III OSK 6288/21

SENTENCJA Dnia 20 grudnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1384/20 w sprawie ze skargi Z.L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 maja 2020 r. nr 992700/623/83/2020 w przedmiocie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1384/20 oddalił skargę Z.L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 maja 2020 r. nr 992700/623/83/2020 w przedmiocie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Z.L. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na: 1) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w sytuacji, w której zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej w skrócie "k.p.a.") – uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji organu skutkowałoby uwzględnieniem skargi; 2) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. – uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji organu skutkowałoby uwzględnieniem skargi. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej kasacyjnie z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Dodatkowo wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd pierwszej instancji. Podkreślenia wymaga, że skarga kasacyjna podnosi jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, podczas gdy problem prawny w tej sprawie dotyczy interpretacji prawa materialnego – określenia konsekwencji prawnych złożenia wniosku o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego i ewentualnej oceny konstytucyjności przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2019 r., poz. 303), który stanowi, że prawo do tego świadczenia powstaje od pierwszego miesiąca, w którym wydano decyzję. Wobec braku zarzutów naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny nie był jednak uprawniony do przeprowadzenia oceny prawnej regulacji materialnoprawnej, która stanowiła podstawę wydania kwestionowanej w sprawie decyzji. Na uwzględnienie nie zasługiwały natomiast zarzuty pierwszy i drugi skargi kasacyjnej, podnoszące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Przepis art. 12 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z kolei według art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, natomiast zgodnie z § 3 tego artykułu, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Wyrażona w art. 12 § 1 k.p.a. zasada szybkości postępowania oznacza, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Przepisy art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowią rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki lub w terminach określonych w § 3. W rozpoznawanej sprawie decyzja administracyjna została wydana po upływie 6 miesięcy od daty złożenia wniosku przez skarżącą kasacyjnie. Dopiero po upływie dwóch miesięcy od daty wpływu wniosku organ wezwał skarżącą do jego uzupełnienia. Zauważyć należy, że przekroczenie terminu ustawowego do załatwienia sprawy nie powoduje wadliwości wydanej decyzji administracyjnej, chyba że ustawa wiąże z upływem określonego terminu prekluzję kompetencji organu do wydania decyzji albo określa inne konsekwencje prawne względem podmiotu administrowanego. W przypadku decyzji konstytutywnych, wydanie decyzji administracyjnej z opóźnieniem powoduje to, że podmiot uprawniony może dopiero od daty jej doręczenia powoływać się na uprawnienia administracyjne z niej wynikające. W niniejszej sprawie ocena wpływu wydania decyzji z przekroczeniem terminu ustawowego na treść i zakres uprawnień skarżącej kasacyjnie nie mogła być jednak przeprowadzona, z uwagi na zakres i sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.