III SA/Wa 2702/15

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. i M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. M. i M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia 1. zwolnić skarżących od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia pełnomocnika. UZASADNIENIE Skarżący – P. M. i M.M. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że uzyskują łącznie dochody w wysokości 1.978,31 zł netto miesięcznie. Skarżący uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wymiarze 1/2 etatu w wysokości 676,08 zł, a jego żona również z umowy o pracę w wymiarze 1/5 i 1/2 etatu w wysokości 1.302,23 zł. Skarżący mają na utrzymaniu [...] -letnią córkę. Mieszkają w domu matki skarżącego, która nie pobiera od nich czynszu, ale musza opłacać rachunki za media. Ponadto strażacy ponosi znaczne wydatki na leczenie. Oszczędności, które skarżący posiadali już dawno się skończyły. Skarżący zaczęli się zadłużać. Z oświadczeń skarżących wynika, że nie posiadają oni żadnego majątku. Jedynie ich córka H. posiada dom jednorodzinny o pow. 70 m², którego nie udaje się wynająć. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłali zeznania podatkowe za 2014 r., decyzję o waloryzacji emerytury matki skarżącego (1.355,84 zł), faktury za media, wyciąg z rachunku bankowego skarżącego, zaświadczenia o dochodach, zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika – adwokata. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ocena wniosku PPF oraz informacji w nim zawartych wskazuje na zasadność przyznania skarżącym prawa pomocy obejmującego całość związanych ze sprawą kosztów sądowych, w tym warunkującego rozpoznanie skargi, wpisu. Zwolnienie to podyktowane jest ich bieżącą sytuacją finansową. Skarżący nie są bowiem w stanie uiścić wpisu sądowego, który w sprawie wynosi 3.248 zł, ani ponieść innych kosztów sądowych, skoro ich dochody w całości przeznaczane są na zaspokojenie niezbędnych wydatków rodziny. Jak wynika ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów łączny dochód rodziny skarżących z uwzględnienie emerytury matki skarżącego wynosi ok. 3.300 zł (na cztery osoby). Z kolei miesięczne wydatki to: gaz 592,59 zł, energia elektryczna 159,52 zł, woda 329,41 zł, wywóz świeci 33 zł, żywność oraz środki czystości ok. 1.800 zł, leki 170 zł, opłaty szkolone córki 70 zł, łącznie ok. 3.200 zł. Powyższe świadczy o braku środków na poniesienie kosztów sądowych, zwłaszcza, że przedstawione zestawienie wydatków nie uwzględnia jeszcze chociażby koniecznych wydatków na odzież dla rodziny oraz na naukę dziecka (książki, przybory szkolne, wycieczki i inne). Jednocześnie jednak referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by ustanowić na rzecz skarżących pełnomocnika z urzędu, podzielając w tym względzie pogląd prawny prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Skarga dla sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 P.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (por. postanowienie NSA z 8 kwietnia 2013 r., I FZ 70/13, postanowienie NSA z 15 marca 2010 r., II FZ 61/10, postanowienie NSA z 4 stycznia 2011 r., I OZ 987/10, postanowienie NSA z 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 227/11). Reasumując należy stwierdzić, że brak jest procesowej konieczności powołania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Tego rodzaju orzeczenie zabezpiecza prawo skarżacych do sądu, nie skutkując równocześnie przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (tzn. również w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika). Jego podstawę stanowią art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.