II SAB/Ke 95/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] do rozpatrzenia wniosku J. M. z dnia 3 września 2022 r.; II. stwierdza, że Dyrektor [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] na rzecz J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE W dniu 12 października 2022 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...], wskazując że pomimo złożenia wniosku z 3 września 2022 r. nie udostępniono mu – w wersji elektronicznej – żądanej informacji publicznej w postaci: 1. elektronicznej wersji nowego projektu organizacji ruchu dla drogi DW771, 2. informacji na temat stanu wdrożenia zmian w organizacji ruchu w oparciu o ww. projekt. W tym zakresie skarżący wskazał na naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę do uzyskiwania informacji publicznej – poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2. art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (zwanej dalej "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia ww. wniosku z 3 września 2022 r. oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 24 października 2022 r. organ, w odpowiedzi na ww. wniosek strony z 3 września 2022 r., poinformował skarżącego, że organizacja ruchu zatwierdzona pismem znak: TK-VII.8022.1.1.2022 z 31 marca 2022 r. została wprowadzona 18 maja 2022 r. zgodnie z załączonym formularzem oraz odebrana komisyjnie 20 maja 2022 r. Jednocześnie przekazano stronie żądany projekt organizacji ruchu – w załączeniu. W odpowiedzi na skargę (również z 24 października 2022 r.) organ wskazał, że po zapoznaniu się z jej treścią, przeanalizował zawartość skrzynek elektronicznej platformy ePUAP, w wyniku czego odnaleziono przedmiotowy wniosek strony – który ze względu na błędnie przypisaną datę nie wyświetlał się w bieżącej korespondencji przychodzącej, w związku z czym nie został zarejestrowany w systemie obiegu dokumentów i nie został skierowany do właściwej komórki organizacyjnej celem jego realizacji. W związku z powyższym organ udzielił żądanych informacji (pismem z 24 października 2022 r.) i zamierza wystąpić do administratora platformy usług celem usunięcia występujących nieścisłości. W piśmie z dnia 16 listopada 2022 r. J. M. potwierdził, że organ, po otrzymaniu skargi, udostępnił wnioskowaną informację, w związku z czym strona zmodyfikowała pkt 1 petitum skargi, domagając się jedynie stwierdzenia bezczynności na dzień jej przekazania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Wyjaśnić przy tym trzeba, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt organu administracji, lecz jego brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie natomiast do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6. W przypadku żądania udzielenia informacji publicznej bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej jako "u.d.i.p.", a żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w myśl przepisów tej ustawy. W niniejszej sprawie w piśmie z dnia 3 września 2022 r., skierowanym drogą elektroniczną do Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...], J. M. wniósł o przesłanie: 1. elektronicznej wersji nowego projektu organizacji ruchu dla drogi DW771, 2. informacji na temat stanu wdrożenia zmian w organizacji ruchu w oparciu o ww. projekt. Nie budzi wątpliwości Sądu, że żądana w ten sposób informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., zaś Dyrektor [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Organ nie kwestionował powyższych okoliczności i – co bezsporne – w piśmie z dnia 24 października 2022 r. udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego, przedstawiając w załączeniu żądany projekt organizacji ruchu (k. 23-26). Okoliczność tą potwierdził w piśmie z dnia 16 listopada 2022 r. J. M. (k. 45), rezygnując z wyrażonego pierwotnie w skardze żądania zobowiązania organu do rozpatrzenia tego wniosku i wnosząc w to miejsce o stwierdzenie bezczynności organu na dzień przekazania skargi. Realizację prawa do udostępnienia informacji publicznej konkretyzuje art. 13 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Zestawiając datę złożenia przez J. M. wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 3 września 2022 r. z odpowiedzią z dnia 24 października 2022 r. uznać trzeba, że organ uchybił terminowi określonemu w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Tym samym organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej – co trafnie zarzuca skarżący. Za pozbawione uzasadnionych podstaw w tym zakresie należy uznać tłumaczenie organu, że wniosek skarżącego z dnia 3 września 2022 r. nie został skierowany do rozpatrzenia z uwagi na błędnie przypisaną datę w elektronicznej platformie ePUAP, w wyniku czego nie wyświetlał się w bieżącej korespondencji przychodzącej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., I OSK 2289/15), prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu – aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15). Odmienne zapatrywanie sprawiałoby, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą systemu ePUAP lub poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od woli organu. Godziłoby to w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji. Mając jednak na uwadze ww. odpowiedź organu z 24 października 2022 r. nie budzi wątpliwości Sądu, że organ ostatecznie udzielił odpowiedzi na wniosek strony z 3 września 2022 r. Miało to jednak miejsce dopiero po wniesieniu skargi, która została złożona 12 października 2022 r. (k. 7-8). W tej sytuacji zawarte w skardze żądanie zobowiązania organu do załatwienia tego wniosku stało się bezprzedmiotowe – co znalazło odzwierciedlenie w przytoczonym wyżej piśmie skarżącego z 16 listopada 2022r. – w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a (pkt I wyroku). W sytuacji bowiem, gdy bezczynność ustała po wniesieniu skargi, a przed wyrokowaniem, postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania żądanej czynności podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie powołanego właśnie przepisu. Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. Umorzenie postępowania sądowego nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność o takim charakterze ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 381/18, dostępny j.w.). Nie budzi wątpliwości Sądu, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia w odniesieniu do wniosku skarżącego z 3 września 2022 r., na który organ odpowiedział pismem z 24 października 2022 r. – ze stosunkowo nieznacznym uchybieniem ustawowego terminu, powołując się przy tym na problemy techniczne, leżące po stronie administratora platformy usług elektronicznych, których rozwiązanie zadeklarował. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał w pkt II wyroku, że zarzucana bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi (100 zł) orzeczono w pkt III wyroku na podstawie art. 200 i art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.