II GW 70/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 29 czerwca 2021 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Gdańska a Naczelnikiem Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w przedmiocie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu postanawia: wskazać Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni jako organ właściwy do załatwienia sprawy. UZASADNIENIE Pismem z 29 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta Gdańska wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Naczelnikiem Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu marki [...] nr rej. [...] usuniętego z drogi ze względu na kierowanie pojazdem przez osobę nieposiadającą uprawnień do kierowania pojazdem. Prezydent wskazał, że z informacji uzyskanej z właściwego urzędu do spraw rejestracji pojazdów w Niemczech wynika, że ostatnią osobą odpowiedzialną za pojazd jest wpisany właściciel pojazdu – S.J. ur. [...] lutego 1978 r. w [...] zamieszkały [...]. Na dzień [...] lutego 2017 r. S.J. według informacji z Ewidencji Ludności był zameldowany pod adresem [...]. Przedmiotowy pojazd był zarejestrowany na tego właściciela w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] marca 2015 r. Później przydzielono temu pojazdowi tablice rejestracyjne tymczasowe na okres od [...] maja 2015 r. do [...] maja 2015 r. na A.S.D.. Krótkotrwałe tablice rejestracyjne są zasadniczo ważne tylko na terenie Niemiec i służą do jazdy próbnej, przeprowadzenia pojazdu. Pismem z [...] sierpnia 2020 r. Prezydent Miasta Gdańska zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z wnioskiem o uregulowanie statusu pojazdu zgodnie z prawem celnym. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni pismem z [...] września 2020 r. odpowiedział, iż nie jest właściwy do uregulowania statusu celnego przedmiotowego pojazdu. Wnioskodawca wskazał, że jak wynika z dokumentów i oświadczenia byłego właściciela samochód został wyrejestrowany w Niemczech [...] marca 2015 r., potem jeszcze przez krotki okres czasu miał rejestracje tymczasowe. Dlatego Prezydent uznał stanowisko organów celnych, że pojazd nadal figuruje w niemieckich bazach danych rejestracyjnych i nie opuścił obszaru celnego Unii Europejskiej i nie utracił statusu celnego, za błędne. Zdaniem Prezydenta, właściwość Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wynika z art. 130a ust. 10b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450; dalej "p.r.d."). W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni uznał, że nie jest właściwy do uregulowania statusu celnego spornego pojazdu. Wyjaśnił, że nie zachodzi potrzeba uregulowania sytuacji pojazdu zgodnie z przepisami prawa celnego, ponieważ pojazd ten jest nadal zarejestrowany w Niemczech. Jak bowiem wynika z ustaleń, ostatnim zarejestrowanym właścicielem przedmiotowego pojazdu na terenie Niemiec był S.J.. Następnie pojazd otrzymał czasowe tablice rejestracyjne, ważne do dnia [...] maja 2015 r., wystawione na A.S.D.. Utrata ważności tymczasowych tablic rejestracyjnych uniemożliwia poruszanie się po drogach publicznych krajów Unii Europejskiej, ale nie jest równoznaczna z wyrejestrowaniem pojazdu na terenie Niemiec. Wyrejestrowanie samochodu wymaga dodatkowej czynności administracyjnej, która zgłaszana jest odpowiedniemu organowi przez sprzedawcę bądź nabywcę pojazdu. Brak ważnych tablic rejestracyjnych wyklucza wywiezienie pojazdu w tzw. ruchu turystycznym poza obszar celny Unii Europejskiej i tym samym uniemożliwia jego opuszczenie w sposób nieudokumentowany, z pominięciem umieszczenia zapisu w bazie danych o objęciu towaru np. procedurą wywozu lub uszlachetniania biernego. Naczelnik wskazał, że potwierdzeniem unijnego statusu towarów jest w tym przypadku dowód w postaci niemieckich – unijnych – tablic rejestracyjnych. Ponadto jako dowód służy informacja, że wyżej wymieniony pojazd był pierwotnie zarejestrowany w kraju unijnym oraz sprawdzenie w bazach danych służby celno-skarbowej, wskazujące że nie został on nigdy objęty procedurą celną, powodującą utratę statusu towaru unijnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 130a ust. 10b p.r.d., jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celno-skarbowego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. Zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia celowościowa art. 130a ust. 10b p.r.d. prowadzą do jednoznacznej konkluzji o właściwości organu celnego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi, który nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny wypełnia przesłankę powołanego przepisu. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy pojazd został wyrejestrowany w Niemczech, gdzie wcześniej był zarejestrowany. Nie ma natomiast informacji, że został zarejestrowany w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Ustalono, że przedmiotowy samochód został usunięty z drogi, ponieważ był prowadzony przez osobę nieposiadającą uprawnień do kierowania pojazdem. Dla oceny konieczności podjęcia stosownych czynności i ustalenia właściwości organu bez znaczenia jest to, że pojazd ten był zarejestrowany w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej do [...] marca 2015 r., Z uzasadnienia wniosku o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego wynika, że sporny pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, co potwierdza pismo Starosty Wspólnego Regionu ds. Porządkowych Wydziału Rejestracji Pojazdów [...]. Wobec tego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka z art. 130a ust. 10b p.r.d. W takim przypadku powołany przepis, jako wyjątek od zasady, przewiduje właściwość naczelnika urzędu celno-skarbowego do załatwienia sprawy. Z brzmienia art. 130a ust. 10b p.r.d. wynika, że w świetle hipotezy objętej tym przepisem, organ celny jest właściwy, mimo że nie był właściwy w sprawie usunięcia pojazdu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiono, że art. 130a ust. 10b p.r.d. wprost odnosi się wyłącznie do kwestii uregulowania sytuacji prawnej pojazdu zgodnie z przepisami prawa celnego, ale ma on na celu uregulowanie sytuacji, gdy ze względu na miejsce rejestracji, ustalenie właściciela pojazdu jest bardzo trudne lub niemożliwe. Należy przyjąć, że w takiej sytuacji organ celny obowiązany jest także do uregulowania wszystkich innych kwestii związanych z takim pojazdem (postanowieniem z 12 kwietnia 2018 r., I OW 347/17). Zastosowanie w sprawie art. 130a ust. 10b p.r.d. powoduje wyłączenie stosowania art. 130a ust. 10h p.r.d. (postanowienie NSA z 20 września 2016 r., I OW 130/16). Stanowisko to było już niejednokrotnie zajmowane przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 13 czerwca 2018 r., I OW 58/18, 16 kwietnia 2013 r., I OW 227/12; 20 lutego 2014 r., I OW 287/13; 6 maja 2015 r., I OW 232/14 i I OW 233/14; 20 września 2016 r., I OW 130/16; 24 stycznia 2017 r., I OW 173/16; 9 marca 2017 r., I OW 255/16). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.