II OSK 1052/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędzia del. WSA Jarosław Stopczyński Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 18 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 818/06 w sprawie ze skargi J. I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie zawieszające postępowanie administracyjne 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 818/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie – po rozpoznaniu skargi J. I. – uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie zawieszające postępowanie administracyjne, oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta S. W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania, orzekł ponadto że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz J. I. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S. W. odmówił J. I. ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającej na budowie budynku mieszkalnego na działce o nr ewid. [...] obręb [...], położonej przy ul. [...] w S. W. W wyniku złożonego odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ wskazał, iż jedną ze stron postępowania – jak przyjął organ I instancji - była M. B., która zmarła w 1974 r. Spadek po niej nabyli J. S. i S. S. Z nieautoryzowanej notatki organu wynika, że J. S. zmarła w 1998 r. Prowadzenie postępowania bez udziału następców prawnych J. S. i skierowanie do niej decyzji, stanowiło naruszenie art. 7, art. 10 § 1, art. 30 § 4 i art. 77 § 1 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta S. W. zawiesił postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że z uwagi na brak dokumentów sądowych w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po J. S. i S. S. oraz brak wiadomości o tym, czy działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, nie było możliwe zapewnienie udziału w postępowaniu ich następcom prawnym. Zażalenie na to postanowienie wniósł J. I. Zarzucił, iż było ono przedwczesne, ponieważ organ wydał je bez podjęcia należytych czynności skierowanych na ustalenie następców prawnych po J. S. i S. S. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] SKO w T. uchyliło zaskarżone postanowienie wskazując, iż organ pierwszej instancji wydał je bez podjęcia jakichkolwiek czynności mających na celu ustalenie kręgu następców prawnych po zmarłych stronach. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta S. W., uznając, iż nie jest w posiadaniu dokumentów pozwalających na ustalenie następców prawnych stron postępowania, ponownie zawiesił postępowanie administracyjne. Postanowienie to zostało przesłane stronom, w tym J. I., który otrzymał je w dniu [...], zaś w dniu [...] wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] SKO w T., uznając, iż termin do zaskarżenia postanowienia upłynął z końcem [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W skardze na powyższe postanowienie J. I. wniósł o jego uchylenie wskazując na okoliczności sprawy i wskazując, iż uchybienie terminu do wniesienia zażalenia było konsekwencją złego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych z przyczyn niż w niej wskazane. Sąd wskazał, iż organy administracji mając na uwadze przepisy art. 28, art. 10 i 61 § 1 i 4 k.p.a. orzeczenia swoje kierowały do wnioskującego – J. I. - oraz do władających nieruchomościami sąsiednimi, wśród których znajdowała się T. I., jako współwładająca działką o nr ewidencyjnym [...]. Sąd podniósł, iż na zwrotnych potwierdzeniach odbioru korespondencji kierowanej przez organy widnieje adnotacja "adresat zmarł". Sąd ustalił, iż T. I. zmarła [...] grudnia 2005 r., a więc w toku postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne przed organami I i II instancji obarczone jest wadą przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem toczyło się ono bez ustalenia następców prawnych jednej ze stron. Krąg stron postępowania administracyjnego nie został ustalony w sposób prawidłowy i pełny. Następcy prawni T. I. nie brali udziału w postępowaniu bez swojej winy. Sąd zważył także, że jako jedną ze stron postępowania - władającą działką o nr ewid. [...] - organy przyjęły M. B. a następnie jej następców prawnych. Z rejestru gruntów wynika że władającymi powyższą działką są trzy osoby – D. M., D. A. i B. M. Udział M. B. został oznaczony symbolem sł. 1/1, natomiast udział władających D. M., D. A. symbolem sł. ½. W ocenie Sądu oznaczenia te sugerują, iż M. B. w stosunku do działki o nr ewid. [...] posiada prawo służebności gruntowej, natomiast współwłaścicielami w częściach równych tej działki są D. M. i D. A. Okoliczności te nie zostały przez organy obu instancji wyjaśnione. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T.. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270) przy jednoczesnym naruszeniu art. 134 i 144 § 1 k.p.a. poprzez orzeczenie wykraczające poza przedmiot zaskarżenia i tym samym uchylenie prawidłowego rozstrzygnięcia. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd dokonał analizy sprawy wykraczając poza przedmiot zaskarżenia. W uzasadnieniu Sąd nie wskazał dlaczego postanowienie to zostało uchylone. Sąd skoncentrował się jedynie na okoliczności, iż I. T. zmarła przed wydaniem zarówno postanowienia o zawieszeniu jak i zaskarżonego postanowienia. SKO podniosło, iż naruszenie terminu do wniesienia odwołania – co było przedmiotem zaskarżonego postanowienia - jest bezsporne, bowiem zostało przyznane przez wnoszącego skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że Sąd wprawdzie nie jest związany granicami skargi, ale nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem rozpoznania. Art. 134 p.p.s.a. nie pozwala także pominąć całkowicie analizy zaskarżonego aktu pod względem jego legalności ani uchylać orzeczenia wydanego zgodnie z prawem. Skarga dotyczyła postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania Sąd natomiast dokonał analizy całego postępowania pomijając ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia, a przede wszystkim przepisów art. 134 w związku z art. 141 k.p.a. Zaskarżone postanowienie odnosi się do prawidłowości wniesienia odwołania i winno być ocenianie w tym zakresie, zaś wskazane naruszenie przy dokonanych przez organ I instancji czynnościach nie ma wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia było uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie. Sprawy tej Wojewódzki Sąd Administracyjny Rzeszowie w istocie nie rozważał poprzestając na badaniu zgodności z prawem, i to poza granicami skargi w której skarżący podnosił inne zarzuty merytoryczne, prowadzenia postępowania administracyjnego w sytuacji gdy nie został prawidłowo ustalony krąg współwłaścicieli nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością skarżącego. Abstrahując od wątpliwości co do zasadności rozszerzania kręgu uczestników postępowania – współwłaścicieli nieruchomości sąsiednich z nieuregulowanym stanem prawnym - i wielokrotnego zawieszania tegoż w sytuacji gdy przedmiotem sprawy było ustalenie warunków zabudowy, nie rodzące skutków prawnych w sferze własności, należy wskazać że w dacie orzekania przez Sąd I Instancji skarżący J. I. nie żył (zmarł dnia [...] stycznia 2007 r. a wyrok został wydany dnia 22 marca 2007 r.). Zważywszy zatem na zasadność zarzutów skargi kasacyjnej i śmierć skarżącego przed podjęciem zaskarżonego wyroku, na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),należało wyrok ten uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Od zasądzenia kosztów odstąpiono na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. uznając śmierć skarżącego za szczególną okoliczność uzasadniającą takie odstąpienie.