II Ca 310/22

<div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 9 listopada 2022 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p> Przewodniczący: sędzia Ryszard Małecki</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. w Poznaniu</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">E. S.</span> </p> <p>przy uczestnictwie <span class="anon-block">M. M. (1)</span> i <span class="anon-block">M. M. (2)</span> </p> <p>o ustalenie sposobu korzystania z nieruchomości</p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawczynię</p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu</p> <p>z dnia 17 grudnia 2021 r.</p> <p>sygn. akt V Ns 1392/15</p> <p>postanawia:</p> <p>I.  <strong> <!-- -->zmienić zaskarżone postanowienie w puncie 2. w ten sposób, że zasądzoną kwotę obniżyć do 28.445,10 zł (dwadzieścia osiem tysięcy czterysta czterdzieści pięć złotych i dziesięć groszy);</strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->oddalić apelację w pozostałym zakresie;</strong> </p> <p>III.  <strong> <!-- -->kosztami postępowania apelacyjnego obciążyć wnioskodawczynię i uczestników w zakresie przez nich poniesionym. </strong> </p> <p> Ryszard Małecki</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu:</p> <p>1.  zmienił pkt. 1 b postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu, Wydział III Cywilny, z dnia 11 maja 1984 r. wydanego w sprawie o sygn. III Ns 765/83 w ten sposób, że ustalił sposób korzystania z nieruchomości położonej w <span class="anon-block">P.</span>, dla której Sąd Rejonowy <span class="anon-block">P.</span>prowadzi księgę wieczystą o nr <span class="anon-block">KW (...)</span>, oznaczonej jako <span class="anon-block">działka (...)</span>, arkusz <span class="anon-block">(...)</span>, obręb <span class="anon-block">D.</span>, o powierzchni 0,0745 ha - w części wspólnej tej nieruchomości, w ten sposób że:</p> <p>a.  każdoczesny właściciel <span class="anon-block">lokalu nr (...)</span>, o powierzchni 81,28 m^{<!-- -->2}, znajdującego się na parterze budynku będzie miał prawo do wyłącznego korzystania z:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>pomieszczeń znajdujących się na terenie piwnic – oznaczonych jako -1/1, - 1/2, -1/3 oraz pomieszczenia garażowego oznaczonego jako 0/1Z, a także pomieszczenia gospodarczego -1/8 (dawniej oznaczonego jako 16B) – o łącznej powierzchni użytkowej 32,74 m^{<!-- -->2} - wg oznaczeń przyjętych przez biegłego z zakresu <span class="anon-block"> (...)</span> w opinii z dnia 8 sierpnia 2017 r. jak na k. 286 i na k. 287 oraz k. 291, która to opinia wraz z w/w kartami (rzuty poszczególnych pięter) stanowią integralną część niniejszego postanowienia;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>niezabudowanej części działki o powierzchni 329 m^{<!-- -->2} oznaczonej kolorem pomarańczowym, na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę <span class="anon-block">J. W.</span> w dniu 1 sierpnia 2020 r., (oznaczonej jako „wersja 1”), znajdującej się na k. 655 akt niniejszej sprawy, która to mapa, wraz z w/w opinią biegłego, stanowi integralną część niniejszego postanowienia;</p> </dd> </dl> <p>b.  każdoczesny właściciel <span class="anon-block">lokalu nr (...)</span>, o powierzchni 75,08 m^{<!-- -->2}, znajdującego się na piętrze budynku, będzie miał prawo do wyłącznego korzystania z:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>klatki schodowej od poziomu piwnic do poziomu piętra – oznaczonej jako -1/4; 0,9; 0/8 i 1/1 oraz wiatrołapu oznaczonego jako 0/10 - wg oznaczeń przyjętych przez biegłego z zakresu wyceny nieruchomości <span class="anon-block">M. S.</span> w opinii z dnia 8 sierpnia 2017 r. jak na k. 287 oraz k. 295, która to opinia wraz z w/w kartami (rzuty poszczególnych pięter) stanowią integralną część niniejszego postanowienia;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>pomieszczeń znajdujących się na poziomie piwnic budynku frontowego – oznaczonych jako -1/4; -1/5; -1/6 oraz -1/7 – o łącznej powierzchni użytkowej 24,35 m^{<!-- -->( 2)} - wg oznaczeń przyjętych przez biegłego z zakresu wyceny nieruchomości <span class="anon-block">M. S.</span> w opinii z dnia 8 sierpnia 2017 r. jak na k. 286 oraz k. 295, która to opinia wraz z w/w kartami (rzuty poszczególnych pięter) stanowią integralną część niniejszego postanowienia</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>niezabudowanej części działki o powierzchni 330 m^{<!-- -->2} oznaczonej kolorem zielonym, na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę <span class="anon-block">J. W.</span> w dniu 1 sierpnia 2020 r. (oznaczonej jako” wersja 1), znajdującej się na k. 655 akt niniejszej sprawy, która to mapa, wraz z w/w opinią biegłego, stanowi integralną część niniejszego postanowienia;</p> </dd> </dl> <p>2.  zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestników kwotę 40.129 zł (słownie: czterdzieści tysięcy sto dwadzieścia dziewięć złotych 00/100) tytułem spłaty połowy wartości klatki schodowej oraz podestu oznaczonych jako -1/4, 1/1; 0/9 i 0/8 (wg oznaczeń przyjętych przez biegłego z zakresu wyceny nieruchomości<span class="anon-block">M. S.</span>w opinii z dnia 8 sierpnia 2017 r. na k. 295);</p> <p>3.  oddalił wnioski w pozostałym zakresie;</p> <p>4.  kosztami postępowania związanymi z wykonaniem opinii biegłych obciążył wnioskodawczynię w ½ części oraz uczestników postępowania w ½ części, a pozostałymi kosztami procesu obciążył wnioskodawczynię i uczestników postępowania w zakresie poniesionym,</p> <p>5.  szczegółowe rozliczenie kosztów procesu pozostawił referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się orzeczenia.</p> <p>Z powyższym orzeczeniem w zakresie punktu 2 nie zgodziła się wnioskodawczyni, wnosząc apelację, zarzucając zaskarżonemu w tym zakresie orzeczeniu:</p> <p>1.  naruszenie prawa procesowego, tj.:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232;art. 232 zd. 1)">art. 232 zdanie pierwsze</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1;art. 13;art. 13 § 2)">art. 316 § 1 oraz art. 13 § 2 k.p.c.</a> poprzez nie odniesienie się do wniosków <span class="anon-block">E. S.</span> dotyczących ustalenia wysokości spłaty, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy w tym zakresie,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1);art. 327(1) § 1)">art. 327^{<!-- -->1} § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> poprzez niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz dowodów, na których Sąd się oparł, w odniesieniu do ustalenia wysokości należności zasądzonej w punkcie 2 postanowienia, co uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej wyroku w tym zakresie,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 3)">art. 520 § 3 k.p.c.</a> poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy uczestnicy postępowania sprzeciwiali się zmianie sposobu korzystania z części wspólnych nieruchomości położonej w <span class="anon-block">P.</span>, objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>.</p> <p>Mając powyższe na uwadze apelująca wniosła o zmianę postanowienia w zaskarżonej części poprzez:</p> <p>a.  zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestników kwoty 28.445,10 zł tytułem spłaty połowy klatki schodowej oznaczonej jako -1/4, 1/1, 0/9 i 0/8 (wg oznaczeń przyjętych przez biegłego z zakresu wyceny nieruchomości <span class="anon-block">M. S.</span>w opinii z dnia 8 sierpnia 2017 r. na k. 295), (pkt 2 postanowienia) i oddalenie roszczenia w pozostałej części,</p> <p>b.  obciążenie uczestników postępowania kosztami postępowania w całości oraz zasądzenie od uczestników postępowania na rzecz wnioskodawczyni zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (pkt 4 postanowienia).</p> <p>Nadto wnioskodawczyni wniosła o zasądzenie od uczestników postępowania na rzecz wnioskodawczyni, a ewentualnie o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w tym zakresie.</p> <p>W odpowiedzi na apelacje uczestnicy postępowania wnieśli o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej oraz zasądzenie od wnioskodawczyni na ich rzecz solidarnie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja okazał się zasadna co do istoty sprawy, jednak z innych względów niż objęte jej zarzutami.