II SAB/Wa 353/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi P. O. na bezczynność Telewizji Polskiej S. A. z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Telewizja Polska S.A. z siedzibą w W. dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego P. O. z dnia [...] stycznia 2020 r.; 2. stwierdza, ze bezczynność Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w W. na rzecz P. O. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi P. O. jest bezczynność Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w W. w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] stycznia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że P. O. w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. zwrócił się do Telewizji Polskiej S.A. o udostępnienie, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1429) informacji: 1) Ile osób zatrudnia TVP S.A. w biurze prawnym, z zachowaniem podziału na każdą podstawę współpracy tj. umowy o pracę i umowy cywilno-prawne?, 2) Jaka była wysokość wynagrodzeń otrzymanych łącznie przez ww. osoby w okresie od przejęcia władzy w TVP przez J. K.?, 3) Z iloma podmiotami zewnętrznymi, świadczącymi usługi prawne, współpracuje TVP S.A.?, 4) Ile procesów sądowych od przejęcia władzy w Telewizji Polskiej S.A. przez prezesa J. K. wytoczyła TVP S.A., z podziałem na postępowania cywilne, karne, pracownicze, administracyjne oraz inne?, 5) Ile postępowań dotyczyło spraw o zniesławienie lub znieważenie?, 6) Jak zakończyły się postępowania o zniesławienie lub znieważenie, z podziałem w szczególności na umorzone postępowania, zakończone wyrokiem skazującym, zakończone wyrokiem uniewinniającym, warunkowym umorzeniem lub w inny sposób?, 7) Ile postępowań dotyczyło naruszenia dóbr osobistych (należy wskazać, które wyroki są nieprawomocne), 8) Jak zakończyły się postępowania o naruszenie dóbr osobistych, z podziałem w szczególności na zakończone ugodą, zakończone oddaleniem powództwa w całości, oddaleniem powództwa w części, zasądzeniem powództwa w całości, umorzeniem postępowania oraz w inny sposób (ze wskazaniem wyroków nieprawomocnych), 9) Ile w tym okresie spraw karnych i cywilnych prowadziło i prowadzi Biuro Prawne TVP S.A., a ile zewnętrzne kancelarie prawne?, 10) Jakie są koszty obsługi procesów o zniesławienie lub znieważenie lub o naruszenie dóbr osobistych wytoczonych przez TVP S.A. od czasu objęcia funkcji prezesa TVP S.A. przez J. K., z podziałem na wysokości wynagrodzenia pełnomocników TVP S.A., koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego strony przeciwnej. Wniosek skarżącego wpłynął do TVP S.A. w dniu 17 stycznia 2020 r. P. O., działając przez pełnomocnika, w dniu 6 marca 2020 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Telewizji Polskiej S.A. w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] stycznia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie TVP S.A. do rozpoznania jego wniosku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia Spółce prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie rażącej bezczynności TVP S.A., wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi P. O. podniósł m. in., że informacje których się domaga stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Mimo to TVP S.A., będąc podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia (art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy), nie podjęła w ustawowym, 14 - dniowym terminie (art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej), liczonym od dnia otrzymania wniosku o udostępnienie informacji publicznej (tj. do dnia 2 marca 2020 r.) żadnych czynności w sprawie. Spółka nie poinformowała również wnioskodawcy o tym, że informacja publiczna nie może być rozpoznana w ustawowym terminie oraz o nowym terminie i powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informacje, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Z tego wynika, zdaniem skarżącego, że TVP S.A. pozostaje bezczynna w tej sprawie, a bezczynność ma charakter oczywisty i nie znajdujący racjonalnego usprawiedliwienia, a więc jest rażąca. W uzasadnieniu żądania wymierzenia Spółce grzywny w maksymalnej wysokości, skarżący wskazał na jej prewencyjny i rekompensacyjny cel i stwierdził, że "suma pieniężna powinna być na tyle dotkliwa dla podmiotu znajdującego się w stanie bezczynności, aby podmiotowi temu również na przyszłość, nie opłacało się zwlekać z załatwieniem sprawy" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 459/15). Biorąc pod uwagę znaczne środki finansowe, jakimi dysponuje TVP S.A., żądanie to jest oczywiście uzasadnione. Skarżący dodał, że NSA w wyroku z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2430/14 stwierdził, że jeżeli podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, która dotyczy aktualnych i istotnych problemów społecznych, jest bezczynny w jej udostępnieniu i ta bezczynność nie jest rażąca, to dopuszczalne jest jego ukaranie grzywną. Telewizja Polska S.A. w piśmie z 26 czerwca 2020 r. stanowiącym odpowiedź na skargę, wniosła o jej oddalenie. Spółka wyjaśniła, że w dniu 19 czerwca 2020 r. (po otrzymaniu skargi P. O., która wpłynęła do organu w dniu 16 marca 2020 r.), wezwała go do wykazania w terminie 21 dni od dnia otrzymania wezwania, o wykazanie szczególnej istotności dla interesu publicznego udostępnienia mu żądanych informacji. TVP S.A. dodała, że na opóźnienie w rozpatrzeniu niniejszej sprawy miała wpływ epidemia COVID-19, a przy ocenie "stopnia opóźnienia" należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ii 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) stanowiący o zawieszeniu biegu terminów procesowych (i sądowych) w okresie stanu epidemii. