II SA/Gl 801/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 marca 2022 r. nr SKO.GN/41.8/51/2022/1993 w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy dotyczącej zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIE Starosta [...] postanowieniem z 7 lipca 2021 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 73 § 2 oraz art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M. P. (dalej jako strona lub skarżąca) wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ ten wskazał na wniosek strony i zamieszczone w nim żądanie udostępnienia akt z uwagi na to, że są one niezbędne do przedłożenia w sądzie celem prowadzenia sprawy, jak również strona chce posiadać wskazane akta dla siebie. W dalszej części uzasadnienia przywołano przepisy prawa leżące u podstaw wydawania tego typu akt i zamieszczono ich interpretację, a w szczególności pojęcia interesu prawnego. Podkreślono, że udostępniono stronie akta administracyjne, a odmowa udostepnienia uwierzytelnionych odpisów wynikła z nie wykazania legitymowania się interesem prawnym. Organ nie podzielił stanowiska strony co do niezbędności udostępnienia wskazanych akt celem przedłożenia przed sądem, ponieważ strona nie przedstawiła w jakim postępowaniu akta te będą jej niezbędne. Ponadto organ ten podniósł, że strona może skorzystać z kserokopii dokumentów zgromadzonych w tej sprawie, ponieważ pełnią one analogiczną funkcję. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się strona, która wniosła zażalenie do Wojewody Śląskiego w Katowicach. W zażaleniu tym strona wyraziła swoje niezadowolenie i podniosła, że zrobiła kserokopie dokumentów zalegających w aktach sprawy, jednakże organ odmówił jej ich uwierzytelnienia, przy czym kserokopie te zostały zrobione z innych kserokopii i w ocenie strony nie jest wiadomym czy są to akta właściwe. Dodatkowo w ocenie strony organ pierwszej instancji nie wykazał co rozumie pod pojęciem ważnych interesów. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OW 146/21 wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach do rozpoznania zażalenia strony, w ramach rozstrzygnięcia sporu o właściwość między Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Katowicach a Wojewodą Śląskim w Katowicach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z 24 marca 2022 r. nr SKO. GN/41.8/51/2022/1993 wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołało obowiązujące przepisy prawa w zakresie udostępniania akt administracyjnych. Zamieszczono także rozważania dotyczące przesłanek odmowy udostępnienia takich akt. W dalszej kolejności przywołano treść żądania skierowanego przez stronę do organu pierwszej instancji i podkreślono, że strona nie wykazała występowania interesu prawnego w udostepnienie jej uwierzytelnionych odpisów akt administracyjnych. Organ ten podkreślił, że przesłanki udostępnienia akt nie wyczerpuje zamiar uruchomienia określonych postępowań, lecz musi on wynikać z niezbędności przedłożenia określonych akt zawartych w aktach postępowania administracyjnego w ramach konkretnego zindywidualizowanego postępowania. W kontekście zajmowanego stanowiska organ odwoławczy odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych i prezentowanych w nich poglądów. W konkluzji rozstrzygnięcia podzielono stanowisko organu pierwszej instancji o braku wykazania występowania szczególnego interesu prawnego w udostepnieniu uwierzytelnionych odpisów akt administracyjnych, przy czym podkreślono, że strona dysponuje kserokopiami tych akt. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraził swoje niezadowolenie i podkreśliła, że dokumenty te potrzebne były jej do Sądu, do dalszego występowania przed organami administracji publicznej. W skardze tej ponownie podniosła, że udostępniono jej akta i sporządziła kserokopie tych akt, ale nie uzyskała ich uwierzytelnienia, ponieważ organ pierwszej instancji zasłaniał się tym, że nie dysponował oryginałami tych akt. Celem dysponowania właściwymi aktami i takimi, w oparciu o które będzie mogła domagać się określonych zachowań organów państwa występowała o ich uwierzytelnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżone postanowienie może zostać uchylone tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 powyższej ustawy, tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie istota sporu między skarżącą a organami administracji publicznej sprowadza się do tego, czy może ona żądać udostępnienia uwierzytelnionych odpisów akt administracyjnych. Wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej uznały, że skarżąca nie spełniła wymogów wynikających z przepisów prawa, aby uzyskać uwierzytelnienie sporządzonych odpisów z kolei skarżąca domaga się dokonania takiej czynności. W świetle tak wyznaczonego sporu w pierwszej kolejności przywołać należy treść przepisu prawa leżącego u podstaw podejmowanego działania. Stosownie do postanowień art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone powyżej