I OZ 1681/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. i R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 608/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. M. i R. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. M. i R. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji wskazał, że w formularzu PPF skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Łączny dochód rodziny wynosi 1.673,48 zł miesięcznie, na co składa się renta skarżącej w kwocie 797,56 zł i zasiłek przedemerytalny skarżącego w kwocie 875,92 zł. Oświadczyli, że nie posiadają żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podali mieszkanie o powierzchni 39,8 m2, majątku ruchomego nie określili. Jako wydatki miesięczne skarżący podali: koszty na mieszkanie - ok. 300,00 zł, opłaty za energię - ok. 80,00 zł, opłata za wodę - ok. 50,00 zł, opłata za gaz - ok. 80,00 zł, koszty leczenia - ok. 300,00 zł, koszty wyżywienia - ok. 900,00 zł. Pismem z 17 września 2015 r. wezwano skarżących do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) złożenie oświadczenia, czy ustalone odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone skarżącym oraz 2) złożenie wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące. W odpowiedzi na powyższe skarżący oświadczyli, że odszkodowanie zostało im wypłacone 30 października 2013 r. Obecnie nie posiadają tych pieniędzy, zużyli je na cele własne. Przedstawili także wyciągi z rachunków bankowych. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie wynoszą 1.665,00 zł. Skarżący podali, iż ich miesięczny dochód wynosi 1.673,48 zł, są to świadczenia uzyskiwane z zabezpieczenia społecznego. Skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, ich potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Zaniechali jednak udokumentowania wydatkowania kwoty odszkodowania uzyskanego na podstawie decyzji z 11 kwietnia 2013 r. - 132.826,00 zł. Ponadto Sąd zauważył, że na podstawie decyzji z 4 marca 2015 r. skarżący uzyskali odszkodowanie w kwocie 83,230,00 zł. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący nie wyjaśnili, jaka jest ich rzeczywista sytuacja majątkowa. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. M. i R. M. podnieśli, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, gdyż dochód w wysokości 1673, 48 zł nie wystarcza im nawet na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący zaznaczyli, że zdecydowaną większość kwoty wypłaconego odszkodowania wydali na cele własne jeszcze przed wszczęciem przedmiotowego postępowania i nie posiadają dokumentów związanych z wydatkowaniem tej kwoty. Zdaniem skarżących, dla oceny czy przysługuje im pomoc prawna istotna jest ich sytuacja majątkowa z chwili wszczęcia postępowania, a nie sprzed blisko dwóch lat. W dacie otrzymania odszkodowania za wywłaszczenie skarżący w ogóle nie przypuszczali, że może toczyć się postępowanie w sprawie jego zwrotu. Skarżący podnieśli, że Sąd błędnie stwierdził, że uzyskali również kwotę 83.230,00 zł ramach odszkodowania. Jest to suma jaka zdaniem organów powinna im przysługiwać w ramach odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości zamiast pierwotnie ustalonej kwoty w wysokości 132.826,00 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawców, że nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, szczególnie z tego powodu, iż nie wyjaśnili oni w pełni swojej sytuacji materialnej. Również we wniesionym zażaleniu skarżący nie wskazali na istnienie takich okoliczności, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji. Szczególnie istotna pozostaje podniesiona przez WSA w Warszawie kwestia związana z wydatkowaniem kwoty 132.826,00 zł uzyskanej w dniu 30 października 2013 r. z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżący nie wykazali na jaki cel zostały przeznaczone otrzymane środki pieniężne, wyjaśniając lakonicznie, że kwota ta została wydana na "cele własne" przed wszczęciem niniejszego postępowania. Powyższe oświadczenie budzi wątpliwości co do jego wiarygodności, trudno bowiem przyjąć, że tak znaczna kwota nie została przeznaczona na konkretne cele, w tym chociażby służące zabezpieczeniu finansowemu na przyszłość. W tym kontekście Sąd I instancji słusznie zauważył, że informacja w jaki sposób zagospodarowano kwotę odszkodowania była niezbędna do pełnej i wyczerpującej oceny sytuacji materialnej skarżących. Uchylenie się stron od rzetelnego wyjaśnienia tej kwestii, nie pozwalało na całościową ocenę ich rzeczywistej sytuacji materialnej w aspekcie spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.