II SA/Gd 560/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 sierpnia 2015 roku, nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23 czerwca 2015 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie z wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej ul. W. [...] w G. w sprawie zmiany sposobu użytkowania lokalu. W dniu 9 lipca 2015 r. Wspólnota Mieszkaniowa ul. W. [...] w G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a.", Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Wspólnotę Mieszkaniową ul. W. [...] w G. odwołania od opisanej na wstępie decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wyjaśnił, że decyzja organu I instancji została doręczona w dniu 24 czerwca 2015 r. na adres do korespondencji Wspólnoty Mieszkaniowej ul. W. [...] w G., tj. A w G., ul. Ż. [...] w G. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem w dniu 8 lipca 2015 r. Co za tym idzie, odwołanie wniesione w dniu 9 lipca 2015 r. zostało wniesione po terminie określonym ustawowo. W skardze na powyższe postanowienie Wspólnota Mieszkaniowa ul. W. [...] w G. wniosła o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 45 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji organu I instancji na niewłaściwy adres i do rąk osoby nieuprawnionej, to jest doręczenie nieskuteczne, oraz naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., nr 80, poz. 903 ze zm.) poprzez jego pominięcie i błędne uznanie, że podmiot pełniący funkcję administratora wspólnoty mieszkaniowej, a nie jej zarząd, jest właściwy do odbioru korespondencji adresowanej do wspólnoty mieszkaniowej. W uzasadnieniu skargi Wspólnota Mieszkaniowa stwierdziła, że A w G. pełnił jedynie funkcję administratora, a nie zarządcy nieruchomości należącej do Wspólnoty. Nie było zatem podstaw, aby doręczenia dokonywać na adres A. Skarżąca dodała, że także z treść odwołania jasno wynika, że adresem skarżącej Wspólnoty do korespondencji jest: G. ul. W. 3. Dodała, że doręczeń wspólnocie mieszkaniowej należy dokonywać reprezentującemu ją zarządowi, a zarządcy wtedy, jeżeli został ustanowiony i jeżeli umowa dotycząca sprawowania przez niego zarządu nieruchomością przewiduje reprezentowanie wspólnoty. Skuteczne doręczenie przesyłki wspólnocie mieszkaniowej, jako jednostce organizacyjnej, o której mowa w art. 45 k.p.a., powstaje przez fakt odbioru dokonanego przez członka zarządu wspólnoty. Przekazanie decyzji przez pracownika ww. A na ręce zarządu Wspólnoty nastąpiło w dniu 26 czerwca 2015 r., który to dzień należy uznać za początkową datę terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ dodał, że żaden z członków zarządu wspólnoty nie podał swojego adresu zamieszkania, natomiast z informacji ogólnie dostępnych wynika, że adresem skarżącej Wspólnoty jest ul. Ż. [...] w G. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 sierpnia 2015 r., którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Wspólnotę Mieszkaniową ul. W. [...] w G. odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2015 r. o umorzeniu postępowania z wniosku tej Wspólnoty Mieszkaniowej w sprawie zmiany sposobu użytkowania lokalu. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a.". Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. wynika zaś, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z powyższych przepisów wynika, że organ drugiej instancji - po otrzymaniu odwołania, a przed jego rozpatrzeniem, obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu, a jeżeli nie, rozpoznać ewentualny wniosek strony o przywrócenie terminu, którego w niniejszej sprawie Wspólnota Mieszkaniowa nie złożyła. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie polegającej na wniesieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji - jest bowiem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z cytowanym już art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ drugiej instancji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Dla prawidłowego stwierdzenia czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie niezbędnym jest jednoznaczne ustalenie, czy decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona stronie, a jeżeli tak – w jakiej dacie to nastąpiło. Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli stroną jest jednostka organizacyjna lub organizacja społeczna, doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism; przepis art. 44 k.p.a. (doręczenie zastępcze) stosuje się odpowiednio (vide art. 45 k.p.a.). Jeżeli natomiast strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 k.p.a.). W sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism (art. 40 § 3 k.p.a.). Należy dodać, że z art. 63 § 2 k.p.a. wynika, iż wszelkie podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia), które mogą być wnoszone do organu, muszą zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzą, jej adresu i żądania oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania (art. 64 § 1 k.p.a.). W ocenie Sądu z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że organ administracji ma obowiązek doręczyć stronie decyzję na adres wskazany przez nią w piśmie, na podstawie którego wszczął postępowanie (chyba, że później strona wskazała inny adres do doręczeń). W niniejszej sprawie – jak wynika z treści decyzji organu I instancji oraz zawiadomienia o wszczęciu postepowania z dnia 12 maja 2015 r. (k. 15 akt administracyjnych) – postępowanie zostało wszczęte na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej ul. W. [...] w G., przy czym za wniosek organ uznał pisma Wspólnoty z 29 sierpnia 2013 r. (k. 1 akt administracyjnych) oraz 26 września 2013 r. (k. 3 i 5 akt administracyjnych). We wszystkich tych pismach Wspólnota Mieszkaniowa, jako swój adres wskazywała: [...] G., ul. W. [...]