VI Ca 74/22

<p>Sygn. akt VI Ca 74/22</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 13 października 2022 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Olsztynie VI Wydział Cywilny Rodzinny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>Sędzia Hanna Niewiadomska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 13 października 2022 r. w Olsztynie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">P. D.</span> </p> <p>przeciwko mał. <span class="anon-block">N. D.</span> </p> <p>mał. <span class="anon-block">D. D.</span> reprezentowanych przez matkę <span class="anon-block">K. B. (1)</span> </p> <p>o obniżenie alimentów</p> <p>na skutek apelacji małoletniej pozwanej mał. <span class="anon-block">N. D.</span>, małoletniego pozwanego mał. <span class="anon-block">D. D.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Giżycku</p> <p>z dnia 14 lutego 2022 roku, sygn. akt III RC 244/20</p> <p>1.  Zmienia zaskarżony wyrok o tyle, że obniża wskazane tam alimenty do kwot po 250 ( dwieście pięćdziesiąt ) zł na każdego małoletniego pozwanego poczynając od dnia 13 października 2022r.</p> <p>2.  W pozostałej części apelacje małoletnich pozwanych oddala.</p> <p>3.  Koszty procesu za instancję odwoławczą między stronami wzajemnie znosi.</p> <p>4.  Zasądza od skarbu państwa Sądu Rejonowego w Giżycku na rzecz adwokata <span class="anon-block">T. S.</span> 738 zł (w tym podatek VAT w wysokości 138 zł ) za reprezentowanie pozwanych z urzędu w postępowaniu odwoławczym.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VI Ca 74/22</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z 14 lutego 2022 r. wydanym w sprawie III RC 244/20 z powództwa <span class="anon-block">P. D.</span> przeciwko małoletnim <span class="anon-block">N. D.</span> i <span class="anon-block">D. D.</span> reprezentowanym przez przedstawicielkę ustawową <span class="anon-block">K. B. (1)</span> o obniżenie alimentów, Sąd Rejonowy w Giżycku obniżył alimenty od powoda na rzecz małoletnich z kwoty 400 zł do kwoty 150 zł miesięcznie, ustalonych wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w Giżycku z 23 stycznia 2017 r. w sprawie III RC 303/16. W pozostałej części powództwo oddalił.</p> <p>Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożyła przedstawicielka ustawowa małoletnich co do punktu I w części obniżającej alimenty i zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:</p> <p>a)  naruszenie przepisów postępowania procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceną materiału dowodowego, a w konsekwencji czego niewłaściwe ustalenia, iż maksymalną kwotą, jaką jest w stanie obecnie ponieść powód tytułem alimentów na rzecz dzieci są kwoty po 150 zł miesięcznie,</p> <p>b)  błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że ustalone kwoty alimentów po 150 zł miesięcznie, na każde dziecko są adekwatne do sytuacji życiowej powoda, a jednocześnie rekompensują usprawiedliwione potrzeby małoletnich pozwanych, zwłaszcza w kontekście obecnej sytuacji gospodarczej.</p> <p>W konsekwencji wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa o obniżenie alimentów w całości, orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego wg norm przepisanych oraz o zasądzenia na rzecz pełnomocnika przedstawiciela małoletnich pozwanych wynagrodzenia za pomoc prawną sprawowaną z urzędu. Z ostrożności procesowej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> wniosła o nieobciążanie pozwanych kosztami procesu.</p> <p>Powód wniósł o oddalenie apelacji i ustalenie, że każda ze stron ponosi koszty związane z jej udziałem w sprawie we własnym zakresie ewentualnie o nieobciążanie powoda kosztami sądowymi.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja pozwanych okazała się częściowo zasadna.</p> <p>Wprawdzie Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne, zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, które Sąd Okręgowy co do zasady podziela, ale wyciągnął niewłaściwe wnioski wynikające z tych ustaleń, które budzą wątpliwości i jako takie nie zasługują na akceptację. W sprawie niniejszej nastąpiła istotna zmiana po stronie zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. W ocenie Sądu Odwoławczego zmiana choć istotna, uzasadniała uwzględnienie apelacji strony pozwanej w części.