II SAB/Ol 79/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N.K. na bezczynność Wojewody na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wydania zgody na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia "[...]", w terminie 21 dni od zwrotu akt administracyjnych organowi; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE M.K. (dalej: "Skarżący") wywiódł do tut. Sądu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wydania zgody na pobyt czasowy przez Wojewodę "[...]" (dalej: "Wojewoda"). Skarżący podał, że 19 lipca 2019 r. złożył wniosek o udzielenie zgody na pobyt czasowy i mimo prowadzenia czynności wyjaśniających, do chwili obecnej postępowanie nie zostało zakończone. Skarżący zaznaczył, że z pisma Wojewody z 7 lipca 2020 r. wynika, że sprawie pozostał do przeprowadzenie jedynie dowód z przesłuchania jego byłej partnerki. Skarżący zauważył, że pozostaje w związku małżeńskim i z żoną wychowują dziecko, zatem słuchanie wskazanego świadka zmierza tylko i wyłącznie do przedłużania postępowania. Gdyby nawet uznać wniosek o przesłuchanie za zasadny, to organ nie czyni nic, aby dokonać tej czynności. W ocenie Skarżącego, sam fakt dużej ilości spraw z udziałem wielu stron postępowania, konieczność wielokrotnego zawiadamiania stron o czynnościach organu, jak również konieczność uzyskania uzgodnień, nie uzasadnia takiego działania na które organ powołuje się. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi w całości i zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania. Przyznał, że 19 lipca 2019 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w trybie art. 158 ust. 1 pkt. 1 ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 35). Jako okoliczność uzasadniającą ubieganie się o przedmiotowe zezwolenie cudzoziemiec wskazał zawarcie małżeństwa 16 lipca 2019 r. Wojewoda podał, że 19 lipca 2019 r. wszczął postępowanie, a 1 sierpnia 2019 r. zwrócił się do odpowiednich służb o opinię w trybie art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Komendant Wojewódzki Policji poinformował Wojewodę pismem z 19 sierpnia 2019 r., że Skarżący stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdyż wyrokiem Sądu Rejonowego "[...]"., został skazany na łączną karę sześciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres próby trzech lat i dozór kuratora sądowego. Sąd zobowiązał też skazanego do uczestnictwa w oddziałach korekcyjno-edukacyjnych prowadzonych przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie "[...]". Skarżący został skazany za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad konkubiną, oraz za naruszenie nietykalności cielesnej małoletniej, ponadto od marca do września 2019 r. był objęty procedurą Niebieskiej Karty. W związku z powyższym Wojewoda zwrócił się o informacje w powyższej sprawie do Sądu Rejonowego i Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie"[...]" . W dniu 22 sierpnia 2019 r., zlecono Komendantowi "[...]" Oddziału Straży Granicznej przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawie. Skarżący 11 września 2019 r., złożył wyjaśnienia w sprawie, przesłuchano również żonę Skarżącego, jej rodziców i siostrę. Z uwagi na zeznania świadków, Wojewoda uznał za zasadne przedłużenie postępowania, aby zbadać czy cel pobytu cudzoziemca nie jest inny, niż deklarowany. Wyjaśnił, że termin przesłuchania jednego ze świadków był przesuwany, ostatecznie w ramach pomocy prawnej Wojewody "[...]"świadek został przesłuchany 12 lutego 2020 r. Następnie, 25 lutego 2020 r., Wojewoda zwrócił się do Wojewody "[...]"o przekazanie akt Skarżącego w celu ustalenia rzeczywistego celu pobytu na terytorium RP które wpłynęły do organu 24 kwietnia 2020 r. Z uwagi na wprowadzenie 20 marca 2020 r., stanu epidemii pismem z 17 kwietnia 2020 r., Skarżący został poinformowany, że bieg terminu w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy z mocy prawa uległ zawieszeniu. Pismem z 25 maja 2020 r. Skarżący został poinformowany, że w związku z koniecznością przesłuchania jego byłej partnerki, przy pomocy "[...]"Urzędu Wojewódzkiego, termin do wydania decyzji został przedłużony do 24 lipca 2020 r. Ponieważ dowód ten nie został przeprowadzony Organ pismami z 29 maja 2020 r. i 26 sierpnia 2020 r., zwrócił się ponownie do "[...]"Urzędu Wojewódzkiego w tej kwestii. Wojewoda stwierdził, że z uwagi na to, że Skarżący trzykrotnie ubiegał się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i Wojewoda "[...]" dwukrotnie odmówił mu udzielenia zezwolenia, organ uznał za zasadne zbadanie, czy nie zachodzą okoliczności, które wymagają wyjaśnienia, czy zostały wypełnione przesłanki z art. 169 ustawy o cudzoziemcach, skutkujące odmową udzielenia zezwolenia. W ocenie Wojewody wezwanie kolejnych świadków w sprawie jest niezbędne do dokładnego zebrania materiału dowodowego, ustalenia motywów i zamiarów strony. Wojewoda zaznaczył, że postanowieniem Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z 7 sierpnia 2020 r., ponaglenie Skarżącego zostało uznane za nieuzasadnione. W momencie składania przedmiotowego wniosku Skarżący posiadał ważne zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, a zatem mógł pracować. Zdaniem Wojewody, nie podejmuje on jednak świadomie pracy, a z poprzedniej zrezygnował zaledwie 7 dni po otrzymaniu zezwolenia na pobyt, zaś deklarowana potrzeba znalezienia pracy jest tylko pretekstem, dla którego Wojewoda miałby udzielić cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Podkreślił również, że kwestionowanie przez Skarżącego zasadności przesłuchania świadka wzbudziło wątpliwości organu. Zauważył, że zbadanie rzeczywistego zamiaru wjazdu i pobytu cudzoziemca na terytorium RP jest istotne dla ustalenia pobudek zawarcia małżeństwa. W piśmie procesowym z 28 października 2020 r. Skarżący podtrzymał zarzut bezczynności. Zauważył, że od 25 maja 2020 r. czeka na przesłuchanie świadka, który najprawdopodobniej przebywa za granicą, zatem nie jest możliwe określenia daty tej czynności procesowej. Zakwestionował ponadto niezbędność przeprowadzenia ww. dowodu w sprawie. Skarżący ustosunkował się ponadto do merytorycznych zarzutów podniesionych przez Wojewody w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który przewiduje, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Ponadto, w myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby ocenić czy w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym zaistniała bezczynność należy w pierwszej kolejności dokonać analizy przepisów regulujących kwestie terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), dalej: k.p.a., sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o stanie bezczynności można mówić, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Powyższe pozwala przyjąć, że sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym albo wyznaczonym przez organ zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Oznacza to, że przedmiotem skargi na bezczynność jest wyłącznie ocena zachowania organu w postępowaniu administracyjnym przez pryzmat terminowości i ma na celu wymuszenie na organie podjęcia wymaganej prawem czynności lub aktu. Bez znaczenia jest natomiast przyczyna niezałatwienia sprawy, w tym z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Bezsporne jest, że Skarżący 19 lipca 2019 r. złożył do Wojewody podanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy. Z akt administracyjnych wynika, że Wojewoda podejmował wymienione w odpowiedzi na skargę czynności procesowe w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy. Nie kwestionując konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istotnych w danej sprawie okoliczności faktycznych, należy zauważyć, że po otrzymaniu przedmiotowego wniosku Wojewoda powinien był rozpoznać podanie w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a. Zaniechanie realizacji tego obowiązku powoduje, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku Skarżącego, gdyż Wojewoda wszczął postępowanie w tej sprawie 19 lipca 2019 r. i do dnia wniesienia skargi nie zostało ono zakończone. Nadto nie można nie dostrzec tego, że w sprawie tej prawie wszystkie istotne okoliczności zostały ustalone w 2019 r., a analiza spraw rozstrzyganych przez Wojewodę "[...]" w roku 2015 i 2016 nie może uzasadniać nieustannego przedłużania trwającego postępowania. Identyczny wniosek należy wyprowadzić w kwestii dotyczącej przesłuchania przez Wojewodę "[...]" w ramach pomocy prawnej świadka, na której zaproszenie skarżący przyjechał do Polski. Niezależnie od oceny zasadności tej czynności wskazać należy, że o przesłuchanie to Wojewoda zwrócił się dopiero 29 maja 2020 r., ponowny wniosek o przesłuchanie, które się nie odbyło datowany jest na 28 sierpnia 2020 r., a pytania jakie mają zostać zadane osobie przesłuchiwanej przesłane zostały Wojewodzie "[...]" 24 września 2020 r. Wojewoda pozostaje więc w bezczynności od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania, dlatego Sąd zobowiązał Wojewodę do rozpoznania przedmiotowego wniosku Skarżącego w terminie 21 dni od daty zwrotu akt administracyjnych organowi, o czym orzeczono w pkt. 1 wyroku. W ocenie Sądu, omówiona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt. 2 wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku Skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Brak było więc podstaw, by zwłoce organu w rozpoznaniu wniosku Skarżącego przypisać charakter rażący. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, orzeczono w pkt. 3 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.