. Taki adres widnieje w lewym górnym rogu każdego z tych pism oraz na kopertach do nich załączonych, jako adres nadawcy. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że na ten adres winien organ I instancji (a także organ odwoławczy) dokonywać dla niej doręczeń. Wspólnota Mieszkaniowa wyraźnie bowiem w pismach wskazała, że jest to adres, pod którym chce otrzymywać korespondencję. Ewentualne poszukiwania innego adresu do doręczeń dla tej strony byłyby zatem zasadne dopiero wtedy gdyby okazało się, że adres wskazany przez Wspólnotę w jej pismach nie umożliwia dokonania pod nim doręczenia. Takiego ustalenia w tej sprawie jednak nie poczyniono. Bez żadnego uzasadnienia przyjęto natomiast, że doręczeń organ będzie dokonywał na inny, niż wynikający z tych pism adres, a mianowicie, że będzie doręczał zarządowi Wspólnoty wszelkie pisma, w tym decyzję, na ustalony przez siebie adres do korespondencji: A w G. ul. Ż. [...] [...] G. W ocenie Sądu takie działanie organu I instancji naruszało wskazane powyżej przepisy, a w szczególności art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 i art. 64 § 1 k.p.a. Z przepisów tych wynika bowiem jednoznacznie, na co już wskazywano powyżej, że wszelkie pisma w toku postępowania, w tym decyzję, należy doręczyć stronie na jej adres wskazany w piśmie wszczynającym to postępowania (lub inny adres przez nią w tym postępowaniu wskazany). Natomiast ustalać adres strony na podstawie posiadanych przez organ danych można jedynie wtedy, gdy w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego lub gdy organ ustali, że adres wskazany w podaniu jest wadliwy. Co za tym idzie należało uznał również, że wydając zaskarżone postanowienie także organ odwoławczy naruszył art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 i art. 64 § 1 k.p.a. albowiem błędnie przyjął, że skuteczne było doręczenie decyzji organu I instancji Wspólnocie Mieszkaniowej dokonane w dniu 24 czerwca 2015 roku, podczas gdy organ I instancji doręczył w tej dacie decyzję dla zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej innemu podmiotowi niż ta strona postępowania i to na adres przez nią nie wskazany w toku postępowania administracyjnego. Stwierdzenie wniesienia przez skarżącą odwołania z uchybieniem terminu w sytuacji, gdy organ odwoławczy nieprawidłowo ustalił dzień początkowy tego terminu, poprzez błędne uznanie, że decyzja organu I instancji została skuteczne doręczona Wspólnocie Mieszkaniowej w dniu 24 czerwca 2015 roku, należy uznać za istotne uchybienie powyżej wskazanym przepisom postępowania, a także przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej winien podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przy czym stan faktyczny należy ustalać po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, czego organ drugiej instancji w niniejszej sprawie nie uczynił. Nie zbadał bowiem czy doręczenie korespondencji na adres wskazany w pismach Wspólnoty Mieszkaniowej jako jej adres było niemożliwe, a jedynie w takiej sytuacji mógł zaakceptować działania organu I instancji, który dokonał poszukiwania innego adresu do doręczeń dla zarządu Wspólnoty. Należy dodać, że organ odwoławczy nie zbadał również, czy pod wskazanym przez organ I instancji adresem do korespondencji znajdują się osoby uprawnione do odbierania korespondencji kierowanej do zarządu Wspólnoty, co również stanowiło uchybienie obowiązkom, jakie nakładają na niego przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z opisanymi powyżej naruszeniami przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, i z tej przyczyny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), je uchylił. Odnośnie kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy przed podjęciem rozstrzygnięcia powinien dokładnie zbadać stan faktyczny sprawy, w tym w szczególności prawidłowo ustalić datę od jakiej należy liczyć termin do wniesienia odwołania przez skarżącą. Dokonując tego ustalenia organ powinien mieć na uwadze, że ustanowiony w art. 129 § 2 k.p.a. prekluzyjny termin do wniesienia odwołania dotyczy tylko tych stron postępowania, którym decyzja została skutecznie doręczona. Natomiast termin ten nie dotyczy stron, którym decyzja zapadła w tym postępowaniu nie została skutecznie doręczona. W tym przypadku termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji poprzez niedoręczenie jej decyzji przez organ, liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. II OSK 555/13, Baza Orzeczeń LEX nr 1582125).