W myśl art. 545 ust. 2 Prawa wodnego z 2017 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy dotyczących ustalenia linii brzegu stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 545 ust. 2 Prawa wodnego z 2017 r. należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego. Natomiast właściwość organów należy ustalać według przepisów aktualnie obowiązujących, ponieważ przepisy przejściowe wprost nie wskazują, który organ jest obecnie uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych na nowy organ gwarantuje "podążanie" kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tej koncepcji ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu, który wydał zakwestionowaną decyzję (por. postanowienia NSA z dnia 20 lipca 2018 r., II OW 14/18, z dnia 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15, z dnia 27 listopada 2015 r., II OW 101/15, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosowanie przepisów dotychczasowych dotyczących kompetencji organów wyższego stopnia do rozstrzygania tych spraw (art. 4 ust. 3 i 4 Prawa wodnego z 2001 r.) jest również niemożliwe, ponieważ organy te zostały zniesione. Zgodnie z art. 220 ust. 5 Prawa wodnego z 2017 r. organem właściwym rzeczowo do wydania decyzji o ustaleniu linii brzegu jest właściwy terenowy organ administracji morskiej - dla morskich wód wewnętrznych oraz wód morza terytorialnego (pkt 1) oraz minister właściwy do spraw gospodarki wodnej - dla śródlądowych wód płynących. Przepis art. 22 ustawy stanowi, iż śródlądowymi wodami płynącymi są wody w: ciekach naturalnych oraz źródłach, z których te cieki biorą początek (pkt 1), jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych o ciągłym albo okresowym naturalnym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych (pkt 2), sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących (pkt 3), kanałach (pkt 4). W myśl § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 100) zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, Minister ten kieruje obecnie działem gospodarka wodna. Zatem organem właściwym rzeczowo do wydania w pierwszej instancji decyzji o ustaleniu linii brzegu również w postępowaniach wszczętych przed 1 stycznia 2018 r. i niezakończonych do tego dnia jest wskazany Minister. Zgodnie zaś z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Organem uprawionym do rozpatrzenia środka odwoławczego (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) od własnej decyzji wydanej na podstawie art. 220 ust. 5 Prawa wodnego z 2017 r. jest Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, zatem organ ten będzie również właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji starosty wydanej na podstawie art. 15 Prawa wodnego z 2001 r. Przeciwko stanowisku, iż właściwym organem odwoławczym w tej sprawie powinno być - na zasadzie ogólnej wynikającej z art. 17 § 1 pkt 1 k.p.a. - samorządowe kolegium odwoławcze przemawia fakt, iż samorządowe kolegia odwoławcze orzekały na podstawie przepisów poprzedniej ustawy w bardzo ograniczonym zakresie, tj. rozpoznając odwołania od decyzji organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie wydanych na podstawie art. 29 Prawa wodnego z 2001 r. Nie były one organami wyższego stopnia w sprawach o ustalenie linii brzegu - jak wskazuje Minister - gdyż przepisy szczególne (art. 4 ust. 3 i 4 Prawa wodnego z 2001 r.) wskazywały inne organy. Sprawy te były w Prawie wodnym z 2001 r. sprawami zastrzeżonymi w postępowaniu odwoławczym do kompetencji organów administracji rządowej - Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej (jeżeli decyzję wydawał marszałek województwa) oraz dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej (jeśli decyzję wydawał starosta). W nowej ustawie ustawodawca pozostawił te sprawy również w zakresie kompetencji organów administracji rządowej (terenowych organów administracji morskiej oraz ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej). Ponadto celowym jest, aby wszystkie sprawy o ustalenie linii brzegu, również te rozpatrywane na podstawie przepisów dotychczasowych rozpatrywał w postępowaniu odwoławczym ten sam organ, tj. minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, a nie dwa różne organy (minister i samorządowe kolegia odwoławcze) w zależności od daty wszczęcia postępowania. W konsekwencji należało uznać, że organem właściwym do rozpatrzenia odwołania P. K. od decyzji Starosty S. z dnia [...] marca 2018 r. ustalającej linię brzegu rzeki M., obręb R. i K. jest Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. W takim przypadku postępowanie dotyczy sporu, który nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie może być wydane postanowienie wskazujące, który z tych organów jest właściwy do rozpoznania sprawy. Uzasadnia to oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego na podstawie art. 151 w związku z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś organ niewłaściwy, któremu sprawa została ostatnio przekazana, powinien przekazać sprawę stosownie do przepisu art. 65 § 1 k.p.a. (por. postanowienia NSA: z 8 czerwca 2004 r., OW 35/04, z 9 czerwca 2006 r., II OW 12/06, z 4 grudnia 2008 r., I OW 137/08, z 17 stycznia 2012 r., II OW 138/11, z 29 lutego 2012 r., II GW 11/11, z 20 lipca 2018 r., II OW 27/18, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.