</p> <p>Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> zwrócić uwagę należy, iż przepis ten stanowi zasadniczą podstawę prawną, określającą kompetencje sądu w zakresie oceny materiału procesowego. Na tej podstawie sąd porównuje i waży walor wiarygodności poszczególnych dowodów oferowanych przez strony i ich wartość (moc dowodową) dla poczynienia ustaleń istotnych dla sprawy. Przypomnieć należy, iż Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że postawienie zarzutu obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> nie może polegać na zaprezentowaniu przez stronę skarżącą stanu faktycznego przyjętego przez nią na podstawie własnej oceny dowodów; strona skarżąca może tylko wykazywać, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, że sąd rażąco naruszył ustanowione w wymienionym przepisie zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów i że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Strona musi wykazać, że ocena ta nie da się pogodzić z zasadami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego lub też jest oceną niepełną, bo nie biorącą pod rozwagę w ramach jej dokonywania, istotnej części materiału procesowego.</p> <p>Sąd Odwoławczy przyjął w większości ustalenia faktyczne i poglądy prawne Sądu I instancji, zawarte w pisemnym uzasadnieniu wyroku jako własne. Dokonał jedynie odmiennej oceny co do faktycznych możliwości udziału powoda w kosztach utrzymania małoletnich dzieci, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku.</p> <p>W pierwszej kolejności należy wskazać, iż Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż nastąpiła w sytuacji stron zmiana stosunków, będąca istotną, w rozumieniu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 138)">art. 138 k.r.o.</a> Zmianą stosunków w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 138)">art. 138 k.r.o.</a> jest każda zmiana stosunków zarówno po stronie zobowiązanego jak i uprawnionego. Taką zmianą może być zwiększenie lub zmniejszenie potrzeb uprawnionego, ale też zwiększenie lub zmniejszenie możliwości zarobkowych zobowiązanego. Do zmiany sytuacji majątkowej dochodzi także w przypadku zmiany dochodów stron, przesunięć w ich majątku; zwiększenia się, bądź zmniejszenia koniecznych wydatków i kosztów utrzymania; uzyskania nowych możliwości zarobkowania, bądź też w przypadku utraty dotychczasowych a także w przypadku zwiększenia się, bądź zmniejszenia liczby osób pozostających na ich utrzymaniu. Te przesłanki wyznaczają zakres obowiązku alimentacyjnego, muszą więc zostać ustalone w postępowaniu o zmianę wysokości alimentów. Reasumując - bez ustalenia aktualnych potrzeb powoda i możliwości majątkowych i zarobkowych pozwanego nie byłoby możliwe stwierdzenie, czy doszło do istotnej zmiany stosunków, uzasadniającej zmianę orzeczenia w przedmiocie alimentów. Przedmiotem badania jest zawsze okres od ostatniego wyroku, ugody, bądź umowy ustalającej wysokość alimentów.</p> <p>Zasadne i zgodne z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 135)">art. 135 k.r.o.</a> - jest oparcie się na możliwościach zarobkowych zobowiązanego, a nie tylko na jego aktualnych zarobkach. Zakres obowiązku alimentacyjnego może i powinien być większy od wynikającego z faktycznych zarobków i dochodów zobowiązanego, jeśli przy pełnym i właściwym wykorzystaniu jego sił i umiejętności zarobki i dochody byłyby większe, a istniejące warunki społeczno-gospodarcze i ważne przyczyny takiemu wykorzystaniu nie stoją na przeszkodzie (por. orzeczenie SN z dnia 9 stycznia 1959 r. 3 CR 212/59, OSPiKA 1960, poz. 41) – (wyrok z 1975.05.16 III CRN 48/75). W doktrynie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460060052" title="Dekret z dnia 22 stycznia 1946 r. - Prawo rodzinne - Dz. U. z 1946 r. Nr 6, poz. 52 ()">prawa rodzinnego</a> występuje jednolity pogląd, że alimenty na rzecz osoby uprawnionej powinny być ustalane na takim poziomie, aby nie spowodować stanu niedostatku osób zobowiązanych do alimentacji.</p> <p>Analizując uzasadnienie zarzutów apelacji można dopatrzeć się w nich wskazania istotnych przyczyn dla których ocena dowodów i wyciągnięte z nich wnioski powinny zostać uznane za wadliwe.