III Ca 1259/20

Sądy powszechne2022-10-05

Sygnatura

III Ca 1259/20

Data orzeczenia

2022-10-05

Rodzaj

REASONS

Podstawa prawna

art. 410 kc

Treść orzeczenia

Sygn. akt III Ca 1259/20 <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 czerwca 2020 roku, wydanym w sprawie z powództwa głównego (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. przeciwko R. K. o zapłatę i w sprawie z powództwa wzajemnego R. K. przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w K. o zapłatę , Sąd Rejonowy w Zgierzu: I. z powództwa głównego: 1. oddalił powództwo w całości; 2. oddalił wniosek pozwanego R. K. o zwrot kosztów postępowania; II. z powództwa wzajemnego: 1. zasądził od (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na rzecz R. K. kwotę 11 792,49 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 23 listopada 2019 roku do dnia zapłaty; 2. oddalił powództwo wzajemne w pozostałej części; 3. zasądził od R. K. na rzecz (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. kwotę 2 592 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. nakazał pobrać od (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu kwoty 585,20 zł tytułem nieuiszczonej opłaty sądowej od uwzględnionej części powództwa wzajemnego; 5. oddalił wniosek R. K. o nadanie wyrokowi w punkcie II.1 rygoru natychmiastowej wykonalności. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód wzajemny, zaskarżając go w części, tj. w zakresie punktów II.2 i II.3 wyroku. Skarżący wydanemu orzeczeniu zarzucił: 1. nierozpoznanie istoty sprawy w skarżonym zakresie, co miało wpływ na wynik procesu, tj. naruszenie przepisów prawa procesowego – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> – przez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów poprzez wybiórcze, niedokładne, błędne i przede wszystkim nielogiczne oraz wbrew zasadom doświadczenia życiowego ocenienie materiału dowodowego i wyjaśnień złożonych w pismach, głownie tym z 23 stycznia 2020 r., połączone z niezasadnym przyjęciem nieudowodnienia podstawy roszczenia rozszerzonego o kwotę 30.000 zł, 2. sprzeczności innych poczynionych ustaleń faktycznych z zebranym materiałem w sprawie – naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> przez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów poprzez wybiórcze, niedokładne, błędne i przede wszystkim nielogiczne oraz wbrew zasadom doświadczenia życiowego ocenienie materiału dowodowego i wyjaśnień założonych w pismach, a także błędne ocenienie, że nie zostały wpłaty dokonywane przez matkę powoda wzajemnego na rachunek bankowy udowodnione przedłożonym materiałem w sprawie, 3. naruszenie przepisów prawa procesowego: - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 505(4))">art. 505 4 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 505(1))">art. 505 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 201)">art. 201 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 202)">art. 202 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13)">art. 13 k.p.c.</a>, - poprzez niezastosowanie w sprawie domniemania przyznania faktów na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> w związku z błędną oceną pisma (...) Banku (...) S.A. z dnia 18 lutego 2020 r. stanowiącego „lakoniczną” odpowiedź pozwanego wzajemnego na rozszerzenie powództwa. W związku z podniesionymi zarzutami powód wzajemny wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji w zaskarżonej części, tj. w zakresie punktów II.2 i II.3 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i zasądzenia zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami za opóźnienie do dnia zapłaty. Ewentualnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz powoda wzajemnego kwoty 30.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów postępowania za I instancję wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do dnia zapłaty. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do dnia zapłaty. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się bezzasadna. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, co pozwala Sądowi odwoławczemu na uznanie tej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia za własną. Sąd drugiej instancji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 381)">art. 381 k.p.c.</a> pominął zgłoszone w apelacji powoda wzajemnego nowe fakty i dowody tj. dalsze dokumenty bankowego z prowadzenia rachunku bieżącego, zestawienia nienależnych w ocenie skarżącego wpłat na rzecz banku i wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, gdyż w przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż mógł on je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. S. bowiem jako posiadach rachunku bieżącego miał pełen dostęp do informacji tego rachunku, nie zgłaszał w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, aby był on mu utrudniany, tak więc brak było podstaw do przeprowadzenia zgłoszonych w apelacji dowodów na etapie postępowania odwoławczego. Niewątpliwie też potrzeba powołania tych dowodów nie wynikła później. Odnosząc się natomiast do apelacji powoda wzajemnego powiedzieć należy, że zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, podniesiony w kontekście oceny dowodów przeprowadzonej przez Sąd I instancji, do którego w związku z powyższym trzeba odnieść się w pierwszej kolejności, jest niezasadny. W doktrynie i judykaturze panuje zgoda co do tego, że z uwagi na przyznaną sądowi swobodę w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> może być uznany za zasadny jedynie wtedy, gdy podstawą rozstrzygnięcia uczyniono rozumowanie sprzeczne z zasadami logiki bądź wskazaniami doświadczenia życiowego. Dlatego w sytuacji, gdy na podstawie zgromadzonych dowodów możliwe jest wyprowadzenie konkurencyjnych wniosków co do przebiegu badanych zdarzeń, dla podważenia stanowiska orzekającego sądu nie wystarcza twierdzenie skarżącego o wadliwości poczynionych ustaleń odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości, ale trzeba podważyć prawidłowość dokonanej przez sąd oceny wskazując, że jest ona wadliwa w rozumieniu wyżej przytoczonym. W przeciwnym razie analizowany zarzut sprowadza się do polemiki ze stanowiskiem wyrażonym przez sąd, co jednak nie jest wystarczające do wzruszenia kwestionowanego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, pod red. T. Erecińskiego, wyd. V, SIP Lex, tak też Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 4 sierpnia 2016r., I ACa 162/16; por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2000r., V CKN 17/00; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 25 stycznia 2018r., III AUa 367/17; wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 12 stycznia 2018r., III AUa 518/17). Na gruncie rozpatrywanej sprawy, ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji jest swobodna, lecz na pewno nie dowolna. Nie jest sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania, czy też doświadczenia życiowego. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnych twierdzeń i środków dowodowych, które mogłyby podważyć trafność ustaleń Sądu I instancji. Treść podniesionych zarzutów sprowadza się głównie do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji co do nieuznania rozszerzonego powództwa o kwoty wpłacane w ramach otwartego rachunku bankowego z limitem kredytowym. Wbrew twierdzeniom skarżącego fakt wpłacania przez niego i jego matkę środków pieniężnych na rachunek bankowy należący do pozwanego banku nie mógł rodzić skutku w postaci zwrotu tych środków przez bank, bowiem kwoty te zwiększały limit środków z jakich powód mógł korzystać. W momencie dokonania wpłaty limit debetowy na rachunku bieżącym, którego założenia skarżący nie kwestionował, ulegał wzrostowi o kwotę wpłaty, z której mógł on korzystać wielokrotnie, gdyż bank nie pobierał tych środków z konta, lecz pozostawiał je do jego dalszej dyspozycji. Zatem wpłacone kwoty znajdowały się cały czas w jego dyspozycji na rachunku i mógł w każdej chwili z nich korzystać. Tym samym nie można uznać, iż kwestia pobierania powyższych kwot przez bank została przez powoda wzajemnego w jakikolwiek sposób udowodniona – z pewnością nie świadczy o tym tytuł wskazywany przez skarżącego bądź jego matkę na wpłacie środków na rachunek bieżący. W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> udowodnienie powyższej okoliczności należało do jego obowiązku. Tym samym nie sposób uznać za prawidłowy tok rozumowania skarżącego i przychylić się do prezentowanej przez niego argumentacji. W dalszej kolejności należy podkreślić, że w sposób nieprawidłowy został przez apelującego sformułowany zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> Wyjaśnić należy, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> jest adresowany do stron postępowania, gdyż określa ich obowiązki w zakresie wykazywania faktów, z których wywodzą skutki prawne. Przepisu tego Sąd Rejonowy nie mógł zatem naruszyć w sposób i w formie zarzucanej przez skarżącego. Przepis ten nie stanowi podstawy wyrokowania sądu i z tego względu nie może mieć wpływu na poprawność wydanego przez sąd rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07, Legalis nr 150213). Adresatem komentowanej normy są strony, a nie sąd, co oznacza, że to strony obowiązane są przedstawiać dowody, a sąd nie jest władny tego obowiązku wymuszać. Nie może również co do zasady zastępować stron w jego wypełnieniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2007 r., II CSK 293/07, LEX nr 487510). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, nie budzi żadnych wątpliwości, że uznanie przez Sąd I instancji za nieudowodnione faktów przedstawionych w pozwie, nie może być w drodze apelacji skutecznie zwalczane za pomocą zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 232)">art. 232 k.c.