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] sierpnia 2020 r. Telewizja Polska S.A, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ustawy o dostępie informacji publicznej, wydała decyzje o odmowie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej zgodnie z jego wnioskiem z [...] stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W rozpatrywanej sprawie, zainicjowanej wnioskiem P. O. z dnia [...] stycznia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, Telewizja Polska S.A. dopuściła się bezczynności. Bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej występuje wówczas, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a jego adresat będąc podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, w ustawowym 14-dniowym terminie, nie udzieli żądanej informacji będącej w jego posiadaniu (art. 13 ust. 1 ustawy), nie powiadomi wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2), albo nie wyda decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1). Należy dodać, że Sąd rozpatrując skargę na bezczynność bada jej dopuszczalność na dzień wniesienia skargi. W sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej rozpozna wniosek o udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność w jej udostępnieniu, nie ma podstaw do umorzenia postępowania sądowego, natomiast Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności i rozstrzyga o charakterze tej bezczynności. Nie jest sporne w rozpoznawanej sprawie, że informacje o udostępnienie których zwrócił się skarżący stanowią informację publiczne. Niewątpliwie są to informacje o faktach i danych publicznych, a więc o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 ustawy o odstępie do informacji publicznej). Jest też oczywiste, że Telewizja Polska S.A. jako podmiot wykonujący zadania publiczne, jest zobowiązany na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępniania informacji publicznej. Należy przypomnieć, że z okoliczności faktycznych i prawnych sprawy wynika, że Telewizja Polska S.A. w chwili wniesienia przez skarżącego niniejszej skargi, nie rozpoznała jego wniosku w ustawowym 14 - dniowym terminie, nie wydała decyzji o odmowie udostępnienia wnioskowanych informacji publicznych w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, nie powiadomiła wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie. Z tego powodu skarga, co do zasady polega uwzględnieniu. Jak już powiedziano, wniosek skarżącego P. O. o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do TVP S.A. w dniu 17 stycznia 2020 r., Spółka w dniu 19 czerwca 2020 r. (po otrzymaniu skargi P. O.) wezwała go do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego udostępnienia mu żądanych informacji. TVP i następnie w dniu [...] sierpnia 2020 r. wydała decyzję o odmowie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd zobowiązany jest jednak uwzględnić stan faktyczny w chwili orzekania. W związku z tym Sąd stwierdza, że w związku z wydaniem w dniu [...] sierpnia 2020 r. przez TVP S.A. decyzji o odmowie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, Spółka nie pozostaje już w bezczynności i nie ma podstaw do jej zobowiązania do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Z tego co już powiedziano wynika, że powyższe okoliczności nie zwalniały Sądu z obowiązku oceny "charakteru" stwierdzonej bezczynności (rażąca czy nie). Zdaniem Sądu bezczynność TVP S.A. w tej sprawie nie była rażąca. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ administracji ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W ocenie Sądu, TVP S.A. nie można przypisać złej woli, celowego unikania załatwienia sprawy. Sąd wziął pod uwagę, że stosownie do art. 15 zzs ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 marca do dnia 16 maja 2020 r.), w okresie o stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID (czyli od dnia 14 marca 2020 r.) przepisów o bezczynności organów nie stosuje się. Powołany przepis, mimo jego niejednoznacznej redakcji, w ocenie Sądu powinien być odczytywany w taki sposób, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii organy nie pozostawały bezczynne i za ten okres nie stwierdza się bezczynności, nie wymierza grzywien, ani nie zasądza sum pieniężnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Po 67/20). W konsekwencji podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w "nieusprawiedliwionej" bezczynności pozostawał od 20 maja 2020 r. (upływ 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku o udostepnienie informacji publicznej z wyłączeniem "usprawiedliwionej" bezczynności) do [...] sierpnia 2020 r., kiedy wydał decyzję o odmowie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, której domagał się we wniosku z [...] stycznia 2020 r. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Grzywna ma mobilizować organ (podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej) do załatwienia sprawy (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 858/19), działać również prewencyjne i represyjnie na organ, niemniej ta "represja" powinna być stosowana z rozwagą, w szczególnie nagannych (drastycznych) przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyrok NSA z 28 lipca 2020 r. sygn. akt II GSK 127/20, wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 813/19). Z taką sytuacją, zdaniem Sądu, nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2430/14, powołanym przez stronę skarżącą w skardze, wyraził stanowisko, w myśl którego wymierzenie grzywny nie jest uzależnione od stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w określonych stanach faktycznych jest zasadna także w sytuacji, w której doszło do bezczynności bez rażącego naruszenia prawa. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd, niemniej jednak nie dostrzega w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, konieczności represyjnego działania i ukarania podmiotu, który nie działał pozornie, w całości rozpoznał wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Jak już powiedziano, w świetle art. 15 zzs ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. w okresie od dnia 31 marca do dnia 16 maja 2020 r. organy nie pozostawały bezczynne i za ten okres nie stwierdza się bezczynności, nie wymierza grzywien, ani nie zasądza sum pieniężnych. Sąd ma świadomość, że Spółka pozostawała bezczynna do dnia [...] sierpnia 2020 r., niemniej przy ocenie "wagi tej" bezczynności należy mieć na uwadze wyjątkową sytuacją, jaka wystąpiła na skutek panującej na obszarze kraju epidemii. Czasowe ograniczenie funkcjonowania organów administracji publicznej i innych podmiotów (także po 16 maja 2020 r.), w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, przebywanie pracowników na zwolnieniach w związku z koniecznością sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi, które ze względu na zaprzestanie działalności placówek oświaty musiały pozostać w domu, czy rozpoczęcie przez pracowników zdalnej pracy, niewątpliwie miało wpływ na zwłokę Spółki w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1b p.p.s.a. stwierdził, że TVP S.A. z siedzibą w W. dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej oraz stwierdzona bezczynność nie była rażąca W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 powołanej ustawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od TVP S.A. z siedzibą w W. na rzecz skarżącego kwotę składa się uiszczony przez niego wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie jego pełnomocnika procesowego w wysokości 480 zł., zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) i równowartość poniesionej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).