III FZ 526/22

SENTENCJA Dnia 5 października 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 763/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 10 stycznia 2022 r., nr SKO.410.212.2021 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem 23.08.2022 r. o sygn. I SA/Gd 763/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę J. R. (dalej: skarżący), na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 10.01.2022 r., nr SKO.410.212.2021, wydaną w przedmiocie ulgi płatniczej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 58 § 1 pkt 3 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. 2.1. Zarządzeniem z 12.07. 2022 r. WSA w Gdańsku zobowiązał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL z pouczeniem, że nieuzupełnienie braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi. Pod tym samym rygorem wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Zarządzenia doręczono skarżącemu 18.07.2022 r. Skarżący uiścił wpis od skargi, natomiast nie uzupełnił braku formalnego skargi. 2.2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucając skargę wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zawierało prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie. Zostało ono doręczone skarżącemu 18.07.2022 r. na adres do doręczeń wskazany w skardze. Mając na uwadze, że w wyznaczonym terminie skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi, WSA w Gdańsku na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. odrzucił wniesioną skargę. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, w którym domagał się jego uchylenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wezwanie sądowe wypełnił uiszczając wpis od skargi, natomiast wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL uznał za pomyłkę, ponieważ sprawa nie dotyczyła w jego ocenie osoby lecz przedsiębiorstwa, gdzie przy nazwisku i adresie wskazany był numer NIP. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie jest zasadne i dlatego podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do art. 49 § 2 p.p.s.a., jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 p.p.s.a.). Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). O wymogach pism procesowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi art. 45 i kolejne p.p.s.a. Jednym z wymogów jest - w myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a.- wymóg, zgodnie z którym gdy pismo jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Niespełnienie któregokolwiek z wymogów, o których mowa w art. 45 i następnych p.p.s.a., stanowi brak formalny pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarga jest pismem procesowym, a więc - zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., winna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Nie każdy brak formalny skargi może być podstawą do jej odrzucenia. Kluczowa w tym aspekcie jest art. 49 § 1 p.p.s.a., według którego przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia braku formalnego pisma, jeżeli nie może ono otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Nie każdy zatem brak formalny powoduje potrzebę wezwania strony do jego uzupełnienia, lecz tylko taki, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu. Podobny pogląd jest dominujący również w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów powszechnych, brak formalny pisma polegający na niewskazaniu numeru PESEL w większości przypadków nie stanowi braku uniemożliwiającego nadanie sprawie dalszego biegu. Podobne stanowisko prezentuje w szeregu orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienia NSA z: 20.01.2020 r. II OZ 18/20; 19.06.2020 II OZ 343/20 i II OZ 344/20; 16.02.2021 r. II OZ 75/21; 5.10.2021 r. I OZ 312/21). W orzeczeniach tych Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że obowiązek wskazywania w pierwszym piśmie w sprawie numeru PESEL wprowadzono na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z 12.04.2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 934, dalej: ustawa nowelizująca). W uzasadnieniu projektu ww. ustawy wskazano (Sejm RP VIII Kadencji, nr druku 3260) wymóg wskazania numeru PESEL ma na celu zapewnić lepszą identyfikację stron lub innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego (zob. NSA z 7.11.2019 r., II OZ 999/19). W kontrolowanej sprawie organ dysponował numerem PESEL skarżącego, przez co podstawowy cel, a zarazem i wymóg ustawy nowelizującej w omawianym zakresie został spełniony. Powyższe stanowisko nawiązuje do zasady szybkości postępowania sądowego w powiązaniu z zasadą ekonomii procesowej. Nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2.04.1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny. Koresponduje z tym także dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy muszą, stosując przepisy proceduralne, unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (wyrok ETPC z 11.10.2018 r., 65379/13, [...], LEX nr 2602618). Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że niepodanie przez skarżącego w skardze jego numeru PESEL nie jest brakiem, który mógłby stanowić przesłankę do odrzucenia skargi wobec nieuzupełnienia tego braku w wyznaczonym terminie, szczególnie w sytuacji, w której numer ten znajduje się w dokumentach zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego, podlegającego kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszym postępowaniu i znanym Sądowi w chwili wydania postanowienia (art. 133 § 1 w związku z art. 166 i art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 2432 ustawy z 17.11.1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.). W aktach administracyjnych dotyczących skarżącego przy oświadczeniu o stanie majątkowym jest wskazany numer PESEL, który jest tożsamy z numerem PESEL wskazanym przez skarżącego w rozpoznawanym zażaleniu (k. 29 akt sądowych). Brak formalny skargi w postaci niewskazania w jej treści numeru PESEL nie był zatem brakiem, wskutek zaistnienia którego skarga w tej sprawie nie mogła otrzymać prawidłowego biegu. W kontrolowanej sprawie nie zachodzi żadna wątpliwość co do osoby skarżącego. W konsekwencji, nie zachodziła podstawa do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zażalenie zasługuje więc na uwzględnienie. 4.2. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Sędzia NSA Stanisław Bogucki