II GSK 2287/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości "P. K. S." Spółki z o.o. w upadłości w I. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 511/11 w sprawie ze skargi "P. K. S." Spółki z o.o. w I. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie polegające na nieprzetworzeniu roślin energetycznych postanawia: oddalić skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 511/11, odrzucił skargę "P. K. S." Spółki z o.o. w I. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie polegające na nieprzetworzeniu roślin energetycznych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że w rozpoznawanej sprawie wpis stosunkowy wynosi 6973 zł, zaś pełnomocnik Spółki uiścił wpis sądowy w wysokości 500 zł oraz wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na niewniesienie sprzeciwu od powyższego postanowienia, Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2011 r., wezwał pełnomocnika do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 6473 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Z uwagi na doręczenie ww. zarządzenia pełnomocnikowi skarżącej w dniu 20 czerwca 2011 r., termin do uzupełnienia wpisu upływał w dniu 27 czerwca 2011 r. Sąd I instancji stwierdził, iż do dnia 8 lipca 2011 r. na rachunek Sądu nie wpłynęła brakująca kwota wpisu od skargi, wobec czego należało uznać, że pełnomocnik skarżącej nie uiścił wpisu sądowego w całości. W związku z powyższym Sąd I instancji, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. Od powyższego postanowienia Syndyk Masy Upadłości "P. K. S." Spółki z o.o. w upadłości wniósł skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższe orzeczenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.), poprzez ich niezastosowanie i dalsze prowadzenie postępowania przeciwko P. K. S. Spółce z o.o. w I., pomimo ogłoszenia jej upadłości, z wyłączeniem syndyka, podczas gdy zgodnie z treścią tego przepisu postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. polegającego na niezastosowaniu tego przepisu i dalszego prowadzenia postępowania przeciwko P. K. S. Spółce z o.o. w I. pomimo ogłoszenia jego upadłości, chociaż w takiej sytuacji Sąd winien obligatoryjnie postępowanie zawiesić, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości w związku z czym przysługuje mu legitymacja do występowania w tych postępowaniach i wyłącznie on jest upoważniony do prowadzenia postępowań tego rodzaju. Jest to konsekwencją powstania sytuacji, w której z chwilą ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, upadły traci na rzecz syndyka prawo zarządu, korzystania i rozporządzania swoim majątkiem. Syndyk w postępowaniach sądowych przeciwko masie występuje w charakterze strony zastępczej, tj. strony postępowania w znaczeniu formalnym, czyli takiej, która prowadzi postępowanie we własnym imieniu, ale w interesie innej osoby. Strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że przedmiotowe postępowanie dotyczyło masy upadłościowej i w związku z tym od chwili ogłoszenia upadłości stroną postępowania stał się syndyk tej masy. Sąd I instancji powinien zatem zawiesić postępowanie w celu umożliwienia syndykowi wstąpienie do niego, co jednak nie nastąpiło. W konsekwencji tego naruszenia doszło do wydania postanowienia z błędnym oznaczeniem jako strony postępowania podmiotu, który stracił legitymację do występowania w nim, tj. osoby upadłego. Mając na uwadze powyższe syndyk masy upadłościowej "P. K. S." Spółki z o.o. w upadłości wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Przed przystąpieniem do rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że kwestią bezsporną jest fakt, iż zarządzenie Sądu pierwszej instancji o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zostało jasno i precyzyjnie sformułowane. Nie budzi wątpliwości, że strona skarżąca nie zrealizowała wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i w wyznaczonym terminie nie uzupełniła wpisu sądowego o brakującą kwotę 6.473 zł. Stwierdziwszy brak formalny skargi w postaci nieuiszczenia w całości wpisu sądowego, Sąd I instancji prawidłowo wezwał stronę skarżącą do jego uzupełnienia oraz pouczył o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania. Mając na uwadze fakt, iż wpisu sądowego nieuiszczono w prawidłowej wysokości w zakreślonym terminie, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że Sąd pierwszej instancji podjął słuszne rozstrzygnięcie odrzucając tę skargę w oparciu o art. 220 § 3 p.p.s.a. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji w zakresie odrzucenia skargi. Stosownie do przepisu art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. Zgodnie zaś z normą wynikającą z § 3 cyt. przepisu skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu. Przepisy te stanowiły podstawę wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego doręczono pełnomocnikowi strony 20 czerwca 2011 r., zaś termin do dokonania czynności upłynął bezskutecznie w dniu 27 czerwca 2011 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Strona wnosząca skargę kasacyjną naruszenia tego przepisu upatrywała w dalszym prowadzeniu postępowania przeciwko Spółce niezależnie od ogłoszenia przez nią upadłości oraz pomimo tego, że przepis powyższy nakładał na Sąd I instancji obowiązek zawieszenia postępowania z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji w chwili wydawania zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego nie posiadał wiadomości ani o złożonym przez Spółkę wniosku o ogłoszenie upadłości, ani tym bardziej nie został poinformowany o samym ogłoszeniu upadłości, z którą to chwilą rozpoczyna się postępowanie upadłościowe mające na celu zaspokojenie wierzycieli upadłego. W świetle powyższego, na skutek nieposiadania odpowiedniej wiedzy w kwestii wszczętego w stosunku do strony postępowania upadłościowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Ponadto podkreślenia wymaga, iż termin na uzupełnienie wpisu sądowego upływał w dniu 27 czerwca 2011 r., kiedy to w stosunku do Spółki nie ogłoszono jeszcze upadłości. Postanowienie Sądu Rejonowego w Sz. w przedmiocie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku Spółki zostało bowiem wydane w dniu [...] lipca 2011 r. Stwierdzić zatem należy, iż w wyznaczonym terminie na Spółce jako stronie toczącego się postępowania sądowoadministarcyjnego spoczywał bez żadnych wyjątków obowiązek uzupełnienia wskazanego braku formalnego. Na marginesie już tylko należy wskazać, że cytowany przepis wyraźnie określa, iż postępowanie ulega zawieszeniu z urzędu, jeżeli sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. W odniesieniu do tej dyspozycji przepisu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zgodnie z art. 61 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego. Termin "majątek" ma w polskim prawodawstwie dwa znaczenia: szersze – obejmujące zarówno aktywa, jak i pasywa, oraz węższe – obejmujące tylko aktywa. Z uwagi na charakter masy upadłości, która ma służyć zaspokojeniu wierzycieli, w jej skład wchodzą tylko aktywa upadłego (por. F. Zedler, Komentarz LEX do art. 61 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze). W świetle powyższego wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie polegające na nieprzetworzeniu roślin energetycznych nie może być uznane za przedmiot wchodzący w skład masy upadłościowej, gdyż nie stanowi ono aktywów skarżącej. W związku z tym nie ma podstaw do zawieszenia postępowania przed sądem pierwszej instancji w przedmiocie nałożenia na skarżącą Spółkę kary pieniężnej, jeśli po wniesieniu skargi zostanie wydane postanowienie ogłaszające jej upadłość Spółki. W odniesieniu do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż wskutek przedstawionego powyżej stanowiska, wyjaśniającego pojęcie masy upadłości, nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze. Argumentacja Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której uzasadniono bezpodstawność zarzutu naruszenia art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. przekłada się również w swych zasadniczych założeniach na drugi zarzut i bezcelowym jest jej powtarzanie. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stanowisko Sądu I instancji było zasadne i prawidłowo zastosowano art. 220 § 3 p.p.s.a. w niniejszym stanie faktycznym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.