</a> Należy w tym miejscu zaznaczyć, że wbrew argumentacji zawartej w apelacji, powództwo w rozszerzonej części podlegało oddaleniu ze względu na niewywiązanie się przez powoda z ciążących na nim obowiązków dowodowych. Za niezasadny Sąd odwoławczy uznał również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji dyspozycji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> Zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem, gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wynik całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Bezspornym jest, iż strona pozwana pozostała w częściowo bierna w postępowaniu, tj. w zakresie rozszerzenia powództwa. W tym wypadku <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> mógłby mieć zastosowanie. Jednakże należy pamiętać, iż przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku przyznania faktów niezaprzeczonych, a jedynie daje taką możliwość. Zgodnie z orzecznictwem fakty przemilczane sąd może uznać za przyznane kierując się swoim uznaniem, wynikami całego postępowania i podobnie jak przyznane włączyć bez dowodu wprost do podstawy rozstrzygnięcia. Sąd powinien jednak powziąć - na podstawie wyniku całej rozprawy, czyli wszystkich okoliczności sprawy, całego materiału procesowego - przekonanie, że strona nie zamierzała i nie zamierza zaprzeczyć istnieniu faktów przytoczonych przez stronę przeciwną. Wynik całej rozprawy będzie sprzeciwiał się zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> w szczególności wtedy, gdy przyjęciu określonych ustaleń faktycznych sprzeciwiają się inne ustalenia dokonane przez sąd w sprawie. Ustalenie faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> wymaga jednak jego weryfikacji i to przy odpowiednim zastosowaniu kryteriów przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> dla oceny dowodów (zob. wyrok SN z dnia 17 czerwca 2016 r., IV CSK 669/15, Legalis nr 1533391). Podobnie w tej kwestii wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Łodzi, stwierdzając, iż przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> nie stanowi, pomimo obowiązującej w procesie cywilnym zasady dyspozycyjności i kontradyktoryjności, podstawy do automatycznego uznawania za przyznane i tym samym wykazane okoliczności w przypadku braku wypowiedzenia się strony przeciwnej w określonym zakresie. Rzeczą sądu każdorazowo jest, niezależnie od poglądów prawnych wyrażanych przez strony, dokonanie własnej oceny ustalonych w sprawie faktów pod kątem zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego. Samo milczenie jednej ze stron, co do twierdzeń strony przeciwnej, nie może stanowić podstawy do uznania faktów za przyznane. To zebrany w sprawie materiał dowodowy, przy uwzględnieniu charakteru i przedmiotu postępowania decyduje o tym, czy można zastosować <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 września 2017 r., I ACa 176/17, Legalis nr 168329). W świetle wyżej przytoczonych poglądów, które to poglądy Sąd odwoławczy w pełni podziela, Sąd Rejonowy słusznie nie uznał twierdzeń skarżącego za przyznane. Z twierdzeń powoda wzajemnego wynika bowiem, iż to on pozostaje w błędzie odnośnie oceny działania produktu finansowego jakim jest rachunek bieżący i udzielony na nim odnawialny limit kredytowy prowadzony w tym rachunku. Niezależnie bowiem od ustaleń, czy umowa o limit kredytowy w rachunku bieżącym pomiędzy stronami została zawarta czy też nie, należy wskazać, iż skarżący wszelkie operacje finansowe dokonywał na rachunku bieżącym, którego prowadzenia przez bank na podstawie zawartej z nim umowy nie tylko nie kwestionował ale i przyznawał. Jedynym skutkiem uzyskania limitu kredytowego w takim rachunku jest możliwość pojawienia się na rachunku salda debetowego do określonej wysokości, czyli uzyskania przez posiadacza dodatkowych środków pieniężnych do wykorzystania oraz związana konieczność ponoszenia opłat związanych z pojawieniem się takiego debetu – nadal jednak wszelkie wpłaty i wypłaty zapisywane są na rachunku bieżącym, a zgromadzone w ten sposób środki pozostają w dyspozycji posiadacza rachunku. Wszelkie negatywne konsekwencje w stosunku do skarżącego związane z wprowadzeniem do jego rachunku bieżącego linii kredytowej pomimo nie zawarcia umowy zostały wyeliminowane przez wyrok Sądu I instancji poprzez zasądzenie na jego rzecz wszelkich opłat i odsetek z tytułu prowadzenia tej linii kredytowej – czyli tych należności, które z jego rachunku były pobierane bez podstawy, niewątpliwie natomiast dokonywane na tym rachunku wpłaty z tytułem „spłata” były dokonywane na rachunek bieżący, pozostawały więc w dyspozycji posiadacza rachunku, tak więc twierdzenia w tym zakresie jako w sposób oczywisty dowolne nie można było przyjąć za przyznane nawet pomimo braku jasnego stanowiska banku. Również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o postępowaniu uproszczonym są niezasadne, bowiem w przedmiotowa sprawie z uwagi na jej zawiłość został na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 505(1);art. 505(1) § 3)">art. 505 1 § 3 k.p.c.</a> zmieniony tryb postępowania na zwykły, tym samym przytoczone w apelacji zarzuty nie mają zastosowania – przywołanych przepisów nie stosuje się w postępowaniu zwykłym. Z tych wszystkich względów, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, apelacja podlegała oddaleniu. </div>