III AUa 10/22

<p>sygn. akt III A Ua 10/22</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 16 listopada 2022 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w osobie Przewodniczącego sędziego Urszuli Iwanowskiej, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r., na posiedzeniu niejawnym</p> <p> <strong> <!-- -->w sprawie z odwołania </strong> <span class="anon-block">I. R.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko</strong> Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego</p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale</strong> <span class="anon-block">A. R.</span> </p> <p>o objęcie ubezpieczeniem społecznym</p> <p>na skutek skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 kwietnia 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III AUa 584/12,</p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> odrzucić skargę jako nieopartą na ustawowej podstawie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.p.c.</a>).</p> <p>sędzia Urszula Iwanowska</p> <p>sygn. akt III A Ua 10/22</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pismem z dnia 31 grudnia 2021 r. <span class="anon-block">I. R.</span> na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 399;art. 399 § 1)">art. 399 § 1 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 2;art. 408)">art. 403 § 2 i art. 408 k.p.c.</a> wiosła o wznowienie postępowania w sprawie wykluczenia jej z ubezpieczenia na okres 3 lat wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16 kwietnia 2013 r. (sygn. akt III A Ua 584/12).</p> <p>Jako podstawę złożenia skargi ubezpieczona wskazała wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 czerwca 2019 r. (sygn. akt III AUa 109/19) wydany na podstawie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2019 r. Jednocześnie ubezpieczona zaznaczyła, że w celu przywrócenia jej do ubezpieczenia zwróciła się do Rzecznika Praw Obywatelskich, który pod dwóch latach odmówił wniesienia skargi kasacyjnej.</p> <p> <span class="anon-block">I. R.</span> podkreśliła, że oba wyroki jednoznacznie stwierdzają, że nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej w związku z tym wniosła o zmianę orzeczenia z dnia 16 kwietnia 2013 r., który pozbawił ją stażu pracy w wymiarze 3 lat pomimo, że faktycznie pracowała w swoim gospodarstwie rolnym, a za rok nabędzie prawa emerytalne.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:</strong> </p> <p>Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu.</p> <p>Instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o presumpcję wadliwego procesu i zastąpieniu zapadłego orzeczenia orzeczeniem nowym. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu wyrokowi powoduje, że przywrócenie stanu sprzed zamknięcia ulegającemu wznowieniu postępowaniu sądowemu może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie.</p> <p>Żądania wznowienia zakończonego postępowania można skutecznie się domagać tylko w przypadku zaistnienia co najmniej jednej z enumeratywnie wymienionych w przepisach postępowania okoliczności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401;art. 401(1);art. 403)">art. 401, 401^{<!-- -->1}, 403 k.p.c.</a>) oraz spełnienia pozostałych wymagań formalnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 407;art. 409)">art. 407 i 409 k.p.c.</a>).</p> <p>Przy czym, w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401;art. 402;art. 403;art. 404)">art. 401-404 k.p.c.</a> nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu. Ocena, czy skarga opiera się o ustawową podstawę wznowienia, nie ogranicza się tylko do badania, czy okoliczności wskazane przez skarżącego dają się podciągnąć pod przewidzianą w ustawie podstawę wznowienia, lecz obejmuje badanie i ustalenie, czy podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2014 r., I PZ 13/14, LEX nr 1500662 i z dnia 10 listopada 2010 r., II UZ 29/10, LEX nr 707895 oraz z dnia 15 stycznia 2019 r., II UZ 35/18, LEX nr 2607214).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 2)">art. 403 § 2 k.p.c.</a> można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich faktów lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 2)">art. 403 § 2 k.p.c.</a> stwierdzenie, że można żądać wznowienia w razie wykrycia prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego, oznacza, że wyrok ten musi zostać wydany i uprawomocnić się przed zakończeniem postępowania, które ma zostać wznowione (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 grudnia 2009 r., II PZ 24/09, LEX nr 5778366 i z dnia 25 kwietnia 2008 r., I PZ 3/08, OSNP 2009/15–16/205 oraz postanowienie z dnia 20 sierpnia 2020 r., III PZ 1/20, LEX nr 3049212). Jednocześnie sformułowanie „wykrycie prawomocnego wyroku” oznacza, że nie mógł być on stronie znany w toku wcześniejszego postępowania.</p> <p>Natomiast w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.p.c.</a>, sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. Wstępne badanie skargi o wznowienie postępowania przez sąd na posiedzeniu niejawnym dokonywane jest, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.p.c.</a>, w trzech płaszczyznach: terminowości wniesienia skargi, dopuszczalności skargi, oparcia skargi na ustawowej podstawie.</p> <p>Niespełnienie któregokolwiek z tych wymagań prowadzi do odrzucenia skargi. W wyniku przeprowadzonej kontroli wstępnej skarga ulega odrzuceniu nie tylko wtedy, gdy powołana w niej podstawa wznowienia została sformułowana w sposób nieodpowiadający ustawie, lecz także wtedy, gdy przytoczone w niej okoliczności dają się wprawdzie podciągnąć pod przewidzianą w ustawie podstawę wznowienia, jednak w rzeczywistości podstawa ta nie występuje.</p> <p>Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę analizy postępowania sądowego, objętego skargą o wznowienie, należy podnieść, że Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt III A Ua 584/12, oddalił apelację ubezpieczonej, podzielając tym samym stanowisko Sąd Okręgowego w Szczecinie w sprawie o sygn. akt VII U 462/11. Stronami tego postępowania była <span class="anon-block">I. R.</span>, jej mąż <span class="anon-block">A. R.</span> jako zainteresowany oraz Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Zdaniem Sądu Apelacyjnego bezsporną była okoliczność ustania ubezpieczenia społecznego rolników dla <span class="anon-block">I. R.</span> od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 stycznia 2010 r. do 29 grudnia 2010 r. wobec nieprzedłożenia przez ubezpieczoną zaświadczenia właściwego organu podatkowego o wysokości należnego podatku za lata 2006-2008 oraz niepoinformowania KRUS o rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej.</p> <p>Natomiast w dniu 18 czerwca 2019 r. Sąd Apelacyjny wydał wyrok w sprawie o sygn. akt III AUa 109/19 (w odpowiedzi na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2019 r. - w sprawie o objęcie ubezpieczeniem społecznym, której stroną była <span class="anon-block">I. R.</span> i Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span>), które to orzeczenie skarżąca wskazuje jako podstawę skargi o wznowienie postępowania. W powyższym orzeczeniu, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję i ustalił, że <span class="anon-block">I. R.</span> nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz od 1 stycznia 2010 r. do 29 października 2010 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą.</p> <p>W świetle przytoczonych powyżej okoliczności, wskazać należy, że skarżąca oparła swoje żądanie wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie na okoliczności wydania przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyroku z dnia 18 czerwca 2019 r. w sprawie o sygn. akt III AUa 109/19 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2019 r. Wskazana przez ubezpieczoną przesłanka nie stanowi powołanej podstawy wznowienia postępowania, wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 2)">art. 403 § 2 k.p.c.</a> Wznowienie postępowania na tej podstawie wymaga, aby wyrok stanowiący podstawę wznowienia postępowania został później wykryty, to znaczy po zakończeniu toczącego się w sprawie postępowania (czyli w niniejszej sprawie po dniu 16 kwietnia 2013 r.), lecz został wydany i musiał uprawomocnić się przed zakończeniem postępowania w sprawie objętej skargą o wznowienie (czyli przed dniem 16 kwietnia 2013 r.), co z kolei oznacza, że wyrok taki musiał funkcjonować w obrocie prawnym w czasie postępowania, którego skarga dotyczy. Zatem wyrok, który mógłby być podstawą wznowienia postępowania w sprawie III A Ua 584/12 musiałby zapaść przed dniem 16 kwietnia 2013 r., kiedy Sąd Apelacyjny prawomocnie zakończył tę sprawę. Zatem powołanie się na wyrok z dnia 13 lutego 2019 r. i z dnia 18 czerwca 2019 r. w tej sprawie nie spełnia ustawowej podstawy do wznowienia postępowania.</p> <p>Jednocześnie należy wyjaśnić, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem pozwalającym na wzruszenie prawomocnych orzeczeń sądowych, dlatego powinna podlegać szczególnym rygorom, zarówno w zakresie formy, jak i treści (zawartości). Podkreślić przy tym trzeba, że w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że skarga o wznowienie postępowania nie jest narzędziem służącym zapewnianiu jednolitości orzeczeń, nawet w sprawach o roszczenia oparte na jednakowych podstawach faktycznych i prawnych. Sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 2)">art. 403 § 2 k.p.c.</a> nie oznacza a priori, że skarga opiera się na ustawowej podstawie, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Zadaniem sądu, który ocenia, czy skarga o wznowienie postępowania jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.p.c.</a>), polega na tym, że ma on zweryfikować, czy podana w skardze podstawa jest w ogóle przewidziana, i czy powołane przez skarżącego okoliczności faktyczne kwalifikują się w sposób abstrakcyjny pod którąkolwiek z podstaw przewidzianych w ustawie, to jest czy wypełniają hipotezę którejkolwiek z norm opisujących ustawowe znamiona podstawy wznowienia, sąd bierze pod uwagę jedynie treść twierdzeń faktycznych, co oznacza, że sąd sprawdza, czy mógłby dokonać ich subsumpcji pod hipotezę którejkolwiek z przewidzianych w ustawie podstaw wznowienia, co wiąże się z istoty rzeczy z koniecznością dokonania wykładni hipotezy norm opisujących ustawowe podstawy wznowienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2019 r., III UZ 18/19, LEX nr 2692743).</p> <p>Ponieważ wyroki, na które powołuje się skarżąca jako na podstawę wznowienia zapadły w dniu 13 lutego 2019 r. i w dniu 18 czerwca 2019 r., a skarga dotyczy postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2013 r., to zachodzi brak ustawowej podstawy do wznowienia postępowania w sprawie III A Ua 584/12.</p> <p>Uwzględniając powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.p.c.</a>, wobec uznania, że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, orzekł o jej odrzuceniu.</p> <p>sędzia Urszula Iwanowska</p> </div>