I SA/Op 467/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za maj 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...]. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi wniesionej przez S. N. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń społecznych z dnia [...], którą organ działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) (dalej K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) (dalej: ustawa o COVID-19) – utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z 20.04.2020 r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres maj 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 31zq ust. 1 ustawy o COVID-19, płatnik składek który ubiega się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, zobowiązany był przesyłać do ZUS dokumenty rozliczeniowe za marzec, kwiecień i maj 2020 r. na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), chyba że zgodnie z tymi przepisami był zwolniony z obowiązku ich składania. W myśl art. 31zq ust. 3 ww. ustawy, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Skarżący do 30.06.2020 r. nie przesłał dokumentu rozliczeniowego za miesiąc maj 2020 r., w związku z czym stronie nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres maj 2020 r. We wniesionej skardze skarżący zarzucił naruszenie art. 7 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewywiązanie się organu z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niezbadania okoliczności zawieszenia biegu terminów administracyjnych (procesowych i materialnych) w okresie od 14.03.2020r do 23.05.2020r i wpływu tego zawieszenia na możliwość realizacji uprawnień strony, co w konsekwencji doprowadziło do faktycznego skrócenia przysługującego stronie czasu na realizację obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych, biorąc pod uwagę, że okres zawieszenia biegu terminów administracyjnych w potocznym rozumieniu uniemożliwiał złożenie deklaracji rozliczeniowych lub stwarzał oczywiste wątpliwości co do wywołania przez złożone deklaracje skutku prawnego, naruszając w ten sposób zasadę zaufania obywatela do organów państwa, określonego w art. 8 K.p.a. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 t.j.) - dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania). Z kolei w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to, a także rozstrzygniecie je poprzedzające naruszają prawo. Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS, którą organ umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres maja 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do brzmienia art. 31zq ustawy COVID-19, organ stwierdził, że skarżący w ustawowym terminie, tj. do dnia 30 czerwca 2020 r., nie dostarczył dokumentów rozliczeniowych dotyczących miesiąca maja 2020 r., a w związku z tym postępowanie to stało się bezprzedmiotowe, gdyż w tej sytuacji stronie nie przysługuje jej zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek RDZ. Odnosząc się do treści obu wydanych w sprawie przez ZUS rozstrzygnięć, a także tożsamych argumentów przytoczonych na ich uzasadnienie stwierdzić należy, że nie znajdują one odzwierciedlenia w treści obowiązujących przepisów, tj. zarówno zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego , jak również w samej regulacji ustawy o COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 K.p.a. umorzenie postępowania administracyjnego, z powodu jego bezprzedmiotowości, jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym, które kończy postępowanie bez merytorycznego załatwienia sprawy, ze względu na nieistnienie sprawy administracyjnej, zarówno w ujęciu podmiotowym, jak i przedmiotowym, a w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją. Wniosek skarżącego, nie utracił bowiem swojej prawnej podmiotowości, o przyznanie mu zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. i ciągle pozostaje aktualny, gdyż skarżący go nie wycofał. Sam też organ nie wydał w odniesieniu do tego wniosku merytorycznego rozstrzygnięcia, aczkolwiek zarówno w zaskarżanej decyzji podobnie jak w decyzji ją poprzedzającej wskazując na bezprzedmiotowość postępowania stwierdził, że bezprzedmiotowość ta wynika z faktu iż stronie nie przysługuje zwolnienia. Procedując zatem w niniejszej sprawie ZUS de facto, odnosząc się do wniosku złożonego przez skarżącego uznał, że nie spełnił on jednej z przesłanek zwolnienia, o której mowa w art. 31zo ustawy o COVlD-19. Już z tego tylko powodu stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy, brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia bezprzedmiotowości postępowania, w znaczeniu jakie temu pojęciu nadaje przepis art. 105 § 1 K.p.a. Skoro bowiem organ uznał, że skarżący nie spełnił przesłanek zwolnienia go ze składek, oznacza to, iż odniósł się do jego wniosku merytorycznie, co wyklucza przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania. Brak jest bowiem podstaw do utożsamiania tejże bezprzedmiotowości z ewentualną bezzasadnością żądania strony, sformułowanego w jej wniosku, co zdaje się sugerować organ w uzasadnieniu obu swoich decyzji. Dlatego też ZUS winien był wniosek skarżącego załatwić merytorycznie, a nie umarzać postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. Wskazać też należy na przepisy dotyczące zasad ogólnych prowadzenia postępowania administracyjnego, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, aby doprowadzić o wykonania decyzji, a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a.). Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kluczowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. Organ administracyjny jest zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W niniejszej sprawie ZUS w ramach uzasadnienia prawnego obu swoich decyzji, opisując obowiązki skarżącego, ograniczył się jedynie do przytoczenia przepisów prawa dotyczących procedury składania wniosku, wadliwie przy tym uznając iż z uwagi na mające mieć miejsce, według nich ich naruszenie przez skarżącego (nie spełnienie jednej z przesłanek zwolnienia, o której mowa w art. 31zo ustawy o COVlD-19) postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS będzie więc zobligowany do merytorycznego odniesienia się do wniosku skarżącego, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w którym to organ poczyni także pełne i jednoznaczne ustalenia, co do dopełnienia przez skarżącego spoczywających na nim obowiązkom deklaracyjnym, mając w tym względzie pełną ocenę argumentacji skarżącego przywołanej w skardze, a którą to całkowicie pominięto w stanowisku zajętym w udzielonej na nią odpowiedzi. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą decyzję ją poprzedzającą, jako naruszające art. 105 § 1 K.p.a., a także art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.