I OZ 1112/09

SENTENCJA Dnia 9 grudnia 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2009 roku sygn. akt II SA/Wa 784/09 o odmowie przyznania A.Z. prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.Z., M.K. i A.K. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2009 roku Nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 listopada 2009 r. odmówił A.Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi A.Z., M.K. i A.K. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 13 lipca 2009 r., uzupełnionym w dniu 29 lipca 2009 r., 24 sierpnia 2009 r. oraz 1 października 2009 r., A.Z. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy, poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni podała, że wraz z mężem i małoletnią córka prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają trzy mieszkania o powierzchni 70 m2, 46 m2 oraz 54 m2. Na miesięczny dochód rodziny składa się wynagrodzenie wnioskodawczyni w kwocie 6479, 76 zł netto, wynagrodzenie męża wnioskodawczyni 4342, 28 zł netto, oraz kwota uzyskiwana z wynajmu mieszkania w wysokości 1200 zł. Jednocześnie na stałe miesięczne wydatki składają się opłata za przedszkole - 600 zł (od września 700 zł); rata kredytu w Lukas Banku S.A. - 149,79 zł; Urząd Skarbowy - 102,50; ubezpieczenie - 37 zł; czynsz za mieszkanie w P. - 441,72 zł; czynsz za mieszkanie przy ul. [...] - 450 zł, czynsz za mieszkanie przy ul. [...] - 480 zł; rata kredytu w Banku Millenium S.A. - 1588, 53 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że miesięczny dochód netto w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni wynosi 12.022,04 zł. (tj. 4007,34 zł netto na osobę). Jednocześnie udokumentowane przez stronę stałe miesięczne wydatki wynoszą ok. 4.000 zł, a zatem do dyspozycji rodziny wnioskodawczyni pozostaje kwota ok. 8000 zł. Analiza dochodów i niezbędnych wydatków rodziny wnioskodawczyni prowadzi do wniosku, że nie znajduje się ona w trudnej sytuacji materialnej. Nie można bowiem uznać, że dysponujące trzema mieszkaniami i kwotą ok. 8.000 zł miesięcznie, gospodarstwo domowe wnioskodawczyni jest w takiej sytuacji materialnej, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku na utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie A.Z. podniosła, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji pozbawia ja możliwości obrony swoich praw. Wskazała, że postanowienie nie uwzględnia złożonego przez nią zestawienia wydatków, a przytoczone kwoty nie odpowiadają rzeczywistości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zbadał przesłanki warunkujące przyznanie A.Z. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów. Sąd pierwszej instancji odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dał wyraz swojemu stanowisku, powołując się na sytuację rodzinną i materialną skarżącej. A.Z. nie spełnia warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca posiada stały miesięczny dochód, na który składają dochody skarżącej z tytułu umowy o pracę w kwocie 8.000 zł, dochody jej męża w kwocie około 6.560 zł, a także dochody z najmu lokalu w kwocie około 1.200 zł, co łącznie daje kwotę 15.760 zł brutto. Skarżąca jest właścicielką mieszkania - w P. o powierzchni 70 m2, oraz dwóch mieszkań w W. o powierzchni 54 m2 i 46 m2. Stwierdzić zatem należy, że przy stałym miesięcznym dochodzie skarżąca jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Podkreślenia również wymaga, że o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogą przesądzać ponoszę przez stronę koszty kredytów, bowiem zobowiązania cywilnoprawne nie powinny mieć pierwszeństwa wobec zobowiązań względem Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.