V SA/Wa 991/09

SENTENCJA Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... kwietnia 2009 r. Nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych; UZASADNIENIE W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi I. K. wystąpił – na urzędowym formularzu PPF – z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż nie spodziewał się tak wysokich kosztów sądowych, dlatego prosi o ich zwolnienie. W ostatnim czasie na obszarze, w którym położone jest gospodarstwo wystąpił szereg klęsk z suszą na wiosnę włącznie. Trudna sytuacja na rynku rolnym, niskie ceny skupu produktów rolnych powodują, że osiągane dochody wystarczają na bieżące opłaty i na wyżywienie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący posiada dom o pow. ... m² oraz nieruchomość rolną o pow. ... ha, a z przedmiotów wartościowych dwudziestoletni ciągnik ... . We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z dwoma sistrami i bratem. Siostry pozostają bez pracy, zarejestrowane w PUP bez prawa do zasiłku, utrzymują się z pomocy w gospodarstwie. Miesięczne dochody z gospodarstwa rolnego wynoszą ... zł. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż nie posiada żadnych oszczędności, jedyne środki jakie posiada znajdują się na koncie osobistym i pochodzą z dopłat do gruntów rolnych. Stanowią one zabezpieczenie ewentualnej spłaty kwoty, której domaga się ARiMR, dlatego tez nie zostały wykorzystane na produkcję roślinną, gdzie skarżący ograniczył koszty bezpośrednie i pośrednie do minimum, tak by cokolwiek zebrać z pola. Do dodatkowego oświadczenia skarżący załączył zaświadczenie o dochodowości gospodarstwa rolnego, zaświadczenia o statusie bezrobotnych bez prawa do zasiłku wystawionych dla sióstr skarżącego, kopii rachunków za prąd, telefon, wodę oraz kopie wyciągów z rachunku bankowego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do takich osób zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i pozwalają zaspokoić tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja materialna skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia zarówno od obciążającego go na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (w kwocie ... zł), jak i od pozostałych mogących wystąpić w przyszłości kosztów sądowych. Nadesłane dokumenty potwierdzają, iż miesięczna wysokość dochodów gospodarstwa domowego z produkcji rolnej wynosi około ... zł i z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania pozwala wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych czterech osób. Skarżący nie posiada również poza ciągnikiem innego majątku ruchomego, a także oszczędności pieniężnych. Wskazane środki finansowe pochodzące z dopłat do gruntów rolnych nie zostały spożytkowane na nakłady w gospodarstwie z uwagi na istniejące ryzyko konieczności ich zwrotu. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.