XII Ko 24/22

Sądy powszechne2022-11-23

Sygnatura

XII Ko 24/22

Data orzeczenia

2022-11-23

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Katarzyna Stasiów (PRESIDING_JUDGE)

Treść orzeczenia

Sygn. akt XII Ko 24/22 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> 9 listopada 2022 roku Sąd Okręgowy w Warszawie w XII Wydziale Karnym w składzie: Przewodnicząca: SSO Katarzyna Stasiów Protokolant: Paulina Powązka-Płóciennik przy udziale prokuratora Andrzeja Jóźwika po rozpoznaniu 9 listopada 2022 roku sprawy z wniosku  W. S. przeciwko Skarbowi Państwa o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną z tytułu oczywiście niesłusznego aresztowania w okresie od 10 października 1983 r. do 22 grudnia 1983 r. I. wniosek oddala; II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz W. S. kwotę 738 (siedmiuset trzydziestu ośmiu) złotych (w tym VAT) tytułem zwrotu kosztów ustanowienia pełnomocnika; III. kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa. <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="22"/> <col width="22"/> <col width="284"/> <col width="33"/> <col width="131"/> <col width="187"/> </colgroup> <tr> <td colspan="7"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> Formularz UWO </td> <td colspan="2"> Sygnatura akt </td> <td> XII Ko 24/22 </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> WNIOSKODAWCA </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> W. S. </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> 1. </td> <td colspan="4"> Odszkodowanie (kwota główna) </td> <td colspan="2"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="3"> nie </td> <td colspan="2"> nie </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> 2. </td> <td colspan="4"> Zadośćuczynienie (kwota główna) </td> <td colspan="2"> Odsetki </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> 488 210,81 złotych </td> <td colspan="2"> tak </td> </tr> <tr> <td> 3. </td> <td colspan="4"> Inne </td> <td colspan="2"> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="82"/> <col width="5"/> <col width="438"/> <col width="98"/> <col width="99"/> </colgroup> <tr> <td colspan="5"> Ustalenie faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Fakty uznane za udowodnione </td> </tr> <tr> <td> Lp. </td> <td colspan="2"> Fakt </td> <td> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td> 1. </td> <td colspan="2"> 10 października 1983 r. o godzinie 15.20 W. S. został zatrzymany, a 12 października 1983 r. wydano postanowienie o jego tymczasowym aresztowaniu w związku z zarzutem z art. 278 § 1 d.k.k. – udziału w nielegalnym rozwiązanym (...) i drukowania nielegalnych wydawnictw. Areszt został uchylony 22 grudnia 1983 r. </td> <td> dokumen-ty z akt II Ds (...) </td> <td> k. 22,28, 29 </td> </tr> <tr> <td> 2. </td> <td colspan="2"> Postanowieniem Prokuratury Wojewódzkiej w W. z 31 marca 1984 r. postępowanie karne przeciwko W. S. warunkowo umorzono na okres 2 lat próby, zobowiązano oskarżonego do uiszczenia kwoty 5 000 złotych na rzecz (...) Towarzystwa (...). </td> <td> jak wyżej </td> <td> k. 35-36 </td> </tr> <tr> <td> 3. </td> <td colspan="2"> Postanowieniem z dnia 6 lutego 1993 r. Prokurator Generalny na podstawie art. 294 § 2 dawnego k.p.k. uchylił powyższe prawomocne postanowienie i umorzył śledztwo na podstawie art. 11 pkt 1 d.k.p.k. wobec niepopełnienia przestępstwa. Podstawą orzeczenia było uznanie, że „działanie będące próbą przeciwstawienia się systemowi totalitarnemu podjęte w celu krytyki oraz naprawy istniejącej rzeczywistości i będące realizacją przysługujących każdej osobie fizycznej praw politycznych, choć formalnie wyczerpuje znamiona ustawy karnej – nie jest przestępstwem z uwagi na brak w takim czynie społecznego niebezpieczeństwa”. </td> <td> odpis postano-wienia </td> <td> k. 20-22 </td> </tr> <tr> <td> 4. </td> <td colspan="2"> 24 września 1993 r. wpłynął wniosek W. S. o zadośćuczynienie i odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Wnioskodawca domagał się odszkodowania w kwocie 5 000 złotych, zadośćuczynienia 3 000 złotych, zwrotu kosztów nieodbytego wesela – 1 000 złotych i zwrotu równowartości (po denominacji złotego) wpłaconej kwoty na cel społeczny – 500 złotych. </td> <td> wniosek i protokół rozprawy </td> <td> k. 1-3, 94v dołączo-nych akt VIII Ko 2442/93 </td> </tr> <tr> <td> 5. </td> <td colspan="2"> Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z 14 stycznia 1999 r. na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. zasądzono na rzecz W. S. kwotę 5 600 złotych wraz z odsetkami tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania. Wnioskodawca nie zaskarżył tego wyroku. </td> <td> <div> <h2>WYROK</h2> </div> </td> <td> k. 100 akt VIII Ko 2442/93 </td> </tr> <tr> <td> 6. </td> <td colspan="2"> 24 maja 2022 r. został nadany wniosek pełnomocniczki W. S. o zadośćuczynienie za to samo niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Wnioskodawca domaga się w niniejszym postępowaniu kwoty 488 210,43 złotych. </td> <td> wniosek, protokół rozprawy </td> <td> k. 1-57, 75v </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Fakty uznane za nieudowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. </td> <td> Fakt </td> <td> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="55"/> <col width="21"/> <col width="121"/> <col width="131"/> <col width="350"/> </colgroup> <tr> <td colspan="6"> ocena DOWODów </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Dowody będące podstawą ustalenia faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. faktu </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td colspan="2"> Zwięźle o powodach uznania dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 1.,2.,3. </td> <td colspan="2"> dokumenty, które stały się ujawnione bez odczytywania </td> <td colspan="2"> Sąd nie neguje prawdziwości dokumentów. Są to dokumenty oficjalne, urzędowe, niekwestionowane przez żadną ze stron. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 4. </td> <td colspan="2"> zeznania wnioskodawcy z obu postępowań </td> <td colspan="2"> Sąd uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawcy. Są one logiczne. Brak pamięci co do zeznań z poprzedniego postępowania wynika z upływu czasu i nieprzypomnienia sobie przebiegu poprzedniego procesu. </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2 </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td colspan="2"> Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> PODSTAWA PRAWNA </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Odszkodowanie </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 5.1. </td> <td colspan="4"> Kwota główna </td> <td> Odsetki </td> </tr> <tr> <td> 5.1.1 </td> <td colspan="3"> brak żądania </td> <td> brak żądania </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Zwięźle o powodach podstawy prawnej </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Zadośćuczynienie </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> 5.2. </td> <td colspan="4"> Kwota główna </td> <td> Odsetki </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="3"> Art. 8 ust. 1 i 4 z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (zwanej dalej ustawą lutową) </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Zwięźle o powodach podstawy prawnej </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy lutowej odszkodowanie przysługuje osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia, jeżeli czyn przypisany był związany z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego albo orzeczenie wydano z powodu takiej działalności. W. S. – zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 - należy uznać za taką osobę, pomimo że uchylenie prawomocnego orzeczenia nie nastąpiło na podstawie ustawy lutowej. Na rzecz wnioskodawcy zasądzono już jednak prawomocnie odszkodowanie i zadośćuczynienie, a wyjątek określony w ustępie 4 art. 8 ustawy lutowej nie ma zastosowania. Ogólną zasadą postępowań sądowych jest nieorzekanie dwukrotne w tej samej sprawie. Zasada ta jest powtórzona w art. 8 ust. 4 ustawy lutowej, jednakże ustanowiony jest również wyjątek od tej zasady – możliwość ponownego zasądzenia kwoty z uwagi na względy słuszności. Wypracowana interpretacja tego wyjątku jest taka, że dotyczy on sytuacji: - przede wszystkim – zgodnie z intencją uchwalenia ustawy lutowej - gdy zasądzone odszkodowanie czy zadośćuczynienie uwzględniało fakt niezasadności skazania czy aresztowania, ale nie uwzględniało działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (np. postanowienie Sądu Najwyższego w sprawie o sygnaturze akt IV KK 14/18, postanowienie Sądu Najwyższego w sprawie IV KK 380/16), - wnioskodawca uzyskał uprzednio odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie w rażąco znikomej wysokości lub też nie uwzględniało ono w oczywisty sposób przysługujących mu elementów, np. dotyczyło jedynie odszkodowania, a pomijało zadośćuczynienie za doznaną krzywdę (np. wyrok Sądu Najwyższego z 22.07.2008 r., WA 26/08, OSNwSK 2008, Nr 1, poz. 1517), - osoba poszkodowana nadal jest prześladowania mimo rehabilitacji i zasądzenia odszkodowania. Tymczasem wnioskodawca co prawda uzyskał odszkodowanie i zadośćuczynienie jeszcze przed 8 listopada 2007 r., to jest przed dniem wejścia w życie noweli z dnia 19 września 2007 r. do ustawy lutowej, jednakże fakt jego działalności niepodległościowej został uwzględniony, gdyż wyłącznie z tego powodu postanowienie o warunkowym umorzeniu postępowania zostało uchylone, a tymczasowe aresztowanie uznane za niewątpliwie niesłuszne. Zasądzona w poprzednim postępowaniu kwota nie była dużo niższa od żądanej przez W. S., została przez niego zaakceptowana – nie wniósł apelacji od wyroku. Po uwzględnieniu zmniejszenia się wartości pieniądza od 1999 r. nie może być też uznana za ewidentnie niską w porównaniu do aktualnie zasądzanych. Nawet jeżeli niektóre odszkodowania i zadośćuczynienia przyznawane obecnie są relatywnie wyższe, to wobec uznaniowości i zindywidualizowanego charakteru tego typu roszczeń cywilnoprawnych jest to sytuacja standardowa, a nie uruchamiająca wyjątek od najbardziej podstawowej zasady każdego procesu sądowego. Dodatkowo sąd podziela stanowisko prokuratora z mowy końcowej, że żądana w obecnym postępowaniu kwota zadośćuczynienia jest absolutnie nieadekwatna do odniesionej krzywdy podobne jak podkreślono w wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 6 kwietnia 2022 r. II AKa 465/21. </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="3"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> III. </td> <td colspan="3"> Zasądzono wynagrodzenie dla pełnomocnika zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości. </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="120"/> <col width="602"/> </colgroup> <tr> <td colspan="2"> KOszty procesu </td> </tr> <tr> <td> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td> IV. </td> <td> Orzekając o kosztach postępowania sąd miał na uwadze, iż stosownie do art. 13 ustawy lutowej koszty ponosi Skarb Państwa. </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> PODPIS </td> </tr> </table> </div>