IV U 148/22
Sądy powszechne2022-10-19
Sygnatura
IV U 148/22
Data orzeczenia
2022-10-19
Rodzaj
SENTENCE
Sędziowie
Tomasz Koronowski (PRESIDING_JUDGE)
Podstawa prawna
Streszczenie
Praca traktorzysty była pracą w szczególnych warunkach, jeśli była wykonywana tylko w transporcie.
Treść orzeczenia
<p>Sygn. akt IV U 148/22</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 19 października 2022 r.</p>
<p>Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p>
<p>w składzie następującym:</p>
<p>Przewodniczący: sędzia Tomasz Koronowski</p>
<p>Protokolant: stażysta Paulina Wieczorek</p>
<p>
<strong>
<!-- -->po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. w Elblągu na rozprawie</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->sprawy z odwołania <span class="anon-block">B. G.</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">E.</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->z dnia 14 grudnia 2021 r., znak <span class="anon-block"> (...)</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->o rekompensatę z tytułu pracy w szczególnych warunkach</strong>
</p>
<p>I.
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy <span class="anon-block">B. G.</span> prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach od dnia 17 września 2021 r.;</p>
<p>II.
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">E.</span> na rzecz <span class="anon-block">B. G.</span> kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu – kosztów zastępstwa procesowego;</p>
<p>III.
stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.</p>
<p>Sygn. akt IV U 148/22</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Ubezpieczony <span class="anon-block">B. G.</span> odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">E.</span> z dnia 14 grudnia 2021r., znak <span class="anon-block"> (...)</span>, którą organ rentowy odmówił mu prawa do rekompensaty z tytuł utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.</p>
<p>W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że organ rentowy bezpodstawnie przyjął, że prace wykonywane w <span class="anon-block"> (...) Zakład (...)</span> oraz w <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> były pracami stricte związanymi z branżą rolniczą. Skarżący podkreślił, że wykonywał prace wyłącznie transportowe na stanowisku kierowcy ciągnika kołowego i traktorzysty oraz nie wykonywał prac polowych. Wskazał również, że transportował zboża na export do <span class="anon-block">R.</span> w <span class="anon-block">I.</span>, przewoził paliwa, zwierzęta gospodarskie do ubojni w <span class="anon-block">M.</span> i w <span class="anon-block">O.</span> oraz trzodę chlewną do <span class="anon-block">Z.</span>. W celu wykazania swoich twierdzeń ubezpieczony wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, z jego przesłuchania i z zeznań świadka – żony. Skarżący wniósł o przyznanie rekompensaty i zasądzenie kosztów.</p>
<p>W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany wskazał, że jego zdaniem dokumenty nie potwierdzają, aby w spornych okresach od 15 kwietnia 1986r. do 15 września 1996r. oraz od 16 września 1996r. do 31 grudnia 2008r. skarżący wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace transportowe, lecz w branży rolniczej.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong>
</p>
<p>Ubezpieczony <span class="anon-block">B. G.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span>, w okresie od dnia 15 kwietnia 1986r. do 15 września 1996r. zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy w <span class="anon-block">S.</span> <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">P.</span> <span class="anon-block"> Zakład (...)</span> na stanowisku kierowcy ciągnika kołowego. Było to państwowe gospodarstwo rolne. Skarżący pracował na stanowisku traktorzysty. Stadnina <span class="anon-block">P.</span> składała się z zespołu gospodarstw. W skład tego PGR wchodziły obiekty <span class="anon-block">G.</span>, <span class="anon-block">L.</span>, <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">J.</span>. W tym czasie skarżący nie wykonywał prac polowych. Przewoził opał, nawóz, paliwo, drzewo, paszę, nasiona traw, ziemniaki, węgiel, odwoził tuczniki, transportował zboża i paszę. Był osobą skierowaną do pracy w transporcie.</p>