są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Ponadto strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Po myśli art. 74 § 2 powyższego Kodeksu odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W świetle przywołanego stanu prawnego nie budzi wątpliwości to, że organy administracji w sprawie tej obowiązane były podjąć rozstrzygnięcie w formie postanowienia, a organ odwoławczy wyznaczony został postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OW 146/21. Z przywołanego orzeczenia wynika, że organem właściwym do rozpoznania zażalenia skarżącej od postanowienia organu pierwszej instancji jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. Z treści przywołanego powyżej przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że uwierzytelnienie udostępnionych akt może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Oznacza to, że w przepisie tym ustawodawca nałożył na stronę obowiązek udokumentowania ważnego interesu. Dostrzec należy, że uwierzytelnienie akt nie następuje po wykazaniu interesu, lecz strona domagająca się takiej czynności ze strony organu obowiązana jest do wykazania ważności takiego interesu, a zatem ustawodawca podwyższył w tym zakresie wymogi w stosunku do strony ubiegającej się od organu administracji podjęcia określonego działania. Zauważyć przy tym idzie, że ocena spełnienia tej przesłanki przynależy do organu administracji i podejmowana jest ona na podstawie motywów przedstawionych przez osobę ubiegającą się o takie uwierzytelnienie akt administracyjnych. Ocena taka nie może być dowolna, lecz musi wynikać z argumentacji prezentowanej przez osobę ubiegającą się o dokonanie takiej czynności i posiadać odzwierciedlenie w obowiązującym porządku prawnym. W rozpoznawanej sprawie skarżąca w pismach kierowanych do organów administracji publicznej jak również w skardze do tutejszego Sądu akcentowała w szczególności dwa aspekty, a mianowicie uwierzytelnienie akt administracyjnych jest niezbędne w celu prowadzenia spraw administracyjnych i przed sądem. Przy czym skarżąca nie wskazała ani konkretnych sygnatur prowadzonych spraw, jak również prowadzonych postępowań administracyjnych. Dodatkowo podniosła, że uwierzytelnione akta chce mieć dla siebie. Ocena obu podniesionych przez skarżącą przesłanek uwierzytelnienia akt administracyjnych pozwala stwierdzić, że nie wykazała ona występowania ważnego interesu. Samo prowadzenie spraw administracyjnych i sądowych nie jest jeszcze wystarczającą przesłanką uwierzytelnienia akt administracyjnych. Wnioskodawca obowiązany jest bowiem wskazać o jakie postępowania chodzi i co w tych postępowaniach ma być wykazane lub udokumentowane. Tym samym wskazanie na hipotetyczną niezbędność akt dla prowadzenia bliżej nie określonych postepowań nie daje podstaw dla uwierzytelnienia udostępnionych przez organ administracji akt administracyjnych. Oznacza to zatem, że skarżąca nie wykazała występowania przesłanki uzasadniającej uwierzytelnienie udostępnionych jej akt administracyjnych i sporządzonych z nich odpisów, a wypowiadające się w sprawie organy nie dopuściły się naruszenia obowiązujących regulacji prawnych. W skardze do tutejszego Sądu jak również w pismach kierowanych do organów administracji publicznej wypowiadających się w sprawie skarżąca akcentuje, że udostępniono jej akta administracyjne w formie kserokopii i jednocześnie odmówiono ich uwierzytelnienia z uwagi na to, że akta, z których wykonano kserokopie nie były oryginałami lecz także kserokopiami będącymi w dyspozycji organu administracji publicznej pierwszej instancji. W tym kontekście przyjdzie dostrzec, że organ pierwszej instancji udostępnił skarżącej akta administracyjne, którymi w danym momencie dysponował i sporządził na jej rzecz stosowne kserokopie, natomiast brak uwierzytelnienia ich uzasadnił dodatkowo tym, że nie były to ich oryginały i nie znajdowały się na nich stosowne uwierzytelnienia za zgodność z oryginałem. W zaistniałej sytuacji faktyczne przyjdzie podzielić stanowisko prezentowane przez organ pierwszej instancji, że skoro nie dysponuje oryginałami akt, jak również nie dysponuje kserokopiami uwierzytelnionymi to tym samym w stosunku do sporządzonych z nich odpisów nie może nadać przymiotu uwierzytelnienia, ponieważ dokonując tego nadałby udostępnionym aktom większą moc niż tym, którymi dysponuje i które legły u podstaw sporządzonych odpisów. W zaistniałej sytuacji jest to kolejna przesłanka uzasadniająca odmowę uwierzytelnienia sporządzonych odpisów. Z kolei argumentacja skarżącej prezentowana w pismach kierowanych do organów administracji i tutejszego Sądu z punktu widzenia osoby postronnej jest usprawiedliwiona, jednakże jak zaznaczono organ administracji nie może nadać udostępnionym aktom większej wagi i rangi niż te, które legły u podstaw sporządzenia odpisów. W konsekwencji rozstrzygnięcie organów administracji także z tego powodu nie narusza obowiązujących regulacji prawnych Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę