II FZ 979/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 października 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 1319/09 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 lipca 2009 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007. W toku postępowania postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2012 r. zwolniono skarżącego od kosztów sądowych. Pismami z dnia 18 czerwca oraz 20 sierpnia 2012 r. skarżący złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę z ZUS w wysokości 426,50 zł miesięcznie, którą w całości przeznacza na wyżywienie, a jego zadłużenie wynosi 5.772 zł. Wnioskodawca jest właścicielem: 1/2 części nieruchomości położonej o pow. 67 m2, zabudowanej domem przeznaczonym do rozbiórki, 1/4 części nieruchomości 43 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 127,08 m2, w którym mieszka zajmując powierzchnię 20 m2, a ponadto 1/4 części nieruchomości obejmującej działkę budowlaną o pow. 18 a. Skarżący ponadto poinformował, iż nie posiada oszczędności, przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro, akcji ani obligacji. Po rozpoznaniu wniosku przez Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie skarżący złożył sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 22 października 2012 r. umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w rozpoznawanej sprawie, prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zostało skarżącemu przyznane w ramach niniejszego postępowania postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2012 r. Z tego powodu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlegało umorzeniu. Sąd pierwszej instancji uznał także, że wobec powyższego rozstrzygnięcia przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata byłoby udzieleniem prawa pomocy w pełnym zakresie. Natomiast z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że skarżący jest właścicielem udziałów w trzech nieruchomościach. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika zaś, że skoro posiadanie nieruchomości może przynosić potencjalne pożytki, a także mogą posłużyć zabezpieczeniu pożyczki czy kredytu to jednocześnie wyklucza przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu z dnia 5 listopada 2012. wnioskodawca zakwestionował zasadność powyższego rozstrzygnięcia w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez sądy pierwszej instancji. Co do zasady NSA nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia NSA nie jest więc istota sprawy, a jedynie ocena postępowania przed sądem pierwszej instancji. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpłatności drogi sądowej. Jednak jej realizacja nie powinna uniemożliwić realizacji prawa obywateli do sądu. Z tej przyczyny powstała instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, której realizację stanowią przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem ustalenie, że skarżący dysponuje majątkiem w postaci trzech nieruchomości uprawniało Sąd pierwszej instancji do oceny, iż nie została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Słusznie podkreślono, że o ile nieruchomość, w której zamieszkuje skarżący mogłaby zostać uznana za niezbędną do zaspokajania jego potrzeb życiowych, to udziały w dwóch pozostałych nieruchomościach przy dołożeniu należytej staranności stwarzają możliwości finansowe umożliwiające poniesienie mu pokrycie kosztów sądowych. Przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym polegająca na tym, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie została w kontrolowanej sprawie spełniona. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zobligowany był oddalić wniosek skarżącego, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.