<p>W 1996r. <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> została sprywatyzowana, w związku z czym w okresie od dnia 16 września 1996r. do dnia 31 maja 2016r. ubezpieczony pracował na stanowisku traktorzysty w <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> Skarżący początkowo, tj. do około 2003 / 2004r., nadal pracował w <span class="anon-block"> zakładzie (...)</span>, w niezmienionym charakterze, tj. jako traktorzysta przy pracach transporotowych, w pełnym wymiarze czasu pracy, a następnie zaczął wykonywać również prace polowych, co było związane z przejściem do <span class="anon-block"> zakładu (...)</span>.</p>
<p>Pomiędzy <span class="anon-block"> Gospodarstwem (...)</span>, gdzie znajdowała się duża obora, a <span class="anon-block"> (...)</span>, była spora odległość. Skarżący był osobą oddelegowaną do jazdy zestawem ciągnik plus przyczepa lub dwie przyczepy pomiędzy tymi obiektami na zasadzie transportu i zaopatrzenia. Ubezpieczony poruszał się ciągnikiem <span class="anon-block">marki Z.</span>. W okresie do 2003r. nie zlecano mu prac polowych, nawet w przypadku ich nasilenia, kiedy to korzystano z pomocy byłych pracowników. Skarżący był jedynym traktorzystą, który jeździł logistycznie od punktu A do punktu B. W tym okresie ubezpieczony przewoził głównie paszę dla zwierząt, ale również transportował zwierzęta, przewoził różne przedmioty między gospodarstwami. Poruszał się głównie drogami publicznymi. Skarżący poruszał się pomiędzy wszystkimi obiektami, tj. <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, <span class="anon-block">L.</span>, <span class="anon-block">K.</span>, <span class="anon-block">G.</span>. Dopiero, gdy ubezpieczony przeszedł do <span class="anon-block"> zakładu (...)</span> w 2003 / 2004r. musiał wykonywać wszystkie zlecone mu prace, również polowe. W tym okresie został wysłany na szkolenie z chemizacji rolnictwa. W latach 2004-2021r. zajmował się głównie uprawą pól. Zajmował się również transportem, ale i pracował na polach na ciągnikach gąsienicowych. W tym okresie zakres prac ubezpieczonego zależał od bieżących potrzeb gospodarstwa i pory roku.</p>
<p>W okresie od dnia 1 czerwca 2016r. do dnia 20 września 2021r. skarżący był zatrudniony w <span class="anon-block"> firmie (...) Sp. z o.o.</span> na stanowisku traktorzysty.</p>
<p>(bezsporne co do okresów zatrudnienia, a ponadto świadectwa pracy w aktach ZUS, zaś odnośnie charakteru pracy – zeznania skarżącego z rozprawy z dnia 19 października 2022r., także w związku z jego wcześniejszymi wyjaśnieniami, zeznania świadków <span class="anon-block">J. G.</span> i <span class="anon-block">G. W.</span> z rozprawy z dnia 11 maja 2022r., <span class="anon-block">P. L.</span> z rozprawy z dnia 14 września 2022r. i <span class="anon-block">K. J.</span> z rozprawy z dnia 19 października 2022r.)</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.</p>
<p>Jak wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 21;art. 21 ust. 1)">art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych</a> (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 1340) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz.U. z 2022r., poz. 504 ze zmianami; dalej: ustawa emerytalna), wynoszący co najmniej 15 lat.</p>
<p>Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy emerytalnej.</p>
<p>W myśl art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy emerytalnej.</p>
<p>Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31 marca 2016r., III AUa 1899/15, LEX 2044406).</p>
<p>Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 2;art. 2 pkt. 5;art. 21;art. 21 ust. 1)">art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych</a> formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.:</p>
<p>1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej,</p>
<p>2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy emerytalnej, wynoszącego co najmniej 15 lat.</p>
<p>Przesłanką negatywną zawartą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 21;art. 21 ust. 2)">art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych</a> jest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy emerytalnej.</p>
<p>Skoro zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 23)">art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych</a> rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy emerytalnej kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999r., to warunek sformułowany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 21;art. 21 ust. 2)">art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych</a> należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej piętnastoletni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust. 1 i 3 ustawy emerytalnej, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 3;art. 3 ust. 1;art. 3 ust. 3)">art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych</a>.</p>
<p>Stosownie natomiast do art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Z kolei przepis art. 32 ust. 4 tej samej ustawy stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.; dalej również: rozporządzenie RM z lutego 1983r.).</p>
<p>Z przepisu § 1 przywołanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.</p>
<p>Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Rozporządzenie RM z lutego 1983r. w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.</p>
<p>Natomiast <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20112371412" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe - Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1412 ()">rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe</a> (Dz.U. Nr 237 poz. 1412) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia.</p>
<p>W myśl § 21-23 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.</p>
<p>Dla rozstrzygnięcia spornej kwestii zasadnym stało się zatem ustalenie, czy praca wykonywana przez wnioskodawcę w powyższym okresie była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych, o jakich mowa w cytowanych wyżej przepisach.</p>
<p>W ocenie Sądu Okręgowego analiza zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawę do stwierdzenia, iż wnioskodawca, będąc zatrudniony w spornym zakładzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy transporcie, będąc kierowcą ciągnika. Prace te są wymienione w wykazie A dział VIII poz. 3 stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.</p>
<p>Wynikające z wykazu A stanowiącego załącznik do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2013r. III AUa 1370/12 LEX nr 1339369). Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983r. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011r. I UK 393/10).</p>
<p>Sporne w sprawie jest zaliczenie do okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia ubezpieczonego w <span class="anon-block"> (...) Zakład (...)</span> od 15 kwietnia 1986r. do 15 września 1996r. na stanowisku kierowcy ciągnika kołowego oraz w <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> od 16 września 1996r. około 2003 / 2004r. na stanowisku traktorzysty, w których to okresach skarżący – jak twierdzi – wykonywał tylko prace w transporcie.</p>
<p>Rozważając kwestię, czy praca ubezpieczonego w powyższych okresach może być kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych, trzeba mieć na uwadze, że praca na stanowisku kierowcy ciągników, kombajnów i pojazdów gąsienicowych są wymienione w rozporządzeniu RM z lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w Wykazie A, w Dziale VIII (w transporcie i łączności) pod poz. 2. Ponadto stanowisko pracy zajmowane przez ubezpieczonego zostało wymienione w przepisach resortowych zawartych w Wykazie B, Dziale VIII, poz. 3, punkt 1 Załącznika do Zarządzenia numer 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 31 marca 1988r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wymieniono tam bowiem pracę kierowców ciągników kołowego.</p>
<p>Sąd oczywiście dostrzega, iż pracodawcy ubezpieczonego prowadzili działalność rolniczą, co ma istotne znacznie dla oceny charakteru pracy ubezpieczonego, niemniej jednak w ocenie Sądu w niniejszej sprawie należało wziąć pod uwagę również okoliczności, które wpływają na możliwość zakwalifikowania pracy ubezpieczonego jako pracy w warunkach szczególnych w branży transportowej.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy podziela pogląd Sądu Najwyższego, iż nie można bezwzględnie zadekretować, że pracownik zatrudniony w innej branży nigdy nie wykonywał pracy w szkodliwych warunkach, czyli w takich samych, jakie miał pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach na stanowisku określonym dla danej branży przemysłu w rozporządzeniu. Na tę sytuację zwraca się uwagę w orzecznictwie (por. wyroki Sądu Najwyższego z 3 czerwca 2008r., I UK 381/07, LEX nr 494112, z 25 września 2008r., II UK 1/08, LEX nr 784938, z 6 lutego 2014r., I UK 314/13, z 26 marca 2014r. II UK 368/13).</p>