</p> <p>Racje ma skarżąca, że Sąd Rejonowy nie dokonał właściwej wagi aktualnej sytuacji majątkowej i zarobkowej powoda. Choć ustalił, przy bezspornym stanie faktycznym, że uległ on wypadkowi, w konsekwencji czego aktualnie jest niezdolny do powrotu do pełnej aktywności zawodowej, to jednak sytuacji finansowej powoda - nie nadał należnej wagi. Rzeczywiście sytuacja powoda w związku z jego wypadkiem ulegała zmianie. Przed wypadkiem zarabiał 3.000 zł - 4.000 zł. Teraz ze wszystkimi świadczeniami jest to kwota 1.700 zł. Spadek wysokości dochodów o około 50%, nie może automatycznie rzutować obniżeniem alimentów o taki sam procent, a nawet wyższy. Dlatego, nie można zaakceptować poglądu Sądu Rejonowego, co do konieczności utrzymania małoletnich dzieci na poziomie 150 zł jako udziału powoda w zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb małoletnich dzieci.</p> <p>Podkreślenia wymaga, że powód prowadzi wspólne gospodarstwo z drugą żoną, która posiada <span class="anon-block">(...)</span> własnych dzieci. Małżonkowie mają wspólne <span class="anon-block">(...)</span> dziecko. Łącznie dochód w rodzinie powoda to około 5.550 zł. Powód otrzymuje, choć nieregularnie wsparcie ze strony siostry, która przekazuje mu 200 zł - 500 zł oraz ze strony matki, która przyrządza mu obiady. Jednocześnie z związku z wypadkiem, powód otrzymał tytułem odszkodowania kwotę 10.000-15.000 zł, co miało miejsce w 2020 r. Z uwagi z przymusowym egzekwowaniem świadczenia alimentacyjnego, komornik z powyższej kwoty pobrał 8.000 zł. Skutkowało to całkowitą spłatą zadłużenia alimentacyjnego (k. 255). Do ogólnych dochodów należy również doliczyć fakt prawnego sformalizowania związku małżeńskiego powoda i jego partnerki, co umożliwia rodzinie uzyskanie świadczenia związanego z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną tj. kwotę 2.200 zł, co potwierdziła ówczesna życiowa partnerka powoda (k. 191). Do okoliczności tej, Sąd Rejonowy nie odniósł się w swoim uzasadnieniu i nie nadał temu dowodowi właściwej oceny, co niewątpliwie miało wpływ na ostateczny wynik sprawy.</p> <p>Nie może budzić wątpliwości, że sytuacja w której znalazł się powód jest bardzo trudna. Stan zdrowia powoda choć bardzo poważny, rokuje poprawę stąd przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. Przykładem jest fakt, że powód pracuje sprzątając w hotelu (sieć <span class="anon-block"> hoteli (...)</span> k. 219). Za godzinę otrzymuje 9,40 zł. Sąd ma na uwadze, że dolegliwości oczu są utrwalone, a poprawa widzenia jest wykluczona. To jednak, brak widzenia i ogólny stan zdrowia nie uniemożliwia mu zarobkowania. Sąd zdaje sobie sprawę, że jest to praca o charakterze raczej symbolicznym i może być traktowana w formie rehabilitacji powoda służąca poprawie kondycji fizycznej zobowiązanego. Niemniej jednak, powód otrzymuje za nią wynagrodzenie. A okoliczność tę, Sąd Rejonowy całkowicie pominął w pisemnych motywach swojego rozstrzygnięcia.</p> <p>Jeśli chodzi o sytuację majątkową przedstawicielki ustawowej, to ważne jest, że matka małoletnich pracuje i zarabiam 2.200 zł, a łączny koszt utrzymania około 2.000 zł z kredytem. Dzieci małoletnich stron są wzorowymi uczniami. Uczęszczają na dodatkowe zajęcia z języka angielskiego, a syn dodatkowo na piłkę nożną. Każde z dzieci objęte jest opieką ortodontyczną. Koszt utrzymania dzieci zwiększył się nieznacznie tj. o opłaty na kwotę 75 zł</p> <p>Z powyższych względów istnieją podstawy do obniżenia alimentów należnych małoletnim z kwoty po 400 zł miesięcznie do wysokości po 250 zł miesięcznie. Niewątpliwie, w okolicznościach niniejszej sprawy - poddając ponownej pełnej ocenie materiał dowody, w przekonaniu Sądu wystąpiły uzasadnione obiektywne czynniki zewnętrzne mające wpływ na sytuację powoda, ostatecznie skutkujące obniżeniem jego udziału w kosztach utrzymania wspólnych małoletnich dzieci. Niemniej jednak, nawet w powyższym stanie faktycznym, cały ciężar utrzymania wspólnych dzieci, nie powinien zostać przerzucony na pozwaną.</p> <p>Mając zatem na uwadze powyższe konstatacje, Sąd Odwoławczy doszedł do wniosku, że zaskarżone orzeczenie podlega korekcie na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> w zakresie omówionym, a dalej idąca apelacja jako pozbawiona podstaw podlegała oddaleniu na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> mając na uwadze przedmiot toczącego się postępowania, sytuację materialną i rodzinną stron.</p> <p>Na mocy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia opłat przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i w związku z tym, Sąd zasądził ze Skarbu Państwa (SR w Giżycku) adw. <span class="anon-block">T. S.</span> wynagrodzenie w wysokości 738 zł, w tym kwotę 138 zł podatku Vat.</p> <p>Sędzia Hanna Niewiadomska</p> </div>