II OZ 653/20

SENTENCJA Dnia 23 września 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 23 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. P. – pełnomocnika Inicjatorów Referendum na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 274/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi W. P. – pełnomocnika Inicjatorów Referendum na postanowienie Komisarza Wyborczego [...] z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego dotyczącego odwołania Wójta Gminy K. oraz Rady Gminy w K. przed upływem kadencji postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę jako wniesioną z naruszeniem terminu, o jakim mowa w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 741) w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy, art. 9 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 684 ze zm.) oraz art. 15zzr ust. 2 i art. 14a ust. 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Sąd wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy wymagane było fizyczne wniesienie skargi do sądu w terminie 14-dniowym. Wymóg ten jest bardzo rygorystyczny, gdyż wyłącza zastosowanie przepisów zrównujących złożenie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego z wniesieniem pisma do sądu (w art. 83 § 3 p.p.s.a.). W tej sprawie zaskarżone postanowienie organu zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 30 marca 2020 r. Przedmiotowa skarga wpłynęła do Sądu w dniu 16 kwietnia 2020 r., w więc po terminie. Ponadto Sąd wyjaśnił, że do przedmiotowej sprawy jako zaliczonej do tzw. "spraw pilnych" nie mogły mieć zastosowania przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych – dotyczące nierozpoczęcia lub zawieszenia terminów sądowych. W tych warunkach Sąd stwierdził, że skarga pełnomocnika Inicjatorów Referendum została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, dlatego podlega ona odrzuceniu. Zażalenie na ww. postanowienie o odrzuceniu skargi wniosła strona skarżąca, formułując zarzuty dotyczące naruszenia art. 83 § 3 p.p.s.a. oraz art. 15zzr ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w niniejszej sprawie strona skarżąca wniosła skargę po terminie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie do jej wniesienia. Wyjaśnienia stronie skarżącej wymaga, że skarga wnoszona na podstawie Kodeksu wyborczego jest odrębnym rodzajem skargi od skargi regulowanej w art. 3 § 2 i 2a p.p.s.a. Należy do skarg, o których stanowi art. 3 § 3 p.p.s.a. Według art. 3 § 3 "Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach". Regulacja w przepisach ustawy szczególnej ma pierwszeństwo przed regulacją w ustawie procesowej. Artykuł 9 § 1 Kodeksu wyborczego ustanowił regułę ogólną dla zachowania terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2018 r., II OZ 751/18). Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym w zakresie nieuregulowanym w ustawie do referendum lokalnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2018 r. poz. 754, 1000 i 1349 oraz z 2019 r. poz. 273). A zatem w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego. Przepis ten stanowi, że ilekroć w kodeksie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, odwołania lub innego dokumentu do sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi, odwołania lub innego dokumentu w sądzie, organowi wyborczemu, w urzędzie gminy, w konsulacie lub kapitanowi statku. Z art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego wynika zatem, że o zachowaniu 14-dniowego terminu do wniesienia skargi na postanowienie komisarza wyborczego odrzucające wniosek o przeprowadzenie referendum decyduje najpóźniej data dotarcia skargi do sądu. Przepis ten jest lex specialis w stosunku do art. 83 § 3 p.p.s.a. i z tego względu Sąd I instancji prawidłowo przyjął w tej sprawie, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu (por. postanowienie NSA z 20 lipca 2018 r., II OZ 750/18). Odrębnym natomiast zagadnieniem jest to, czy strona skarżąca miała stosowną wiedzę o sposobie i terminie wniesienia skargi. Ewentualne braki pouczenia zaskarżonego postanowienia organu mogą być przedmiotem oceny, ale na etapie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który to wniosek może zostać złożony zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (w podobnych sprawach patrz postanowienia NSA o sygn. akt: II OZ 194/18, II OZ 141/18, II OZ 101/18). Ponadto trafnie Sąd I instancji ocenił, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie miała zastosowania reguła o nierozpoczęciu lub zawieszeniu terminów sądowych wynikająca z ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Przedmiotowa sprawa kwalifikuje się bowiem do tzw. "spraw pilnych", o jakich mowa w art. 14a ust. 5 ww. ustawy, ponieważ ustawa o referendum lokalnym określa termin jej rozpatrzenia przez sąd. Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym sąd administracyjny rozpatruje skargę w terminie 14 dni od dnia wniesienia skargi. Jedynie na marginesie należy wskazać, że w niniejszej sprawie termin wniesienia skargi należy do terminów procesowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, choć omawiane zagadnienie zostało uregulowane w odrębnej ustawie, tj. ustawie o referendum lokalnym. Dlatego w tej sprawie miał zastosowanie art. 15zzs ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a nie jak wskazał Sąd – art. 15zzr ust. 2 tej ustawy, który dotyczy terminów przewidzianych w prawie administracyjnym. Jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ także art. 15zzs ust. 2 ww. ustawy odwołuje się do tzw. "spraw pilnych" i wyłącza stosowanie reguły wynikającej z art. 15zzs ust. 1 pkt 1, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W tych warunkach Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odrzucając skargę w niniejszej sprawie. Z tego względu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.