VI ACa 409/21

<p>Sygn. akt <strong> <!-- -->VI ACa 409/21</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 17 października 2022 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Warszawie Wydział VI Cywilny</p> <p>w składzie: sędzia SA Tomasz Pałdyna</p> <p>po rozpoznaniu 17 października 2022 r. w Warszawie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa<span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">E. G. (1)</span> i <span class="anon-block">E. G. (2)</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie</p> <p>z 24 marca 2021 r., sygn. akt XXV C 1894/19</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie począwszy od 19 sierpnia 2019 r. i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiające temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.</p> <p>Sygn. akt <strong> <!-- -->VI ACa 409/21</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>wyroku z 17 października 2022 r.</p> <p>Sprawa niniejsza zainicjowana została pozwem <span class="anon-block"> (...) Bank (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> skierowanym przeciwko <span class="anon-block">E.</span> <span class="anon-block">G.</span> i <span class="anon-block">E. G. (2)</span>. Pod pozwem podpisał się i stronę powodową reprezentował r. pr. <span class="anon-block">M. P.</span> – ustanowiony przez członków zarządu powodowej spółki.</p> <p>W toku procesu doszło do przekształcenia podmiotowego po stronie powodowej: w miejsce dotychczasowego powoda wstąpił <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>. Sąd został o tym fakcie powiadomiony pismem datowanym na 31 lipca 2019 r. (k. 506, k. 620), podpisanym przez radcę prawnego <span class="anon-block">R. K.</span>. Do pisma załączono udzielone mu pełnomocnictwo, o następującym brzmieniu: <span class="anon-block"> (...) Bank (...) spółka akcyjna</span> prawa austriackiego z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>, Austria (…) niniejszym upoważnia radcę prawnego <span class="anon-block">R. K.</span> (…) do występowania w imieniu Banku, lecz na ryzyko i rzecz <span class="anon-block"> (...)</span> 1 Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny (…) w celu kontynuowania procesu do czasu jego prawomocnego zakończenia, w tym do składania środków zaskarżenia i występowania w każdej instancji, składania wszelkich oświadczeń procesowych, wniosków dowodowych i prowadzenia negocjacji zmierzających do dobrowolnego zakończenia sporu ugodą (bez prawa do samodzielnego uznawania zarzutów pozwanego)” (k. 520, 634).</p> <p>Postanowieniem z 19 sierpnia 2019 r. sąd okręgowy zawiesił postępowanie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 1)">art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.</a> i podjął je z udziałem <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>, jako następcy prawnego <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> (k. 597). Postanowienie to doręczono r.pr. <span class="anon-block">R. K.</span> (k. 597v). Jego także – za powoda – powiadomiono o terminie ostatniej rozprawy – 24 marca 2021 r. (k. 788, 816). Temu samemu pełnomocnikowi sąd doręczał po tym czasie korespondencję (k. 793, 800-801, 811-812) i to on zajmował w sprawie stanowisko za powoda (k. 802, 818).</p> <p>Wyrokiem z 24 marca 2021 r. sąd okręgowy uchylił wydany przez siebie nakaz zapłaty i oddalił powództwo (k. 820).</p> <p>Apelację od tego wyroku wywiódł powód, zaskarżając go w całości (k. 850-851). Apelację podpisał adw. <span class="anon-block">K. K.</span>, umocowany – w świetle pełnomocnictwa załączonego do apelacji – do „reprezentowania<span class="anon-block">(...)</span> (…) przed sądami powszechnymi i administracyjnymi wszystkich instnacji, Sądem Najwyższym, sądami polubownymi oraz innymi organami państwowymi, publicznymi i samorządowymi z prawem substytucji” (k. 880). W związku ze zmianą korporacji prawniczej przedstawił następnie pełnomocnictwo udzielone mu przez powodowy bank jako radcy prawnemu – o analogicznym brzmieniu (k. 899).