</p> <p>Sąd Okręgowy podkreśla, że przedmiotem zaskarżenia było wyłącznie rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego o zasądzeniu od wnioskodawczyni na rzecz uczestników spłaty w związku z uregulowaniem sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej. Sąd Okręgowy był związany zakresem zaskarżenia.</p> <p>Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego.</p> <p>Przedmiotem wniosku i rozstrzygnięcia Sądu była zmiana sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej uregulowanego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 11 maja 1984 r. (III Ns 765/83) (punkt I. 1.B) polegająca na podziale części wspólnych nieruchomości do wyłącznego korzystania między właścicielami <span class="anon-block">lokali (...)</span> stanowiącmi odrębną własność</p> <p>Orzeczenie sądu określające sposób korzystania z rzeczy wspólnej ma charakter prawokształtujący. Dokonanie podziału <em> <!-- -->quoad usum</em> oznacza jednak wyłącznie wewnętrzne zorganizowanie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej. Uregulowanie sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej przez jej podział <em> <!-- -->quoad usum</em> nie wiąże się z definitywnym przysporzeniem majątkowym, stąd nie może być mowy o „wyrównywaniu” udziałów w częściach wspólnych przez zasądzanie spłat między współwłaścicielami stosownie do stopnia, w jakim na skutek podziału quad usum korzystają z części wspólnych. Orzekanie o spłacie jest możliwe wyłącznie w razie dokonywania podziału nieruchomości wspólnej (podziału majątku wspólnego, działu spadku, zniesienia współwłasności). Orzekanie o spłacie w sprawie o dokonanie podziału nieruchomości do wyłącznego korzystania jest niedopuszczalne.</p> <p>Granice zaskarżenia wyznaczone apelacją nie pozwalały na głębszą ingerencję w zaskarżone orzeczenie, skoro wnioskodawczyni zaskarżyła jedynie część zasądzonej spłaty, akceptując jej niższą wartość, w szczególności nie było możliwości ingerencji w sam sposób podziału quad usum i związany z nim obowiązek spłaty w części niezaskarżonej.</p> <p>Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a>. w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a>. przez wyeliminowanie tej części spłaty, która została zaskarżona apelacją.</p> <p>Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie w zakresie kosztów postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>. w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a>.).</p> <p>Niewątpliwie między wnioskodawczynią i uczestnikami istniał spór co do zasadności wniosku, jednak nie w każdym wypadku istnienia sporu, sąd zobowiązany jest zastosować przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 2)">art. 520 § 2</a> albo 3 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kpc</a>. – rezygnacja z dominującej w postępowaniu nieprocesowym regulacji z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 kpc</a>. jest prerogatywą, a nie obowiązkiem sądu, która tylko w sytuacji wystąpienia ewidentnej sprzeczności interesów przyjmuje postać powinności. Niewątpliwie stan faktyczny zaistniały po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 11 maja 1984 r. polegający na faktycznej zmianie sposobu korzystania z nieruchomości wymagał uregulowania prawnego w interesie wszystkich współwłaścicieli. Sposób korekty dotychczasowego podziału <em> <!-- -->quad usum</em> został poddany pod osąd i podlegał rozważeniu przez sąd przy uwzględnieniu opinii biegłych, jednak potrzeba nowej regulacji niewątpliwie istniała. Ostateczne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie realizuje tę potrzebę w sposób akceptowalny dla wnioskodawczyni i uczestników, stąd zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 kpc</a>. było prawidłowe i skutkowało obciążeniem we własnym zakresie kosztami poniesionymi oraz w częściach równych (po połowie) kosztami opinii biegłych,</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono również na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 kpc</a>. – wynik postępowania w zakresie spłaty nie pozostawał w związku z istotą sporu i pozostawał bez wpływu na ocenę kwestii sprzeczności interesów.</p> <p>Ryszard Małecki</p> </div>