<p>Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 kwietnia 2018r. I UK 86/17 (LEX nr 2549194), zasadą jest to, że przynależność pracodawcy do określonej gałęzi przemysłu ma znaczenie istotne i nie można dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia RM z lutego 1983r., wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały przypisane w tym akcie prawnym (na zasadę tę wskazuje się w pierwszej kolejności w wyrokach Sądu Najwyższego wyżej wskazanych). Jeżeli uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia konkretnej pracy wynika z własnej jej branżowej specyfiki, to należy odmówić tego szczególnego waloru pracy wykonywanej w innym dziale.</p>
<p>Natomiast wyjątek może być uprawniony w sytuacji, gdy stopień szkodliwości, czy uciążliwości danego rodzaju pracy nie wykazuje żadnych różnic w zależności od branży, w której jest wykonywana. Wówczas brak jest podstaw do zanegowania świadczenia jej w warunkach szczególnych tylko dlatego, że w załączniku do rozporządzenia RM z lutego 1983r. została przyporządkowana do innego działu. Jeżeli bowiem pracownik w ramach swoich obowiązków stale i w pełnym wymiarze czasu pracy narażony był na działanie tych samych czynników, na które narażeni byli pracownicy innego działu, w ramach którego to działu takie same prace zaliczane są do pracy w szczególnych warunkach, to zróżnicowanie tych stanowisk pracy musiałoby być uznane za naruszające zasadę równości w zakresie uprawnień do ubezpieczenia społecznego pracowników wykonujących taką samą pracę (por. wyroki Sądu Najwyższego z 6 lutego 2014r., I UK 314/13, z 26 marca 2014r., II UK 368/13).</p>
<p>W wyroku z dnia 27 czerwca 2018r. I UK 168/17 (LEX nr 2565795) Sąd Najwyższy wskazał, że może się zdarzyć, iż konkretny zakład pracy wykonywał zadania całkowicie odpowiadające innemu działowi gospodarki, a co za tym idzie, szkodliwość prac wykonywanych w ramach realizacji tych zadań w pełni odpowiadała szkodliwości pracy przyporządkowanej do innej branży. Decydujące znaczenie w tym przypadku ma zaś to, czy pracownik w ramach swoich obowiązków stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był narażony na działanie tych samych szkodliwych czynników, na które narażeni byli pracownicy innego działu gospodarki, w ramach którego takie same prace zaliczane są do prac w szczególnych warunkach.</p>
<p>Biorąc również pod uwagę treść art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości psychofizycznej dla zdrowia ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, należy przede wszystkim stwierdzić, czy konkretne stanowisko narażone jest na ekspozycję na czynniki szkodliwe w różnym stopniu w zależności od tego, w którym dziale przemysłu jest umiejscowione. Jeżeli bowiem uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia konkretnej pracy wynika właśnie z jej branżowej specyfiki, to należy odmówić tego szczególnego waloru pracy wykonywanej w innym dziale gospodarki. Natomiast w sytuacji, gdy stopień szkodliwości lub uciążliwości danego rodzaju pracy nie wykazuje żadnych różnic w zależności od branży, w której jest ona wykonywana, brak jest podstaw do zanegowania świadczenia jej w warunkach szczególnych tylko dlatego, że w załączniku do rozporządzenia została przyporządkowana do innego działu przemysłu. Jeżeli bowiem pracownik w ramach swoich obowiązków stale i w pełnym wymiarze czasu pracy narażony był na działanie tych samych czynników, na które narażeni byli pracownicy innego działu, w ramach którego to działu takie same prace zaliczane są do pracy w szczególnych warunkach, to zróżnicowanie tych stanowisk pracy musiałoby być uznane za naruszające zasadę równości w zakresie uprawnień do ubezpieczenia społecznego pracowników wykonujących taką samą pracę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2018r. II UK 64/17, LEX nr 2488694)</p>
<p>Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, trzeba stwierdzić, że warunki, w jakich ubezpieczony wykonywał pracę kierowcy ciągnika są tożsame do warunków wykonywania pracy kierowcy ciągnika w transporcie. Wynika to stąd, że ubezpieczony kierował ciągnikiem w związku z przewożeniem towarów w ruchu drogowym. Ze zgodnych zeznań ubezpieczonego i świadków wynika, że <span class="anon-block"> (...) Zakład</span> w <span class="anon-block">G.</span>, a następnie <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> miały szeroki zakres działalności. W skład <span class="anon-block"> gospodarstwa (...)</span> wchodziły mniejsze obiekty, oddalone od siebie znacznymi odległościami. Głównym obiektem technicznym było gospodarstwo <span class="anon-block">L.</span>, położne nieopodal <span class="anon-block"> gospodarstwa (...)</span>. Było jeszcze <span class="anon-block"> gospodarstwo (...)</span>, w którym była obora, oraz największa obora, która znajdowała się obiekcie <span class="anon-block">G.</span>.</p>
<p>W <span class="anon-block">G.</span> znajdowała się obora, w której trzymano krowy w ilości około 300 sztuk. W sumie gospodarstwo posiadało około 1000 zwierząt. Zwierzęta musiały dostawać treściwe pasze, a te były przygotowywane w obiekcie w <span class="anon-block">L.</span>. Przewozem tych pasz zajmował się właśnie ubezpieczony. To on był delegowany do transportu logistycznego. W związku z tak dużą ilością zwierząt i brakami kadrowymi ubezpieczony również zabierał inne rzeczy potrzebne do produkcji w innych obiektach, np. z obiektu w <span class="anon-block">K.</span>. Zajmował się również przewożeniem zwierząt z jednego obiektu do drugiego. Ubezpieczony przewoził również węgiel, który inne osoby rozładowywały z wagonów. Przejazdy z <span class="anon-block">G.</span> do <span class="anon-block">P.</span> odbywały się często parę razy dziennie z uwagi na ograniczone możliwości załadunkowe ciągnika. Powyższe prace miały zatem charakter typowych prac w transporcie. Przy tym ubezpieczony, nawet w okresie żniw czy innych nasilonych prac polowych, nie był przesuwany do tego rodzaju prac z uwagi ogrom prac związanych z transportem.</p>
<p>Tak więc ubezpieczony wykonywał pracę kierowcy ciągnika, wykonując usługi w zakresie transportu. Jego praca cechowała się takimi samymi warunkami, jak typowa praca w transporcie. Ubezpieczony poruszał się ciągnikiem z przyczepą, przede wszystkim po drogach publicznych, musiał zatem stosować przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970980602" title="Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 ()">prawa o ruchu drogowym</a>, a więc zachowywać szczególną ostrożność w związku z charakterem prowadzonego pojazdu i przewożonego ładunku.</p>
<p>Wprawdzie twierdzenia skarżącego pokrywały się z zeznaniami jego żony, jednak kluczowym dowodem w sprawie były zeznania świadków <span class="anon-block">P. L.</span> oraz <span class="anon-block">K. J.</span>, którzy byli współpracownikami / przełożonymi ubezpieczonego, a przy tym były to osoby obce dla skarżącego i niezainteresowane rozstrzygnięciem sprawy. Również ci świadkowie ci potwierdzili jednoznacznie, że w okresie, w którym byli oni zatrudnieni, jt. łącznie do 2003r., ubezpieczony wykonywał prace wyłącznie w transporcie, był wyspecjalizowany w tym zakresie, był do tego przeznaczony i pracy w tej dziedzinie było tak dużo, że nie było możliwości kierowania go do prac polowych. Świadek <span class="anon-block">P. L.</span> jednoznacznie wskazał, że w okresie wzmożonych prac polowych poszukiwano osób, które przeszły na emeryturę. Oznacza to, że ubezpieczony nie miał czasu zając się pracami polowymi. Nie ujawniły się w toku procesu żadne takie okoliczności, które mogłyby wskazywać na brak wiarygodności tych świadków. Z kolei zeznania świadka <span class="anon-block">G. W.</span> okazały się przydatne w mniejszym stopniu, gdyż znał on charakter pracy ubezpieczonego dopiero od 2004r., kiedy to skarżący bezspornie wykonywał również prace polowe.</p>
<p>Zatem w ocenie Sądu, ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...) Zakład</span> w <span class="anon-block">G.</span> od 15 kwietnia 1986r. do 15 września 1996r. oraz w <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> od 16 września 1996r. do 2003/2004r., a więc co najmniej do dnia 1 stycznia 2003r. Wynika stąd, że ubezpieczony legitymuje się wymaganym okresem 15 lat pracy w szczególnych warunkach.</p>
<p>Wobec powyższego <span class="anon-block">B. G.</span> spełnił przesłanki pozytywne, aby uzyskać prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Jednocześnie nie zaistniały takie przesłanki negatywne, które wykluczyłyby możliwość nabycia wnioskowanego prawa. Wobec tego Sąd zmienił zaskarżoną decyzję na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477<sup>
<!-- -->14</sup> § 2 kpc</a> w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia 17 września 2021r., tj. od osiągniecia wieku emerytalnego (punkt I. wyroku).</p>
<p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 kpc</a> na rzecz odwołującego zasądzono koszty zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r. poz. 265; punkt II. wyroku).</p>
<p>Jednocześnie, wobec konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia charakteru zatrudnienia skarżącego w spornych okresach, Sąd, na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej, nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (punkt III. wyroku).</p>
</div>