II SA/Go 575/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A.F. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), po rozpatrzeniu zażalenia Pana A.F. (skarżącego) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...], którym to organ I instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną PINB z dnia [...] kwietnia 1999 r., nr [...], nakazującą A.F. rozbiórkę ściany wybudowanej jako druga warstwa zewnętrzna ściany budynku gospodarczego usytuowanego na terenie działki nr [...]. 1.1. W uzasadnieniu tego postanowienia opisano przebieg sprawy, z którego wynika, że w dniu 8 marca 2022 r. do PINB wpłynął wniosek A.F. o wznowienie postępowania w sprawie [...]. Po wezwaniu do sprecyzowania wniosku A.F. wskazał, że żąda wznowienia postępowania w sprawie nr [...] dotyczącej budowy budynku gospodarczego usytuowanego na terenie działek nr [...] oraz, co jest odrębnym tematem - w sprawie [...], dotyczącej rozbudowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na tych działkach. Jako podstawę wznowienia Al.F. wskazał art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a oraz art. 145 § 2 k.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.). Pismem z dnia [...] maja 2022 r. PINB wezwał skarżącego o wskazanie dnia (daty), w którym dowiedział się o okoliczności, która jego zdaniem stanowi podstawę do wznowienia postępowań we wskazanych przez niego sprawach, oraz do wskazania dowodów, z których wynika, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. W odpowiedzi w piśmie z dnia [...] czerwca 2022 r. A.F. wskazał, że nie naruszył granicy działki nr [...], a tym samym nie wybudował budynku gospodarczego ani budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Jego zdaniem punkty graniczne zostały przesunięte, przez co zmniejszyła się powierzchnia działki nr [...] z powierzchni 2903 m2 na 2651 m2. Dodał także, że pomiar dokonany w terenie w 2018 r. przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii dotyczący działek nr [...] świadczą, że "działki te mieszczą w terenie według pierwotnych granic nadania własności". 1.2. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] PINB odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 1999 r., nr [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia PINB stwierdził, że nic nie wskazuje na to, by informacje wymienione we wniosku skarżącego (abstrahując od ich treści) nie były znane mu wcześniej. Ponadto we wniosku skarżący nie wskazał, by dowiedział się o ich istnieniu, a także o istnieniu jakichkolwiek innych okoliczności wskazanych w podaniu o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca przed wniesieniem przedmiotowego wniosku. W związku z powyższym, w ocenie PINB należy uznać, że podanie o wznowienie postępowania nastąpiło po upływie wymaganego miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., co stanowi przesłankę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. 1.3. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w terminie A.F. nie odnosząc się do jego przesłanek, tylko do kwestii rozgraniczenia działek nr [...] i innych kwestii. 1.4. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie WINB podkreślił, że jego rozstrzygnięcie dotyczy wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją PINB z dnia [...] kwietnia 1999 r., nr [...]. Wskazał, że wznowienie postępowania jako instytucja procesowa, ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku, do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. okoliczności, będących podstawami wznowienia postępowania. Podał, że wniesienie podania o wznowienie postępowania i termin do jego wniesienia uregulowane zostały w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którymi podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przy czym dochowanie tego terminu musi być przez stronę wykazane. 1.5. WINB podzielił stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez osobę będącą stroną w sprawie, jednak z niedochowaniem ustawowego terminu z art. 148 k.p.a. A.F., zarówno we wniosku z dnia [...] marca 2022 r. o wznowienie postępowania, jak również w pismach z dnia [...] kwietnia 2022r. i [...] czerwca 2022 r. stanowiących odpowiedź na wezwania organu I instancji, a także w zażaleniu, nie wskazał daty, kiedy dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawy do wznowienia postępowania. Zarówno wniosek o wznowienie jak i dalsze pisma skarżącego zawierają rozważania dotyczące powierzchni i granic należącej do A.F. działki, bez wskazania okoliczności wypełniających przesłanki stanowiące podstawę wznowienia postępowania. 1.6. Nadto organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: - dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1); - decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (pkt 2). Natomiast zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. A.F. nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających podniesione okoliczności, w tym żadnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego podane przez niego okoliczności. Zdaniem WINB nie zaistniały zatem przesłanki do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a, ani też art. 145 § 2 k.p.a., bowiem skarżący ich również nie wykazał. 2. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na postanowienie WINB z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...] wniósł A.F. domagając się jego uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającego go postanowienia PINB. W uzasadnieniu skargi wskazał, że podstawą wznowienia są przepisy "art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 2 pkt 2 k.p.a.", gdyż "PINB nie dołączył dokumentacji pisma zgłoszeniowego z dnia [...].01.2022 r. przekazane przez A.F. i nie odpowiedział napisom przez 9 miesięcy, utrudniając poświadczenia nieprawdy przeciwko dokumentów, za wszelką cenne zacieranie śladów przestępstwa dokonanego". W dalszej części uzasadnienia skargi rozwinął wątki podnoszone we wniosku o wznowienie, dalszych pismach i zażaleniu dotyczące głównie sprawy o rozgraniczenie, a także innych sporów sąsiedzkich i związanych z tym spraw cywilnych, toczonych przed sądami powszechnymi. 3. Odpowiadając na skargę WINB podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co ma istotne znaczenie dla wyniku kontroli sądowej (art. 134 § 1 p.p.s.a.). 5. Wznowienie postępowania stanowi nadzwyczajny tryb umożliwiający uchylenie ostatecznej decyzji w przypadku, gdy prowadzone przed jej wydaniem postępowanie dotknięte było którąś z wad określonych między innymi w art. 145 § 1 (pkt 1 do 8) oraz art. 145 § 2 k.p.a. Jest ono wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i jego cel i przedmiot nie mogą wychodzić poza podstawy wznowienia i dotyczyć innych kwestii, które zwłaszcza w subiektywnym przekonaniu strony wiążą się ze sprawą. Pierwszy etap postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy złożony wniosek opiera się na ustawowych przyczynach wznowienia postępowania ujętych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a., czy został on złożony przez podmiot będący stroną postępowania i czy został zachowany termin określony w art. 148 k.p.a. Organ te okoliczności sprawdza badając, czy zachowane są warunki formalne podania, tj. czy wnioskujący dochował terminu złożenia wniosku, a także ocenia dopuszczalność podmiotową i przedmiotową wznowienia postępowania. Dopiero w razie ich spełnienia organ może przejść do badania merytorycznego przyczyn wznowienia. 6. Jak wynika z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie zaś z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że obowiązek udowodnienia, że termin ten został zachowany spoczywa na stronie, która złożyła podanie o wznowienie postępowania. Organ natomiast zobowiązany jest do ocenienia, w świetle tych dowodów, czy strona zachowała powyższy termin. 7. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżący upatrywał podstaw wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną PINB z dnia [...] kwietnia 1999 r., nr [...] nakazującą mu rozbiórkę ściany (bo tej tylko sprawy dotyczą zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienia) w spełnieniu przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 145 § 2 k.p.a., czyli fałszywości dowodów, na podstawie których, według wnioskującego, ustalono istotne okoliczności faktyczne dla sprawy (pkt 1) oraz wydaniu podważanej decyzji "w wyniku przestępstwa" (pkt 2), i to dla skarżącego "oczywistych" w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. Wznowienie postępowania na wskazanych przez skarżącego podstawach wymagało wystąpienia łącznie trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu. Po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Trzeci warunek - fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Przez istotne okoliczności faktyczne należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz mają znaczenie prawne. 8. Rozpatrując sprawę organy obu instancji doszły do słusznego wniosku, że skarżący składając podanie o wznowienie uczynił to z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a. i to w odniesieniu do obu przesłanek wznowienia. Jak wskazały to organy i co potwierdza treść akt administracyjnych (jak i nawet skargi) skarżący, pisząc wiele o stanie swoich spraw rozgraniczeniowych i innych, nie podał nigdzie czy i kiedy dowiedział się o podstawach wznowienia. Z treści jego pism nie wynikają nawet okoliczności, które można odnieść do podstaw wznowienia, gdyż skarżący opisując różne fakty, nie podaje jaki konkretnie dowód jest jego zdaniem fałszywy, kto i kiedy stwierdził jego fałszywość i jaki ma to związek z decyzją rozbiórkową pochodzącą z 1999 roku, nie mówiąc już o wydaniu tej decyzji w wyniku przestępstwa, czy oczywistości podstaw wznowienia w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. 9. Organy zasadnie zatem uznały, że w sprawie nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. i na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. prawidłowo odmówiły z tej przyczyn wznowienia. Uznając skargę za pozbawioną uzasadnionych podstaw, wobec braku jakichkolwiek naruszeń prawa istotnych dla wyniku sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Ponieważ wniosek dotyczy decyzji ostatecznej z roku 1999 na marginesie można skarżącemu wskazać, że zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat.