III Ca 55/21

<p>Sygn. akt III Ca 55/21</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z dnia 6 października 2020 roku Sąd Rejonowy w Pabianicach w sprawie z wniosku <span class="anon-block">M. M.</span> z udziałem <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">Ł.</span> o stwierdzenie nabycia spadku stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">J. M.</span>, córce <span class="anon-block">P.</span> i <span class="anon-block">S.</span>, zmarłej 14 grudnia 2017 roku w <span class="anon-block">S.</span>, ostatnio stale zamieszkałej w <span class="anon-block">S.</span>, na podstawie ustawy nabył syn <span class="anon-block">M. M.</span> w całości z dobrodziejstwem inwentarza.</p> <p>W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy wskazał, że spadkodawczyni zmarła w dniu 14 grudnia 2017 roku jako rozwiedziona. Pozostawiła syna <span class="anon-block">M. M.</span>, innych dzieci nie miała. Spadkodawczyni nie sporządziła testamentu. Uczestniczka <span class="anon-block">W. Ł. (1)</span> nie została przysposobiona przez spadkodawczynię, była córką siostry spadkodawczyni.</p> <p>Sąd zważył, że na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926;art. 926 § 1)">art. 926 § 1 k.c.</a> powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926;art. 926 § 2)">art. 926 § 2 k.c.</a> dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Zgodnie zaś z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 941)">art. 941 k.c.</a> rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie spadkodawczyni nie sporządziła testamentu, a zatem miało miejsce dziedziczenie ustawowe. Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 1)">art. 931 § 1 k.c.</a> spadek po <span class="anon-block">J. M.</span> nabył jej jedyny syn <span class="anon-block">M. M.</span> w całości. Sąd Rejonowy wskazał, że postępowanie dowodowe nie pozwoliło na ustalenie, że <span class="anon-block">W. Ł. (2)</span> została przysposobiona przez <span class="anon-block">J. M.</span>.</p> <p>Apelację od opisanego postanowienia wywiodła uczestniczka postępowania, zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie.</p> <p>Skarżąca podniosła, że istnieją przesłanki, że jej zastępcza matka <span class="anon-block">J. M.</span> sporządziła testament w jednej ze <span class="anon-block"> (...)</span> kancelarii notarialnych, ale uczestniczka nie może uzyskać informacji na ten temat. Skarżąca wskazała, że spadkodawczyni zapewniła ją, że mieszkanie wchodzące w skład spadku jako zapisane w testamencie wróci do skarżącej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył:</strong> </p> <p>Apelacja jest niezasadna.</p> <p>Ustalenia faktyczne, poczynione przez Sąd Rejonowy jako prawidłowe i znajdujące oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, Sąd Okręgowy podziela, przyjmując je za własne.</p> <p>Rozstrzygniecie Sądu Rejonowego znajdujące oparcie w regulacji zawartej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926;art. 926 § 1)">art. 926 § 1 k.c.</a> i nast. należy uznać za prawidłowe, a wywody apelacji za bezzasadne. Trafnie Sąd Rejonowy wskazał, że powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe może zatem zostać wyłączone jedynie przez prawidłowo sporządzony testament. W rozpoznanej sprawie, testamentu spadkodawczyni nie złożono do akt sprawy. Spadkodawczyni nie wyraziła więc swojej woli w przepisanej przez prawo formie testamentu, aby dziedziczenie po niej odbyło się według innych reguł niż wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy – Kodeks cywilny</a>. Sąd Rejonowy zobligowany był zatem stwierdzić dziedziczenie na podstawie ustawy, z uwzględnieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 1)">art. 931 § 1 k.c.</a> Stosownie do wskazanej regulacji, w pierwszej kolejności powołane z ustawy do spadku są dzieci spadkodawcy oraz małżonek i dziedziczą oni w częściach równych. Spadkodawczyni nie miała współmałżonka, była rozwiedziona, zatem spadek nabył w całości jej jedyny syn.</p> <p>Skarżąca w toku postepowania przed Sądem I instancji wywodziła, że jest przysposobioną córką spadkodawczyni i tym uzasadniła swój udział w sprawie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 510;art. 510 § 1)">art. 510 § 1 k.p.c.</a>). Przeprowadzone z urzędu przez Sąd Rejonowy wnikliwe postępowanie dowodowe nie wykazało jednak tej okoliczności. Z oświadczeń uczestniczki wynika także, że spadkodawczyni była zastępczą matką, co może oznaczać, że stanowiła rodzinę zastępczą dla siostrzenicy. Z oświadczenia skarżącej wynika również, że <span class="anon-block">J. M.</span> jako dotknięta chorobą nie sporządziła testamentu.</p> <p>W apelacji z kolei skarżąca powołuje się na odmienną okoliczność, wywodząc, że spadkodawczyni sporządziła testament notarialny w <span class="anon-block">S.</span>, jednakże uczestniczka nie może uzyskać jego odpisu. Wbrew wywodom skarżącej, po śmierci testatora dostęp do treści testamentu będzie miała wyłącznie osoba, która została wskazana w testamencie jako uprawniona. Jeśli zatem, jak twierdzi uczestniczka, testament został sporządzony na jej rzecz, notariusz na wniosek uprawnionej udostępni testament. Ponadto istnieje Notarialny Rejestr Testamentów, wedle którego można ustalić, czy sporządzony został testament, jeśli wpisano go do rejestru. Wymaga to inicjatywy ewentualnego spadkobiercy testamentowego. Tymczasem skarżąca najpierw w postępowaniu przed Sądem Rejonowym, a następnie przed Sądem Okręgowym próbuje przerzucić ciężar poszukiwać wskazywanych przez nią sprzecznych okoliczności na sąd, sama nie podejmując żadnych działań. Sąd oczywiście miałby obowiązek zażądać testamentu, gdyby wskazano, gdzie został sporządzony, ewentualnie kto go przechowuje, jeśli zachodziłaby trudność z dostępem do tego dokumentu (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 646)">art. 646 k.p.c.</a>).</p> <p>W sprawie o stwierdzenie nabycia spadku obowiązkiem uczestników jest złożenie wszystkich testamentów spadkodawcy i rzeczą dziedziczących jest zadośćuczynienie opisanemu obowiązkowi. Skoro skarżąca nie wypełniła wskazanej powinności, należy przyjąć, że spadkodawczyni nie sporządziła testamentu, co uzasadnia stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy.</p> <p>Ponadto, jak zauważył już Sąd Rejonowy w pisemnym uzasadnieniu, w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku ustala się, kto nabywa spadek i na jakiej podstawie, natomiast ustaleniom i orzeczeniu nie podlega skład spadku.</p> <p>Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>, oddalił apelację jako nieuzasadnioną.</p> </div>