</p> <p>W postanowieniu z 11 lipca 2022 r. tutejszy sąd udzielił pełnomocnikowi powoda 7-dniowego terminu do wykazania, że radca prawny <span class="anon-block">R. K.</span> był umocowany do działania w imieniu i na rzecz powoda, albo do potwierdzenia przez powoda wszystkich czynności procesowych tego pełnomocnika (k. 917). W piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie sądu pełnomocnik strony powodowej wyjaśnił, że jego klient nie potwierdza czynności dokonanych przez radcę prawnego <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">K.</span> (k. 921). Do akt sprawy nie wpłynęło żadne inne pełnomocnictwo, które uprawniałoby tego ostatniego do działania w imieniu i na rzecz powoda.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd apelacyjny zważył, co następuje: </strong> </p> <p>W nauce prawa nie ma zgodności co do charakteru prawnego pełnomocnictwa procesowego. Część autorów traktuje je jako formę rodzajową pełnomocnictwa cywilnoprawnego (tak: Z. Krzemiński, Pełnomocnik w sądowym postępowaniu cywilnym, Warszawa 1971, s. 99; J. Jodłowski, w: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, red. J. Jodłowski i K. Piasecki, Warszawa 1989, s. 202); inni dopatrują się w nim jednostronnej czynności procesowej będącej aktem prawa publicznego (tak <span class="anon-block">J. G.</span>: Pełnomocnictwo procesowe na tle podziału prawa na prywatne i publiczne, PPC 2011, nr 1, s. 26, w ślad za uchwałą Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2012 r., III UZP 3/11). Nie ma natomiast sporu co do tego, że pełnomocnictwo procesowe – jak każdy inny rodzaj przedstawicielstwa, polega na działaniu w imieniu i na rzecz innej osoby: czynność dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (zob. J. Jodłowski, <em> <!-- --> cit</em>., s. 201). Na tym wszak polega istota przedstawicielstwa. Także zatem w przypadku pełnomocnictwa procesowego skutki dotyczyć muszą bezpośrednio mocodawcy (zob. I. Wiszniewska, K. Wiszniewski, Pełnomocnictwo procesowe w sprawach cywilnych, Warszawa 2014 r., s. 11 i nast.). Nie można zatem udzielić pełnomocnictwa do działania w imieniu strony procesu, ale na rachunek (ze skutkami dla) osoby trzeciej. Akt taki nie stanowi pełnomocnictwa w ogóle, w tym również pełnomocnictwa procesowego.</p> <p>Tymczasem, takim właśnie aktem legitymował się radca prawny <span class="anon-block">R. K.</span>, którego upoważniono do występowania w imieniu powoda, ale „na ryzyko i rzecz” imiennie wskazanego w pełnomocnictwie funduszu sekurytyzacyjnego, czyli osoby niebędącej stroną sporu. Jest to figura nieznana prawu procesowemu, niestanowiąca pełnomocnictwa w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 88)">art. 88 k.p.c.</a> Dostrzegając ten problem sąd odwoławczy umożliwił stronie powodowej usunięcie wady umocowania przez złożenie właściwego pełnomocnictwa, bądź potwierdzenie czynności procesowych r. pr. <span class="anon-block">R. K.</span>. Uchybienie to nie zostało jednak wyeliminowane, co każe uznać, że postępowanie przed sądem pierwszej instancji – począwszy od 19 sierpnia 2019 r. – czyli daty postanowienia o podjęciu postępowania z udziałem nowego powoda, dotknięte było nieważnością, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 2)">art. 379 pkt 2 k.p.c.</a>, a co – z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2 k.p.c.</a> – implikowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Kwestia ta nie była wprawdzie podnoszona przez strony: ani w apelacji, ani w odpowiedzi na apelację nie formułuje się zarzutu nieważności postępowania, tym niemniej wada tego rodzaju musi być uwzględniona przez sąd odwoławczy z urzędu (zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego – zasadę prawną z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 i jej uzasadnienie).</p> </div>