III SA/Po 362/22

SENTENCJA Dnia 18 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2022 roku sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotów kosztów sądowych. UZASADNIENIE Decyzją z [...] listopada 2021 r. Prezydent Miasta orzekł o nałożeniu na L. sp. z o. o. w P. kary pieniężnej w wysokości 600 zł za niezgłoszenie zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie 30 dni. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 i art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), dalej: "P.r.d.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona 12 maja 2021 r. zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłoszenia tego faktu dokonała po 62 dniach, czyli 13 lipca 2021 r. Jako że strona nie wykonała obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni, nałożono na nią karę administracyjną, którą - po uwzględnieniu zakresu naruszenia i jego powtarzalności - ustalono w wysokości 600 zł. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 6, art. 7 i art. 8 oraz art. 189f K.p.a.). Decyzją z [...] lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a.", orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że organ pierwszej instancji podjął rozstrzygnięcie, do którego był zobligowany na podstawie art. 140mb pkt 2 P.r.d. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że strona nie wywiązała się w terminie z obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta o zbyciu pojazdu, co miało miejsce 12 maja 2021 r. Zaistniała zatem przesłanka, o której mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Zdaniem Kolegium fakt, że strona prowadzi działalność gospodarczą, pozwala wymagać od niej szczególnej staranności. Kolegium uznało za chybione zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 189f K.p.a. Strona wniosła skargę na powyższą decyzję żądając jej uchylenia i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, a także wnosząc o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 189f K.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą m. in. na przyjęciu, że wykonanie obowiązku po terminie powoduje, że nie mamy do czynienia z zaprzestaniem naruszenia prawa i w rezultacie brak zastosowania art. 189f K.p.a., choć okoliczności i stan faktyczny uzasadniały odstąpienie od kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu; 2. naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. przez zaniechanie ustalenia wszystkich istotnych okoliczności, w tym ustalenia terminu dokonania zgłoszenia nabycia pojazdu przez nowego właściciela, co mogło mieć wpływ na ocenę wagi naruszenia przez skarżącego prawa (w zakresie zagrożenia legalnego obrotu pojazdami w Polsce), tj. na uznanie znikomości skutków naruszenia prawa; 3. błędne ustalenie, że skarżący dopuścił się naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. wielokrotnie, co nie pozwoliłoby osiągnąć celów, dla których kara została nałożona, podczas gdy żadna z decyzji o nałożeniu kary pieniężnej nie jest prawomocna, wszystkie decyzje poza jedną z [...] listopada 2021 r. zostały wydane [...] listopada 2021 r. i zostały zaskarżone; dotyczyły one braku zawiadomienia o zbyciu pojazdów mającym miejsce w okresie kwiecień-maj 2021 r.; po tym okresie nigdy już nie doszło do opóźnienia strony w zgłoszeniu zbycia pojazdu, co świadczy to o tym, że nałożenie kary nie było konieczne do terminowego zgłaszania przez skarżącego zbycia pojazdu. W uzasadnieniu skargi (str. 7-8 skargi) wskazano na podniesioną w orzecznictwie konieczność zastosowania w tego rodzaju sprawach przepisu art. 15zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę jako zasadną należało uwzględnić z uwagi na niezastosowanie w kontrolowanej sprawie wskazanego w uzasadnieniu skargi przepisu art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 600 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł. Na gruncie powołanych przepisów organy orzekające prawidłowo przyjęły, że skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Poza sporem pozostaje, że 12 maja 2021 r. zbył on przedmiotowy pojazd, a zgłosił to organowi 13 lipca 2021 r., czyli 32 dni po upływie 30-dniowego terminu. W związku z panującą od 2020 r. pandemią uchwalono ustawę COVID-19, która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Natomiast art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19 stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która weszła w życie z dniem 23 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Powyższe regulacje nie mają zastosowania w kontrolowanej sprawie, gdyż zbycie pojazdu (12 maja 2021 r.) nastąpiło już po okresie, o którym mowa w art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19, w czasie którego obowiązywał wydłużony do 180 dni termin na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, a przed wydłużonym do 60 dni okresem dla tegoż zawiadomienia na mocy art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19. W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Organy zignorowały jednak instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu. Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przewidziany w tym przepisie termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego tego terminu - z uwagi na zgłoszenie o zbyciu pojazdu, które to zgłoszenie miało miejsce 13 lipca 2021 r. - organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dopełnienie tego obowiązku było tym bardziej istotne, że skarżący w swej argumentacji powołuje się również na takie okoliczności, które powinny być w tym względzie przedmiotem rozważań organu - często zmieniające się przepisy czy trudności organizacyjne wynikające ze stanu pandemii. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. Zaniechanie to nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na organie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przedwczesne jest więc odniesienie się do zarzutów sformułowanych w petitum skargi, sprowadzające się w istocie do zakwestionowania wymiaru kary (art. 140n ust. 4 P.r.d.) i potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f K.p.a.). Pierwszeństwo winno zaś mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącemu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku - rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżący w ogóle powinien ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.