I SA/Gd 469/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. oraz S. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok postanawia odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Wnioskami z dnia 12 czerwca 2009 r. złożonymi na formularzach PPF S. oraz E. małżonkowie B. zwrócili się do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie ich od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Państwo B. wyjaśnili, iż znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, bowiem na utrzymanie trzyosobowego gospodarstwa domowego dysponują jedynie kwotą 1 951,71 zł miesięcznie. Ich miesięczne wydatki obejmują opłaty za energię elektryczną (ok. 150 zł), abonament telewizyjny (60 zł), abonament telefoniczny (28,06 zł), gaz (ok. 19 zł), czynsz mieszkaniowy (ok. 800 zł), bilet miesięczny córki (71,84 zł), zakup leków (300 zł), co łącznie daje kwotę około 1 428,90 zł. Wydatki na zakup podręczników akademickich i materiałów biurowych dla córki oraz niezbędnej odzieży, choć dokonywane co pewien czas powodują konieczność wcześniejszego zarezerwowania środków (odpowiednio: 22,50 zł, 10 zł i 20 zł). To wszystko sprawia, że łączna kwota miesięcznych wydatków wynosi 1 481,40 zł. Na zakup wyżywienia oraz artykułów codziennej potrzeby pozostaje wnioskującym kwota ok. 470 zł i jest ona niewystarczająca. W dalszej części wniosku, w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawcy wskazali, że wraz z córką, która jest właścicielką zajmowanego przez nich mieszkania, prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Dalej małżonkowie oświadczyli, że nie posiadają nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz wartościowych przedmiotów. Do wniosków załączono dokumenty świadczące o wysokości otrzymywanych emerytur, ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania (energia, woda, internet, gaz oraz telefon) oraz o stanie ich zdrowia. W ocenie referendarza zawarte we wniosku oświadczenie nie było wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, dlatego zarządzeniem z dnia 14 lipca 2009 r. zostali oni zobowiązani do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez siebie i pozostającą z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym córkę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób oświadczenia w tym przedmiocie, (2) oświadczenia złożonego przez córkę skarżących w przedmiocie nie osiągania jakichkolwiek dochodów; jeżeli zaś osiąga ona dochody – podania ich źródła oraz miesięcznej wysokości brutto i netto wraz z dowodami okoliczności te potwierdzającymi, (3) dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków związanych z zakupem leków, (4) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżących, ich córkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W odpowiedzi, pismem z dnia 16 lipca 2009 r., S. i E. B. oświadczyli, iż od czerwca 2009 r. posiadają jedynie konto w Banku "A" (historia operacji za okres od 2009-06-01 do 2009-07-16 została załączona), zaś ich córka obecnie studiuje i nie osiąga żadnych dochodów (załączono oświadczenie A. B. w tym przedmiocie). Państwo B. wyjaśnili, iż z braku środków zakupują tylko leki niezbędne do utrzymania życia, na które nie mają faktur. Poprzednie faktury znajdują się dokumentach składanych do Urzędu Skarbowego. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 469/09 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu S. B. oraz E. B. oświadczyli, iż ich zdaniem nie słuszne jest zaliczenie do wysokości osiąganych przez nich dochodów otrzymanego z KRUS zasiłku pogrzebowego w kwocie 6 371,22 zł z tytułu śmierci H. B. Pieniądze, które zostały im przyznane po pogrzebie zostały przelane synowi celem zwrotu zaciągniętej u niego na organizację pogrzebu pożyczki, pozostałe 2000 zł wydano na kamieniarza. Do sprzeciwu załączono kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu H. B. oraz kserokopię decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznającą zasiłek pogrzebowy po zmarłej w dniu 2 lipca 2009 r. H. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Przytoczone powyżej przepisy stanowią jednak odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Tutejszy Sąd podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (GZ 64/04), zgodnie z którym udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podkreślić należy, że to rzeczą wnoszącego o przyznanie prawa pomocy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Dlatego to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu S. i E. B. nie złożyli wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny ich sytuacji finansowej, nie wyjaśnili również wszelkich niejasności. Co prawda skarżący wykazali z jakiego źródła i na jaki cel 10 lipca 2009 r. wpłynęła na ich konto kwota 6 371,22 zł oraz w przyczynę dokonanych tego samego dnia przelewów na rzecz P. B. i S. B., jednak wątpliwość Sądu odnośnie rzeczywistego stanu majątkowego wnioskujących budzi brak spójności ich wyjaśnień. W piśmie z dnia 16 lipca 2009 r. S. i E. B. zapewnili, iż jedynym posiadanym przez nich rachunkiem bankowym jest konto w Banku "A" o nr [...]. Jednak z przedstawionego wyciągu z tegoż konta wynika, iż 10 lipca 2009 r. dokonano przelewu na konto S. B. o nr [...]. W sprzeciwie na postanowienie wydane przez referendarza sądowego S. i E. B. wyjaśnili, że przelew ten dotyczył zapłaty za wykonanie nagrobka, jednak nie zmienia to faktu, że złożone wcześniej zapewnienia o posiadaniu jednego rachunku okazują się nie prawdziwe. Wnioskujący twierdzą, że mają tylko jedno konto, zaś ze złożonych dokumentów wynika co innego. Dodatkowo, do dnia dzisiejszego brak informacji o historii drugiego rachunku i stanie zgromadzonych na nim środków. Ponadto, wnioskodawcy nie odnieśli się w pełni do wezwania Sądu o dokumenty źródłowe. Mianowicie, skarżący wyjaśnili, że ich dorosła córka studiuje i nie osiąga dochodów. Potwierdziła to również córka, A. B., co nie budzi wątpliwości Sądu. W złożonym oświadczeniu brak jest jednak informacji o posiadanym przez nią rachunku bankowym, stanie środków, jego historii, ewentualnie oświadczenia o braku takiego rachunku. Również w przedmiocie posiadania pojazdu mechanicznego w aktach znajduje się jedynie oświadczenie wnioskujących. Brakuje oświadczenia córki w tym przedmiocie. Reasumując, raz jeszcze Sąd pragnie zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy. To S. i E. B. powinni przekonać Sąd o zasadności przyznania im prawa pomocy poprzez przedstawienie dowodów i wyjaśnienie wszelkich wątpliwości. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał średnią wysokość miesięcznych wydatków wskazaną przez wnioskodawców za wiarygodną, jednak brak danych o posiadanych przez nich środkach na drugim koncie nie pozwala na ustalenie pełnego i rzetelnego stanu posiadania przez co nie można ustalić czy zachodzą w tym przypadku przesłanki do przyznania skarżącym prawa pomocy w postaci zwolnienia ich od kosztów sądowych. Sąd przychyla się tym samym do stanowiska zajętego w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2006 r. (Sygn. akt III SA/Wa 3456/05), iż wszelkie wątpliwości dotyczące stanu majątkowego i dochodów wnioskującego należy rozstrzygać na jego niekorzyść. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.